354 khối lập phương tạo nên khu nhà 'điên rồ' bậc nhất hành tinh

Khu dân cư Habitat 67 là công trình do kiến trúc sư Moshe Safdie thiết kế. Dự án ban đầu được hình thành như mô hình thử nghiệm nhằm tìm kiếm lời giải cho bài toán nhà ở chất lượng cao trong những khu đô thị đông đúc.

Thông qua việc nghiên cứu và ứng dụng các mô-đun lắp ghép sẵn, kiến trúc sư Safdie hướng tới mục tiêu giảm chi phí xây dựng, đồng thời mở ra loại hình nhà ở mới: kết hợp tiện nghi, không gian riêng tư của nhà ngoại ô với cấu trúc nhà cao tầng trong bối cảnh đô thị hiện đại.

Dự án này khởi nguồn từ luận văn tốt nghiệp của ông Safdie tại Đại học McGill vào năm 1961 với tựa đề “Lý lẽ cho cuộc sống đô thị”. Trong đó, ông đề xuất một “hệ thống xây dựng mô-đun ba chiều” cho đô thị hiện đại. Hai năm sau, khi mới 23 tuổi và đang thực tập tại xưởng của kiến trúc sư Louis Kahn, ông Safdie được Sandy Van Ginkel - người hướng dẫn luận văn mời trình bày ý tưởng này cho Triển lãm Thế giới.

Từ nền tảng lý thuyết ban đầu, ông Safdie phát triển thành đồ án quy hoạch tổng thể quy mô lớn, bao gồm khu mua sắm, trường học và khoảng 1.000 căn hộ. Dù được phê duyệt bất chấp tuổi đời còn rất trẻ của tác giả, dự án sau đó bị Chính phủ Canada thu hẹp đáng kể, chỉ còn triển khai 158 đơn vị nhà ở.

Khu dân cư Habitat 67 được cấu thành từ 354 khối lập phương lắp ghép sẵn, có kích thước và hình dạng đồng nhất. Những khối mô-đun này được xếp chồng và liên kết với nhau bằng cáp thép theo nhiều tổ hợp khác nhau, tạo nên cấu trúc không gian đa dạng cho toàn bộ công trình.

Từ cách sắp xếp đó, các căn hộ hình thành với quy mô và thiết kế khác nhau, mỗi căn được tạo thành từ 1 đến 4 khối lập phương với diện tích khoảng 93 m² cho mỗi khối. Cư dân di chuyển trong tòa nhà thông qua hệ thống “đường phố” và cầu đi bộ nội bộ, kết hợp với ba lõi thang máy phục vụ tầng cao. Khu kỹ thuật và bãi đỗ xe được bố trí tách biệt ở tầng trệt, nhằm hạn chế giao cắt với không gian sinh hoạt của người dân.

Quá trình lắp ghép các khối lập phương được thực hiện trực tiếp tại công trường và mô-đun cơ bản được đúc trong khung thép gia cường với kích thước khoảng 38 x 17 feet. Sau khi bê tông đạt độ đông cứng cần thiết, khối hộp bê tông được chuyển đến dây chuyền lắp ráp để lắp đặt hệ thống điện, cơ khí, lớp cách nhiệt và cửa sổ.

Bằng cách xếp chồng các khối lập phương theo nhiều dạng hình học khác nhau, kiến trúc sư Safdie phá vỡ hình thức truyền thống của các tòa nhà cao tầng vuông góc, đặt mỗi hộp lùi lại một bậc so với hộp liền kề. Cách tiếp cận này giúp mỗi căn hộ sở hữu vườn trên mái riêng, đồng thời đảm bảo thông gió tự nhiên và tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời - những yếu tố hiếm thấy ở một khu chung cư cao trên 12 tầng.

Nhờ đó, khu dân cư Habitat 67 trở thành dự án tiên phong trong việc kết hợp ưu điểm của nhà vườn ngoại ô với mô hình chung cư cao tầng có chi phí hợp lý trong bối cảnh đô thị.

Năm 2017, khu chung cư này được trùng tu hoàn toàn để kỷ niệm 50 năm thành lập. Nguyên nhân chính của việc cải tạo là những thiệt hại do rò rỉ nước kéo dài hàng thập kỷ. Các bức tường bê tông bên ngoài được bóc trần để sửa chữa, thêm lớp cách nhiệt và chống thấm cho chúng để cái lạnh -29°C của Quebec không làm ảnh hưởng đến nó.

Giờ đây, khu dân cư Habitat 67 mở cửa trở lại để tổ chức những chuyến tham quan cho công chúng và đang được biến thành địa điểm nghiên cứu học thuật về thiết kế và kiến trúc. Vẻ đẹp cổ điển của kiệt tác kiến trúc này vẫn được duy trì xuyên suốt, sàn lát gỗ được khôi phục lại vẻ ban đầu, các cửa sổ tiết kiệm năng lượng được lắp vào và cửa trượt ẩn trong tường.