CNN: Giá hàng hoá quan trọng leo thang đe doạ kế hoạch 500 tỷ USD của Trung Quốc

Trung Quốc và Mỹ đang chạy đua trong cuộc săn tìm các loại hàng hoá khan hiếm để tái thiết nền kinh tế sau đại dịch. Điều này đẩy giá hàng hoá lên cao - đe doạ các kế hoạch phục hồi của Bắc Kinh.

Chi phí cho các loại vật liệu cần thiết để xây dựng cơ sở hạ tầng hậu đại dịch của Trung Quốc, từ thép, than, thuỷ tinh, xi măng đang tăng vọt. Giá thép cây - loại thép dùng để gia cố bê tông, gần đây đạt 6.200 nhân dân tệ (965 USD)/tấn tại Thượng Hải, tăng 40% trong năm nay và là mức cao kỷ lục. Quặng sắt, dùng để sản xuất thép, giao dịch ở mức 1.240 nhân dân tệ (194 USD)/tấn trên sàn Đại Liên, tăng 25% kể từ đầu năm.

Than, thuỷ tinh và nhôm cũng đạt mức giá cao nhất mọi thời đại tại Trung Quốc. Giá thạch cao cũng tăng. Diễn biến của thị trường thép trầm trọng đến mức Trung Quốc phải phát đi cảnh báo về thiệt hại cho nền kinh tế.

Trung Quốc là nền kinh tế lớn duy nhất tránh được suy thoái kinh tế vào năm ngoái, khi đại dịch xảy ra. Nước này đưa ra kế hoạch trị giá 500 tỷ USD, ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau năm 2020 tăng trưởng chậm nhất trong nhiều thập kỷ.

Chỉ số giá sản xuất của Trung Quốc, đo lường sự thay đổi chi phí mà các nhà sản xuất trả cho nguyên liệu, tăng 6,8% trong tháng 4 so với 1 năm trước đó. Đây là mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 10/2017 và nhảy vọt so với mức 4,4% của tháng 3.

"Giá hàng hoá toàn cầu đăng tăng do kích thích của các nền kinh tế lớn", Zhou Hao, chuyên gia kinh tế cấp cao về các thị trường mới nổi của ngân hàng Commerzbank nói. Giá nhiều kim loại cơ bản gồm đồng, nhôm đã leo lên mức cao nhất trong nhiều năm trên Sàn giao dịch kim loại London. Chỉ số hàng hoá Bloomberg đang dao động quanh mức cao nhất trong 6 năm.

Các dự án xây dựng tốn kém khiến một số công ty Trung Quốc phải tạm ngừng công việc. Các nhà phân tích cảnh báo khi các doanh nghiệp nhỏ hơn cân nhắc xem nên cắt giảm chi phí hay quy mô, họ có thể bắt đầu sa thải nhân công.

"Các doanh nghiệp nhỏ phải đối mặt với dòng tiền thắt chặt hơn vì họ ít có khả năng đàm phán hơn khi giá hàng hoá tăng. Họ phải chấp nhận chi phí sản xuất cao hơn, hoặc cắt giảm sản lượng và ngồi ngoài cuộc chơi", Luo Zhiheng – trưởng nhóm phân tích vĩ mô của Yuekai Secutirites cho biết.

Nỗ lực phục hồi gặp khó khăn

Giá thép và quặng sắt tăng đột biến đến từ nhiều yếu tố. Ngành xây dựng, sản xuất xe điện đang thúc đẩy sự gia tăng, theo các nhà phân tích của Fitch Ratings. Ô tô cần thép cường độ cao để giảm trọng lượng và tăng hiệu suất.

Trong một báo cáo tuần này, các nhà phân tích cho rằng nỗ lực giảm lượng khí thải carbon của Trung Quốc cũng khiến nguồn cung thép bị thắt chặt. Trung Quốc sản xuất hơn một nửa lương thép toàn cầu năm 2020.

Cuộc chiến thương mại gay gắt giữa Trung Quốc và Úc cũng có thể làm tăng giá thép, quặng sắt. Năm ngoái, Bắc Kinh cấm nhập khẩu một số mặt hàng của Úc, bao gồm than đá. Mặc dù quặng sắt được miễn trừ, Bắc Kinh vẫn đang tìm cách để giảm phụ thuộc vào nguồn cung quặng đến từ Canberra.

Đã có dấu hiệu cho thấy việc tăng giá nguyên liệu ảnh hưởng đến các công trường xây dựng và nhà máy của Trung Quốc, theo Wang Jiechao. Nhiều công ty xây dựng, xưởng đúc và nhà sản xuất thiết bị gia dụng nhỏ đã ngừng nhận đơn đặt hàng vì sản xuất thua lỗ. "Giá hàng hoá tăng nhanh làm xói mòn nghiêm trọng lợi nhuận của các công ty sản xuất", ông này cho biết.

Một cuộc khảo sát gần đây với 460 công ty xây dựng tại Trung Quốc cho thấy nhiều công ty đang cảm thấy "khó thở". Khoảng 56% số công ty tham gia khảo sát – do nhà cung cấp dữ liệu ngành xây dựng Trung Quốc 100njz.com thực hiện, nói rằng giá nguyên liệu tăng làm ảnh hưởng để kế hoạch của họ ở các mức độ khác nhau. Trong số này, 30% cho biết đã tạm dừng thi công để kiểm soát chi phí, số còn lại có dự án chậm tiến độ.

Đây cũng là tin xấu với thị trường việc làm, theo Luo của Yuekai Securities. Ông cho rằng các doanh nghiệp nhỏ đang phải vật lộn với giá cả tăng cao. Các doanh nghiệp này chiếm đến 80% thị phần việc làm ở các đô thị của Trung Quốc.

Luo cho biết tỷ lệ thất nghiệm trong tháng 4 của thanh niên Trung Quốc độ tuổi từ 16 đến 24 vẫn ở mức gần 14% và số giờ làm việc đã giảm đi, có thể do "doanh nghiệp nhỏ hoạt động dưới công suất dưới áp lực chi phí tăng".

Mối lo ngại của Bắc Kinh

Giới chức Bắc Kinh tỏ ra lo ngại về việc chi phí gia tăng có thể ảnh hưởng đến phục hồi kinh tế. Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã nhiều lần đề cập đến "giá hàng hoá tăng" và áp lực với doanh nghiệp nhỏ trong các cuộc họp gần đây.

Mục tiêu là rất cao. Trung Quốc cần tăng trưởng khoảng gần 5% mỗi năm trong thập kỷ tới để đạt mục tiêu tăng gấp đôi GDP vào năm 2035. Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng trên 6% trong năm nay và muốn có thêm 11 triệu việc làm mới.

Nhưng bất cứ thứ gì đe doạ sự phục hồi kinh tế đều có thể gây rủi ro cho mục tiêu đó. Tháng trước, ông Lý Khắc Cường cho biết chính phủ sẽ cố gắng giúp hạn chế chi phí nguyên vật liệu trong cuộc hợp với các CEO của nhiều doanh nghiệp.

Trung Quốc vẫn đang xuất khẩu rất nhiều thép nhưng chính phủ bắt đầu không khuyến khích điều đó trong nỗ lực tăng nguồn cung trong nước. Đầu tháng 4, Trung Quốc thông báo cắt hoàn thuế xuất khẩu với hầu hết sản phẩm thép, đồng thời giảm thuế nhập khẩu một số loại thép.

Trong khi đó, chính quyền địa phương đã lựa chọn biện pháp khắc nghiệt để hạ nhiệt giá thép. Cuối tuần trước, cơ quan quản lý ở Thượng Hải và thủ phủ thép Đường Sơn đã triệu tập các nhà máy thép lớn, yêu cầu họ điều chỉnh giá thép "ở mức hợp lý". Các nhà máy có thể phải đối mặt với hình phạt nghiêm khắc nếu họ thông đồng đẩy giá thép, theo tuyên bố của chính phủ.

Các sàn giao dịch kỳ hạn lớn ở Thượng Hải, Đại Liên và Trịnh Châu cũng thắt chặt các quy tắc giao dịch đối với hợp đồng thép hoặc than, đầu thời tăng phí giao dịch để hạ nhiệt thị trường.

Mặc dù vậy, giá kim loại vẫn tăng. Một số nhà phân tích chỉ ra rằng Trung Quốc sẽ rất khó để kiểm soát giá hàng hoá. Giá hàng hoá tăng cao đã phơi bày sự phụ thuộc của Trung Quốc vào kế hoạch sử dụng cơ sở hạ tầng để ổn định nền kinh tế, theo Louis Kuijs của Oxford Economics. Việc thay đổi hướng đi sẽ là rất khó khăn.

"Nền kinh tế Trung Quốc vận hành tốt trong giai đoạn đầu sau Covid, hưởng lợi từ phát triển cơ sở hạ tầng, bất động sản và xuất khẩu", Kuijs cho biết. "Câu hỏi lớn là liệu tăng trưởng năm nay có xoay chuyển từ cơ sở hạ tầng và bất động sản sang đầu tư doanh nghiệp và tiêu dùng hay không?"

Tham khảo nguồn: CNN