Doanh nghiệp "mừng rơi nước mắt" vì thủ tục được cắt giảm

Ngày 24-7, trình bày tham luận tại hội nghị thúc đấy phát triển cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa ASEAN và tạo thuận lợi thương mại, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), đánh giá đến nay công tác này so với mục tiêu là chưa đạt được, vẫn còn khoảng cách xa so với thế giới mà không thu hẹp được.

Tuy nhiên, theo ông Cung, trên thực có một số cải cách, giải pháp được đánh giá cao. "Có những cải cách trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành, thủ tục được cắt giảm mà cộng đồng doanh nghiệp họ mừng rơi nước mắt. Bởi bao nhiêu năm qua, các thủ tục này gây cản trở, khó khăn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp"- ông Cung nhấn mạnh.

Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng sau hơn 3 năm chỉ giảm được 4.000 mặt hàng thuộc diện kiểm tra chuyên ngành là chưa nhiều. "Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính) cần công khai và phân loại các danh mục mặt hàng đã giảm, các mặt hàng chưa giảm để chúng ta biết được các mặt hàng kiểm tra chuyên ngành này thuộc phạm vi bộ, ngành nào, từ đó có các giải pháp hợp lý để cải cách, cắt giảm, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp"- ông Nguyễn Đình Cung kiến nghị.

Ông Cung cũng nêu thực trạng hiện nay một mặt hàng nhưng chịu sự quản lý của cùng lúc 2-3 bộ, ngành. Thậm chí trong một bộ, có từ 2-3 cục cùng quản lý, kiểm tra một mặt hàng. "Vấn đề này cần phải thay đổi nhanh chóng, cùng với đó là sửa đổi các văn bản để tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh"- ông Cung nói.

Vị viện trưởng cũng lấy dẫn chứng về một số thông tư của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông liên quan đến vấn đề kiểm dịch động vật khiến cộng đồng doanh nghiệp kêu ca, phàn nàn vì tốn kém chi phí, thời gian, bất hợp lý đối với hoạt động kinh doanh.

Đối với cơ chế một cửa quốc gia, ông Nguyễn Đình Cung cho rằng chỉ mới kết nối những thủ tục ít người sử dụng, những thủ tục nhiều người sử dụng thì không kết nối. "Theo quan điểm của tôi, kết nối những thủ tục ít người sử dụng thì quyền lợi bị giảm đi ít, còn những thủ tục nhiều người dùng thì dường như chúng ta chưa kết nối do quyền lợi bị giảm đi nhiều"- Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương nhấn mạnh.

Theo số liệu thống kê của cơ quan hải quan, quý II/2015 có 82.760 mặt hàng thuộc diện quản lý và kiểm tra chuyên ngành, đến quý I/2018 còn 78.390 mặt hàng (giảm 4.403 mặt hàng).

Một số bộ quản lý chuyên ngành đã bắt đầu thay đổi phương pháp quản lý và kiểm tra chuyên ngành, chuyển thời điểm kiểm tra chuyên ngành từ trước thông quan sang sau thông quan. Bộ Công Thương cắt giảm gần hết danh mục hàng phải kiểm tra Nhà nước về chất lượng trước thông quan, chuyển thời điểm kiểm tra hàm lượng Formaldehit đối với các sản phẩm dệt may sang sau thông quan.

Bộ Khoa học Công nghệ đã cắt giảm 91% số mặt hàng phải kiểm tra Nhà nước về chất lượng trước thông quan. Bộ Y tế đã tham mưu cho Chính phủ ban hành nghị định thay đổi căn bản phương pháp quản lý trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, giảm 95% mặt hàng không phải kiểm tra chuyên ngành khi nhập khẩu.

Cơ chế một cửa quốc gia chính thức được triển khai từ tháng 11-2014, đến ngày 15-7-2018, 11 bộ, ngành đã kết nối và thực hiện 53 thủ tục hành chính với 1,34 triệu hồ sơ của 22.800 doanh nghiệp được xử lý thông qua cơ chế một cửa quốc gia.

Cụ thể: Bộ Công Thương - 6 thủ tục; Bộ Khoa học và Công nghệ - 4 thủ tục; Bộ Giao thông Vận tải - 12 thủ tục; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - 13 thủ tục; Bộ Tài nguyên và Môi trường - 4 thủ tục; Bộ Thông tin và Truyền thông - 1 thủ tục; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - 1 thủ tục; Bộ Y tế - 5 thủ tục; Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - 1 thủ tục; Bộ Quốc phòng - 3 thủ tục liên ngành đối với tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; 3 thủ tục liên ngành (Tài chính, Giao thông Vận tải, Công an, Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đối với tàu bay xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.

Riêng Bộ Tài chính, tất cả các quy trình thủ tục hải quan đã kết nối cơ chế một cửa quốc gia với 99,65% doanh nghiệp tham gia thực hiện tại 100% các đơn vị hải quan trên phạm vi toàn quốc.

Dự kiến đến cuối năm 2018 sẽ triển khai thêm 143 thủ tục trên cơ chế một cửa quốc gia, nâng tổng số lên 196 thủ tục, đạt 78% trên tổng cộng 251 thủ tục sẽ được triển khai đến năm 2020 theo rà soát mới nhất của các bộ, ngành.