Tại sự kiện Founder Talk do ERIC Capital tổ chức vào ngày 12/3 với chủ đề "Bão giá 2026 - Doanh nghiệp vượt sóng ra sao?", ông Lê Nguyễn Vũ Phương – Giám đốc Tài chính kiêm Kế toán trưởng Saigon Food cho rằng làn sóng chi phí tăng hiện nay không phải biến động ngắn hạn.
Ông Lê Nguyễn Vũ Phương – Giám đốc Tài chính kiêm Kế toán trưởng Saigon Food .
"Giá dầu đã thiết lập một mặt bằng mới"
Theo ông Lê Nguyễn Vũ Phương, năm 2026 mới bắt đầu nhưng doanh nghiệp đã phải đối mặt nhiều áp lực cùng lúc, từ chi phí đầu vào đến yêu cầu tuân thủ ngày càng chặt chẽ hơn. Ông cho biết trong thời gian gần đây, các doanh nghiệp đang phải chứng kiến chi phí tăng liên tục trong khi các quy định về thuế và quản lý cũng được siết chặt hơn.
"Thứ nhất là tình hình giá cả nguyên vật liệu cộng với các chi phí đang tăng theo từng ngày, từng giờ. Thứ hai là thuế, mọi người cũng bắt đầu thấy Chính phủ siết chặt hơn và đòi hỏi doanh nghiệp phải làm đúng, làm đủ. Và thứ ba là các thông tư, nghị định được ban hành liên tục, dẫn đến tiêu chuẩn chất lượng cũng như hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải dần chuyển hóa lại theo những quy định đó", ông Phương chia sẻ.
Phân tích nguyên nhân của "bão giá", ông cho rằng yếu tố quan trọng nhất đến từ biến động địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, khiến giá năng lượng tăng mạnh.
Sếp Saigon Food nói: "Hiện nay bão giá đến từ cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, kéo theo giá dầu tăng vọt. Bình thường, giá dầu dao động từ khoảng 50 đến 70 USD một thùng, nhưng hiện nay có những thời điểm đã lên trên 110 USD một thùng. Khi chi phí giá dầu tăng thì kéo theo tất cả các chi phí khác tăng theo".
Theo ông Phương, điều đáng chú ý là mặt bằng giá năng lượng có thể đã thay đổi trong dài hạn. Ông cho biết, sẽ không thể nhanh chóng nhìn thấy giá dầu quay lại mức 50 – 60 USD /thùng nữa: "Theo tôi, nó đã thiết lập một mặt bằng mới, đâu đó phải từ khoảng 80 USD một thùng trở lên và giữ ở mức đó trong ít nhất một năm, thậm chí nhiều năm nữa. Vì vậy doanh nghiệp đừng kỳ vọng chi phí chỉ tăng trong thời gian ngắn rồi sẽ quay lại như cũ".
24 giờ lập "ma trận rủi ro", cho 30% nhân viên làm việc từ xa
Đối với một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm có hệ thống vận hành lớn như Saigon Food , biến động chi phí đầu vào có thể tác động gần như ngay lập tức đến hoạt động kinh doanh. Vì vậy, theo ông Phương, phản ứng đầu tiên của ban điều hành là ngồi lại để đánh giá toàn bộ rủi ro.
"Trong ban điều hành, chúng tôi ngồi xuống và thiết lập ra một ma trận rủi ro. Chúng tôi liệt kê tất cả những yếu tố nào sẽ bị ảnh hưởng bởi giá dầu , rồi đặt ra các kịch bản: nếu chi phí tăng 5%, 10% hay 15% thì doanh nghiệp sẽ làm gì, lợi nhuận còn hay không và cần điều chỉnh như thế nào", ông cho biết.
Theo ông, ma trận này giúp doanh nghiệp nhìn rõ từng điểm có thể bị tác động, từ chi phí vận chuyển, bao bì đến các khoản chi liên quan đến vận hành: "Cần liệt kê hết tất cả các chi phí có thể bị ảnh hưởng bởi giá dầu như bao bì, gas, chi phí công tác, chi phí vận chuyển… Sau đó đặt ra từng kịch bản chi phí tăng để xem doanh nghiệp mình chịu được đến đâu và cần có hành động gì để khắc phục hoặc phòng ngừa".
Một ví dụ cụ thể là bao bì nhựa - loại chi phí gắn trực tiếp với giá dầu , Giám đốc Tài chính kiêm Kế toán trưởng Saigon Food chia sẻ: "Bao bì nhựa được sản xuất từ hạt nhựa mà hạt nhựa được tinh luyện từ dầu mỏ. Khi giá dầu tăng thì bao bì chắc chắn tăng. Vì vậy giải pháp của chúng tôi là phải giảm sử dụng bao bì nhựa, đồng thời tính toán bài toán tài chính để dự trữ tồn kho khi cần thiết".
Song song với việc lập ma trận rủi ro, doanh nghiệp cũng điều chỉnh mô hình vận hành nhân sự để tiết giảm chi phí: "Tổng giám đốc của chúng tôi đã đưa ra thông điệp là khoảng 30% nhân sự khối gián tiếp có thể làm việc từ xa, không cần đến công ty. Chúng tôi đo lường hiệu quả bằng KPI và kết quả công việc để đảm bảo mọi thứ vẫn vận hành bình thường".
Theo ông Phương, việc chuyển sang làm việc từ xa giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành trong bối cảnh giá cả tăng cao.
"Khi nhân viên đến công ty thì doanh nghiệp phải mở máy lạnh, mở đèn, cung cấp nước uống, chi phí điện và nhiều chi phí cơ sở vật chất khác. Khi làm việc từ xa thì những chi phí đó tạm thời được tiết giảm. Ngược lại, bản thân nhân viên cũng tiết kiệm được chi phí xăng xe đi làm", ông cho hay,
Hiện khoảng 30% khối gián tiếp của Saigon Food - tương đương gần 150 nhân viên đã chuyển sang hình thức làm việc từ xa.
Khủng hoảng cũng là cơ hội
Theo ông Phương, trong bối cảnh chi phí tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp thường tập trung vào cắt giảm chi phí. Tuy nhiên, một số khoản chi vẫn cần tiếp tục đầu tư để duy trì tăng trưởng: "Những chi phí gắn với tăng doanh số như đội ngũ bán hàng, chuyển đổi số, marketing hay mở rộng thị trường… nếu có điều kiện thì nên đầu tư. Nếu đối thủ không làm thì mình làm để chiếm thị phần".
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần giữ chân những nhân sự chủ chốt, ông Lê Nguyễn Vũ Phương cho biết: "Chúng ta phải sàng lọc ra những 'hạt nhân kim cương' của công ty. Những người đem về doanh số và lợi nhuận cho doanh nghiệp thì xứng đáng được tăng lương và tiếp tục đầu tư".
Từ kinh nghiệm thực tế, ông Phương cho rằng trong giai đoạn khó khăn, doanh nghiệp càng phải kiên định với tiêu chuẩn sản phẩm và chất lượng. Ông dẫn ví dụ về một dòng sản phẩm cá viên của Saigon Food từng phải chịu lỗ nhiều năm do chi phí nguyên liệu cao, trong khi trên thị trường có nhiều sản phẩm giá rẻ.
"Có những đối thủ bán nửa ký cá viên trong siêu thị chỉ khoảng 50.000 đồng, trong khi riêng nguyên liệu của chúng tôi đã hơn 55.000 đồng cho nửa ký rồi, chưa tính đến công nhân, máy móc hay khấu hao nhà xưởng", ông chia sẻ, đồng thời cho biết, dù vậy doanh nghiệp vẫn quyết định không hạ tiêu chuẩn sản phẩm: "Chúng tôi từng lỗ khoảng 4 – 5 năm với ngành hàng đó. Nhưng khi Nhà nước siết chặt thực phẩm không rõ nguồn gốc, người tiêu dùng bắt đầu quay lại với những sản phẩm làm đúng chuẩn".
Theo ông Phương, câu chuyện này cho thấy trong dài hạn, sự chuẩn mực và minh bạch trong sản xuất vẫn là lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp.