Hà Nội và TPHCM nằm trong nhóm tỉnh công khai ngân sách dưới mức trung bình, Hải Phòng thiếu minh bạch nhất cả nước

Việt Nam đang thực hiện các tiến bộ để cải cách tài chính công, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách của Chính phủ. Tăng cường tính minh bạch và công khai về ngân sách là một trong những nội dung quan trọng của lần cải cách này.

Năm 2018 là năm thứ hai liên tiếp có xếp hạng công khai ngân sách tỉnh. POBI 2018 bao gồm hai trụ cột: (i) về minh bạch công khai ngân sách; (ii) về sự tham gia của người dân. Năm 2018 là năm đầu tiên khải sát POBI có thêm các yếu tố về sự tham gia. 

Điểm xếp hạng Minh bạch ngân sách được đánh giá với 65 câu hỏi dành cho trụ cột minh bạch với 9 loại tài liệu, trong đó có 7 tài liệu được quy định bắt buộc phải công khai theo Luật ngân sách nhà nước năm 2015. Đồng thời, khảo sát cũng đánh giá tính đầy đủ, kịp thời, sẵn có và thuận tiện của các tài liệu về ngân sách địa phương.

Kết quả POBI 2018 cho thấy chỉ số trung bình về công khai ngân sách tỉnh đạt 51/100 điểm, cao hơn khá nhiều so với năm 2017 là 30,5 điểm. Điều này cho thấy mức độ công khai ngân sách nhà nước của 63 tỉnh thành phố năm 2018 đã có sự cải thiện.

Có 6 tỉnh lọt vào nhóm công khai đầy đủ, 27 tỉnh công khai tương đối đầy đủ, 21 tỉnh công khai chưa đầy đủ và 9 tỉnh công khai ít. Khác với năm 2017, không còn tỉnh nào có điểm số POBI bằng 0. Điều này cho thấy đã có một sự dịch chuyển đáng kể trong việc tuân thủ công khai ngân sách trên cấp độ toàn quốc. 

Tuy nhiên, vẫn còn 32 tỉnh thành nằm dưới mức xếp hạng trung bình, đặc biệt trong đó có hai đầu tàu kinh tế là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Dù có nỗ lực rõ rệt nhưng vẫn còn khoảng 50% tỉnh thành cần cải thiện mức độ công khai minh bạch ngân sách tỉnh.

Trong số các thành phố lớn, Đà Nẵng là thành phố có mức độ công khai ngân sách cao nhất với điểm số 83,09/100, đứng đầu khu vực Duyên hải Nam Trung bộ và xếp thứ 3 cả nước. Hà Nội ở mức dưới trung bình với 49,72/100 điểm, đứng thứ 34. Dưới Hà Nội 2 bậc là TPHCM (48,98/100). Hải Phòng đứng chót bảng với chỉ số công khai minh bạch chỉ đạt 5,14/100 điểm.

Đồng bằng Sông Cửu Long là vùng có điểm POBI trung bình cao nhất cả nước, đạt 58,72 điểm, trong khi Đồng bằng Sông Hồng có điểm trung bình chỉ đứng thứ 4 trong 7 vùng địa lý.

Về mức độ tham gia của người dân, kết quả cho thấy nhìn chung các tỉnh ít tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình công khai minh bạch ngân sách và quản lý ngân sách tại địa phương. Số điểm quy đổi trung bình của 63 tỉnh thành là 34,35 điểm. 

Để người dân có thể dễ dàng tiếp cận được các tài liệu ngân sách được công khai, cổng thông tin điện tử của UBND tỉnh và Sở Tài chính tỉnh cần công khai đầy đủ các tài liệu ngân sách như quy định trong chuyên mục công khai ngân sách. Các tài lệu công khai cần phải được kèm theo quyết định công bố công khai thông tin của cơ quan có thẩm quyền. 

Các tài liệu ngân sách nhà nước cần phải công khai đúng thời gian quy định với đầy đủ các thông tin về Quyết định/Nghị quyết phê duyệt/ban hành tài liệu, các bảng biểu phụ lục kèm theo. Việc công khai cần bổ sung các thông tin về thời điểm công bố tài liệu. 

Báo cáo khuyến nghị, các tỉnh cần chủ động trong việc phản hồi câu hỏi của người dân về ngân sách. Ngoài chuyên mục hỏi đáp và email thì Sở Tài chính tỉnh có thể sử dụng các mạng xã hội như Facebook để tăng cường tương tác.