Fitch cảnh báo "quả bom" nợ 19.000 tỷ USD ở các thị trường mới nổi

Nợ tăng gấp 4 trong 1 thập kỷ vừa qua đã khiến các thị trường mới nổi rơi vào trạng thái rất dễ bị tổn thương khi các điều kiện trên thị trường tài chính bị thắt chặt trong bối cảnh Mỹ tăng lãi suất, Fitch Ratings nhận định.

Theo báo cáo vừa được công ty xếp hạng tín nhiệm này công bố, khối lượng chứng khoán nợ (hay chính là các loại trái phiếu) chưa được chi trả từ các quốc gia đang phát triển đã tăng từ mức 5.000 tỷ USD của 1 thập kỷ trước lên tới 19.000 tỷ USD. Mặc dù các loại trái phiếu niêm yết bằng đồng nội tệ đã phát triển hơn, những người đi vay vẫn sẽ gặp nhiều rắc rối khi chi phí đi vay bên ngoài tăng lên, đồng USD mạnh lên và dòng chảy vốn chậm lại.

Fitch ước tính từ nay đến cuối năm 2019 Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất ít nhất là 6 lần.

"Nếu chính sách tiền tệ bị thắt chặt nhanh hơn dự báo, nợ của thị trường mới nổi sẽ phải chịu nhiều áp lực", Monica Insoll – người đứng đầu nhóm nghiên cứu thị trường tín dụng tại Fitch – nhận định. "Nếu khẩu vị của nhà đầu tư đối với thị trường mới nổi thay đổi, các nhà phát hành trái phiếu sẽ đối mặt với nhiều thử thách trong việc tái tài trợ kể cả đó là tìm nguồn vốn ở thị trường nội địa. Đồng thời dòng vốn bị rút ra sẽ gây áp lực lên tỷ giá hoặc dự trữ ngoại hối".

Dòng vốn chảy vào các thị trường mới nổi có thể sụt giảm mạnh do các nhà đầu tư Mỹ cũng như quốc tế tìm kiếm lợi suất cao hơn từ tài sản Mỹ. Điều này tạo thêm áp lực cho Chính phủ các nước vốn đã phải đối mặt với thử thách phải tài trợ cho thâm hụt cán cân vãng lai hoặc tái tài trợ các khoản nợ nước ngoài, dẫn đến đồng nội tệ giảm giá hoặc dự trữ ngoại hối sụt giảm.

Tuần này lợi suất trung bình của các trái phiếu bằng đồng nội tệ do các thị trường mới nổi phát hành đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 3/2017, theo chỉ số Bloomberg Barclays Index.

Ngoài các thị trường mới nổi mong manh nhất gồm Ukraine, Turkey và Argentina, Fitch cũng nhìn thấy rủi ro ở các nước được đánh giá cao hơn như UAE, Qatar, Peru và Kazakhstan do bị phụ thuộc vào nợ nước ngoài. Trung Quốc được đánh giá là nước có rủi ro ở mức trung bình, với các thách thức chính bao gồm mức độ nợ cao trên toàn nền kinh tế và thanh khoản của các ngân hàng nhóm trung bình.

Trái phiếu phát hành bằng nội tệ của các thị trường mới nổi chủ yếu được mua bởi các nhà đầu tư nội địa như các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và ngân hàng. Andrade Gutierrez SA, một trong những công ty xây dựng lớn nhất Brazil, là vụ vỡ nợ trái phiếu duy nhất trên thị trường mới nổi mà Fitch ghi nhận được từ đầu năm đến nay. Năm 2017 có 5 vụ.