Đi ngược cả thế giới, Toyota kiên định bảo tồn xe xăng, khẳng định ô tô điện không phải 'viên đạn bạc'

Hai thập kỷ trước, khi cả thế giới còn nghi ngờ về xe điện, Toyota đã tiên phong tung ra mẫu Prius – chiếc xe hybrid đầu tiên sản xuất hàng loạt trên thế giới. Công nghệ Hybrid Synergy Drive của hãng trở thành biểu tượng cho sự kết hợp thông minh giữa động cơ xăng và mô-tơ điện, cho phép xe có thể vận hành hoàn toàn bằng điện trong một số điều kiện nhất định.

Prius từng là biểu tượng văn hóa, được các ngôi sao Hollywood như Leonardo DiCaprio lái để thể hiện tinh thần “sống xanh”. Đó là giai đoạn Toyota dẫn đầu cuộc chơi, còn “hybrid” là từ đồng nghĩa với “Toyota ”.

Trong suốt hơn 25 năm, Toyota đã bán hàng chục triệu xe hybrid toàn cầu, tiết kiệm hàng chục tỷ lít nhiên liệu và cắt giảm lượng lớn khí thải CO₂. Thành công đó không chỉ đến từ chiến lược marketing, mà từ nền tảng kỹ thuật bền vững: mô-tơ điện hoạt động song song và độc lập, bộ pin lithium-ion dung lượng cao, cùng hệ thống quản lý năng lượng tối ưu giúp xe tự động chuyển đổi giữa chế độ xăng, điện và kết hợp.

Hiện tại, bất chấp làn sóng xe điện đang mạnh mẽ tại Trung Quốc – thị trường ô tô lớn nhất thế giới – Toyota Motor vẫn kiên định với chiến lược khác biệt đó: tiếp tục đặt trọng tâm lớn vào động cơ đốt trong và các dòng xe hybrid, thay vì “tất tay” cho xe thuần điện. Cách đi này, theo nhiều phân tích, phản ánh triết lý thận trọng nhưng nhất quán của hãng xe Nhật Bản trước một cuộc chuyển đổi mà họ cho rằng phức tạp hơn nhiều so với những khẩu hiệu về “điện hóa hoàn toàn”.

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc được xem là tâm điểm của cuộc cách mạng xe điện toàn cầu, với sự trỗi dậy của các hãng nội địa và chính sách khuyến khích mạnh mẽ từ chính phủ. Tuy nhiên, Reuters lưu ý rằng Toyota vẫn coi động cơ đốt trong và hybrid là trụ cột lợi nhuận, ngay cả tại Trung Quốc. Hãng không phủ nhận vai trò của xe điện, nhưng cho rằng thị trường vẫn cần một giai đoạn chuyển tiếp dài hơn, nơi hybrid và động cơ xăng hiệu suất cao đóng vai trò cầu nối thực tế hơn giữa hiện tại và tương lai.

Financial Times từng dẫn phát biểu của các lãnh đạo Toyota cho rằng xe điện không phải “viên đạn bạc” cho vấn đề môi trường, đặc biệt tại những quốc gia mà hạ tầng sạc, nguồn điện và chuỗi cung ứng pin vẫn còn nhiều hạn chế. Với Toyota , việc giảm phát thải hiệu quả nhất trong ngắn và trung hạn không nhất thiết là loại bỏ hoàn toàn động cơ đốt trong, mà là tối ưu hóa chúng và kết hợp với điện hóa một phần thông qua hybrid. Đây cũng là lý do hãng tiếp tục đổ nguồn lực lớn vào các thế hệ động cơ mới, hiệu suất cao và ít phát thải hơn.

Một yếu tố quan trọng khác, theo Financial Times, là cách Toyota nhìn nhận rủi ro của cuộc đua xe điện tại Trung Quốc. Cuộc chiến giá khốc liệt, biên lợi nhuận mỏng và tốc độ đổi mới chóng mặt đã khiến nhiều hãng xe chịu áp lực tài chính nặng nề. Trong bối cảnh đó, Toyota xem việc duy trì danh mục xe xăng và hybrid như một “vùng an toàn” tương đối, giúp hãng tránh bị cuốn vào cuộc đua giảm giá có thể làm xói mòn lợi nhuận.

Trước đó, vào tháng 6 năm 2025, các giám đốc điều hành của Toyota cho biết công ty sẽ phát triển các động cơ mới, bao gồm cả các mẫu động cơ công suất cao, đồng thời duy trì tổng số lượng động cơ hiện có cho đến năm 2030. Chiến lược bảo tồn động cơ được cho là một cách để tồn tại trong thị trường ô tô toàn cầu ngày càng bị chia rẽ giữa Trung Quốc với nỗ lực điện khí hóa và phần còn lại của thế giới, nơi quá trình chuyển đổi sang xe điện đã chậm lại hoặc thậm chí đảo ngược.

Khi Toyota khánh thành nhà máy sản xuất pin tại bang Bắc Carolina của Mỹ vào ngày 12 tháng 11, Chủ tịch Toyota Motor North America, ông Tetsuo Ogawa, công bố kế hoạch đầu tư tới 10 tỷ đô la trong vòng 5 năm tới để tăng sản lượng xe hybrid và các loại xe khác tại Mỹ. Hãng sẽ đẩy mạnh sản xuất động cơ và phụ tùng hybrid thế hệ mới tại 5 nhà máy trên khắp cả nước, tăng cường mua sắm nội địa và cắt giảm nhập khẩu các bộ phận quan trọng từ Nhật Bản.

Quyết định này được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ. Theo công ty nghiên cứu Cox Automotive của Mỹ, xe hybrid chiếm khoảng 13% doanh số bán xe mới theo loại hệ thống truyền động tại Mỹ trong quý 3 năm 2025 (tháng 7-9), tỷ lệ cao nhất trong tất cả các loại xe điện.

Tuy nhiên, việc tiếp tục tập trung mạnh vào động cơ đốt trong tại Trung Quốc cũng đặt Toyota trước những thách thức không nhỏ. Financial Times nhận định rằng nếu tốc độ phổ cập xe điện tại Trung Quốc duy trì ở mức cao và chính sách tiếp tục ưu ái EV, Toyota có nguy cơ bị tụt lại về hình ảnh công nghệ so với các đối thủ nội địa. Đây là bài toán cân bằng khó khăn giữa bảo toàn lợi nhuận hiện tại và nắm bắt xu hướng dài hạn.

Tại Trung Quốc, nơi quá trình chuyển đổi sang xe điện đang diễn ra nhanh chóng, Toyota đang gặp khó khăn. BYD đã thực hiện giảm giá và chiết khấu trong phân khúc xe sedan tầm giá 100.000 nhân dân tệ (khoảng 14.000 đô la Mỹ). Doanh số bán xe mới của Toyota tại Trung Quốc đạt tổng cộng 1,77 triệu chiếc trong năm 2024, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp giảm so với năm trước.

“Tại Trung Quốc, chúng tôi sẽ không tập trung vào sản xuất ô tô cho thị trường toàn cầu, mà là sản xuất ô tô dành riêng cho thị trường Trung Quốc,” một giám đốc điều hành của Toyota phát biểu. Bộ phận phát triển xe của Toyota tại Trung Quốc hướng đến việc sản xuất các mẫu xe điện phù hợp. Mẫu SUV điện bZ3X do GAC Toyota Motor ra mắt vào tháng 3 năm 2025 được phát triển chung với đối tác địa phương là Tập đoàn Ô tô Quảng Châu, một đơn vị có kinh nghiệm trong phát triển và sản xuất xe điện.

Theo: Nikkei Asia, Reuters