Bất chấp hàng vạn lệnh trừng phạt, Nga chễm chệ chiếm vị trí thứ 2 trong một lĩnh vực công nghệ Mỹ đang làm bá chủ thế giới

Theo số liệu mới công bố của SK Capital, công ty trực thuộc ngân hàng phát triển quốc gia VEB.RF của Nga, quốc gia này đã vượt lên đứng thứ 2 toàn cầu về doanh thu từ các hệ thống chống máy bay không người lái (anti-drone) trong năm 2024, chỉ sau Mỹ.

Cụ thể, doanh thu thị trường anti-drone của Nga đạt 42 tỷ rúp (khoảng 460 triệu USD), chiếm 23% thị phần toàn cầu. Đứng đầu là Mỹ với 700 triệu USD (35%), còn Trung Quốc đứng thứ 3 với 160 triệu USD (8%).

Tổng giá trị toàn cầu của thị trường này được ước tính khoảng 2 tỷ USD trong năm 2024, dựa trên dữ liệu tổng hợp từ các báo cáo quốc tế và phỏng vấn chuyên gia trong ngành.

Chiến sự tại Ukraine đã tạo ra nhu cầu chống UAV chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Các cuộc tấn công bằng drone do Ukraine thực hiện nhằm vào các nhà máy lọc dầu, hạ tầng công nghiệp và quân sự của Nga diễn ra liên tục, buộc Nga phải gấp rút triển khai các biện pháp phòng thủ không đối xứng.

Tính đến mùa xuân năm 2025, ước tính có tới 80% doanh nghiệp công nghiệp dân sự tại Nga đã lắp đặt hệ thống bảo vệ chống UAV. SK Capital dự đoán quy mô thị trường này tại Nga có thể tăng vọt lên mức 30-90 tỷ rúp (318-953 triệu USD) trong năm 2025 và đạt 146 tỷ rúp (1,58 tỷ USD) vào năm 2030, tương đương mức tăng trưởng bình quân 23%/năm.

Do tính nhạy cảm và bảo mật cao, danh sách các nhà cung cấp anti-drone tại Nga không được công bố cụ thể. Tuy nhiên, RBC cho biết có khoảng 130 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, với 10 nhà cung cấp lớn nhất chiếm 45-50% thị phần nội địa. Thành phần rất đa dạng, từ doanh nghiệp quốc phòng, công ty an ninh tư nhân, hãng tích hợp CNTT cho tới các nhà sản xuất drone dân sự, trong đó một nửa là những “người chơi” mới gia nhập thị trường trong 2 năm gần đây.

Công nghệ chủ đạo của Nga hiện vẫn là gây nhiễu sóng vô tuyến (radio jamming) và làm nhiễu hệ thống định vị GPS (GPS spoofing), trong đó nhiều thiết bị sử dụng linh kiện từ Trung Quốc.

Báo cáo từ SK Capital nhận định, nhu cầu của thị trường hiện chủ yếu mang tính phản ứng. Nhiều đơn vị vận hành chưa có đủ chuyên môn để đánh giá mối đe dọa hoặc chọn lựa giải pháp phù hợp.

Trong năm 2024, các công ty bảo hiểm tại Nga đã ghi nhận hơn 10 tỷ rúp (110 triệu USD) tiền bồi thường liên quan đến các vụ tấn công bằng drone, khiến các hãng lớn như SOGAZ và AlfaStrakhovanie chứng kiến lượng đơn và giá trị bồi thường tăng đột biến. Một số doanh nghiệp tư nhân hiện còn đề xuất chính phủ miễn giảm thuế cho chi phí đầu tư vào hệ thống phòng chống drone.

Bất chấp các rào cản, SK Capital cho rằng Nga có thể tận dụng kinh nghiệm thực chiến để xuất khẩu công nghệ “phi truyền thống” về phòng thủ drone ra thị trường quốc tế. Trong khi đó, báo cáo từ MarketsandMarkets dự báo khu vực châu Á (gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc) mới là nơi có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất từ 2025 đến 2030, nhờ nhu cầu bảo vệ biên giới và ứng dụng drone trong thương mại.

MarketsandMarkets ước tính, thị trường chống UAV toàn cầu đạt 3,75 tỷ USD trong năm 2024 và có thể tăng trưởng 26,5%/năm, lên 14,51 tỷ USD vào năm 2031. Nga, với kinh nghiệm chiến trường thực tế và hệ sinh thái sản xuất đang mở rộng, có thể sẽ là một trong những “người chơi đáng gờm” trong cuộc đua này.