AI khiến ngành phần mềm bốc hơi 300 tỷ USD chỉ trong vài giờ: Mọi ứng dụng đứng trước nguy cơ bị thay thế, nhà đầu tư lo sợ

Nhiều năm qua, giới công nghệ luôn khắc ghi câu nói nổi tiếng của Marc Andreessen: "Ngành phần mềm sẽ thống trị cả thế giới".

Thế nhưng, trong phiên giao dịch ngày 3/2/2026 vừa qua, chính những "kẻ thống trị cả thế giới" đó lại đang đứng trước nguy cơ bị "nuốt chửng" bởi một con quái vật mới mang tên trí tuệ nhân tạo (AI). Một làn sóng bán tháo kinh hoàng đã quét qua thị trường, thổi bay 300 tỷ USD giá trị vốn hóa chỉ trong vài giờ.

"Cú đấm" từ Anthropic và hiệu ứng Domino

Ngòi nổ cho đợt bán tháo lần này bắt nguồn từ thông báo của Anthropic, đối thủ nặng ký của OpenAI. Việc startup này ra mắt các công cụ pháp lý mới cho trợ lý "Cowork", với khả năng tự động hóa hàng loạt tác vụ soạn thảo và nghiên cứu luật pháp, đã giáng một đòn trực diện vào niềm tin của nhà đầu tư.

Ngay lập tức, những cái tên vốn được coi là "hàn thử biểu" trong lĩnh vực dữ liệu và công cụ pháp lý như Thomson Reuters, Legalzoom.com hay London Stock Exchange đã chứng kiến mức sụt giảm kỷ lục trên 12%.

Thị trường đang đặt ra một câu hỏi hiện hữu: Tại sao phải trả hàng ngàn USD cho các cơ sở dữ liệu truyền thống khi AI có thể làm điều đó nhanh hơn, rẻ hơn và thậm chí là thông minh hơn?

Nỗi sợ hãi không dừng lại ở đó. Đến phiên chiều, "vết dầu loang" đã lan rộng ra toàn bộ ngành phần mềm . Từ những gã khổng lồ thanh toán như PayPal, ứng dụng du lịch Expedia cho đến các đơn vị gia công phần mềm như EPAM Systems đều bị cuốn vào vòng xoáy giảm giá hơn 10%.

Hai chỉ số S&P theo dõi nhóm phần mềm và dữ liệu tài chính đã ghi nhận mức thiệt hại tổng cộng khoảng 300 tỷ USD, một con số đủ để làm bất cứ nhà đầu tư sừng sỏ nào cũng phải rùng mình.

Rõ ràng cuộc chơi đang dần thay đổi. Trong suốt thập kỷ qua, các công ty phần mềm như Adobe hay Salesforce đã xây dựng được những "con hào kinh tế" (moat) cực kỳ vững chắc dựa trên sự phức tạp của hệ thống và tính cam kết lâu dài của khách hàng. Tuy nhiên, sự xuất hiện của mô hình Claude từ Anthropic với khả năng tự chủ điều khiển máy tính và viết mã nguồn (coding) đang thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.

Chiến lược gia trưởng Art Hogan tại B. Riley Wealth nhận định rằng nếu tốc độ phát triển của OpenAI và Anthropic tiếp tục duy trì như hiện tại, mọi ứng dụng phần mềm đều đứng trước nguy cơ bị thay thế.

Tờ Wall Street Journal (WSJ) cho hay các kỹ sư tại Thung lũng Silicon đang phát cuồng vì khả năng tự thực hiện các dự án lập trình của AI, điều này trực tiếp đe dọa đến cốt lõi của các doanh nghiệp SaaS (Phần mềm dưới dạng dịch vụ).

Dù các công ty phần mềm đang nỗ lực phòng thủ bằng lập luận rằng "viết code chỉ là phần dễ nhất, giá trị nằm ở dữ liệu riêng tư và sự tin cậy", nhưng dường như sự trấn an này là chưa đủ để xoa dịu tâm lý bất ổn của phố Wall.

Cơn đau đầu của nhà đầu tư

Đợt bán tháo này không chỉ làm đau lòng các nhà đầu tư cá nhân mà còn gây áp lực nặng nề lên các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity), những đơn vị đã đổ hàng tỷ USD vào cổ phiếu và nợ của ngành phần mềm trong những năm qua. Các tên tuổi lớn như Ares Management, KKR hay Blue Owl Capital đều ghi nhận cổ phiếu giảm sâu từ 9% đến 10%.

Trong quá khứ, các công ty phần mềm thường được vay vốn từ các quỹ tín dụng tư nhân (private debt) vì dòng tiền ổn định và hợp đồng khách hàng "dính" (sticky), tức là khách hàng rất khó từ bỏ vì chi phí chuyển đổi hệ thống quá lớn. Nhưng hiện tại, "rủi ro gián đoạn" từ AI đang khiến tính chất "sticky" này bị lung lay.

Chủ tịch kiêm COO Jon Gray của Blackstone thẳng thắn chia sẻ tại sự kiện WSJ Invest Live rằng đây không phải là vấn đề về thanh khoản hay tín dụng, mà là một sự thay đổi cơ cấu trong nền kinh tế.

Ông thừa nhận ngay cả những công ty phần mềm lâu đời nhất cũng phải đối mặt với rủi ro từ những kẻ hủy diệt AI. Hiện tại, phần mềm chiếm tới 20% danh mục đầu tư của các công ty phát triển kinh doanh (BDC), gấp đôi so với mức 10% vào năm 2016. Điều này đồng nghĩa với việc nếu ngành phần mềm sụp đổ, hệ lụy cho thị trường tín dụng sẽ là vô cùng lớn.

Theo WSJ, thị trường đang bước vào giai đoạn hoài nghi sau thời gian dài hưng phấn quá đà. Báo cáo tài chính gần đây của Microsoft với chi phí đầu tư hạ tầng AI tăng vọt nhưng doanh thu đám mây lại chậm lại đã dội một gáo nước lạnh vào kỳ vọng của nhà đầu tư.

Như Louis Navellier, người sáng lập Navellier & Associates đã nhận xét, sự nhiệt huyết dành cho AI luôn vận động theo hình sin với các đỉnh cao và vực thẳm. Chúng ta có lẽ đang ở phía bên kia của đỉnh dốc, nơi các câu hỏi về lợi nhuận thực tế và khả năng thay thế của AI đang được đặt lên bàn cân một cách khắt khe nhất.

Liệu phần mềm có tiếp tục "ăn cả thế giới" hay sẽ bị AI "nuốt chửng"? Câu trả lời có lẽ nằm ở khả năng thích nghi của chính các doanh nghiệp phần mềm trong cuộc đua vũ trang công nghệ khốc liệt này.

*Nguồn: WSJ