Hàng tỷ đô la Mỹ cũng khó vực dậy nhanh ngành dầu mỏ Venezuela

Quốc gia Nam Mỹ ước tính sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng khai thác sụt giảm mạnh trong nhiều thập kỷ qua do vấn đề quản lý và thiếu đầu tư, đặc biệt sau khi Venezuela quốc hữu hóa ngành dầu khí vào những năm 2000, bao gồm tài sản của các tập đoàn Exxon Mobil và ConocoPhillips.

Theo các nhà phân tích, bất kỳ công ty nào muốn đầu tư vào Venezuela cũng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, từ rủi ro an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, và mới nhất là những câu hỏi về tính hợp pháp của chiến dịch bắt giữ Tổng thống Maduro mà Mỹ thực hiện, cũng như nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài.

Ông Mark Christian, Giám đốc phát triển kinh doanh của hãng tư vấn CHRIS Well Consulting, nhận định rằng các công ty Mỹ sẽ không quay lại cho đến khi họ chắc chắn sẽ được thanh toán và đảm bảo an ninh cơ bản.

Ông cũng nhấn mạnh các tập đoàn sẽ không trở lại Venezuela nếu lệnh trừng phạt quốc gia này chưa được dỡ bỏ. Ngoài ra, Venezuela cũng sẽ phải cải cách luật pháp để cho phép các công ty dầu khí nước ngoài đầu tư với quy mô lớn hơn.

Ngành dầu khí Venezuela được quốc hữu hóa từ những năm 1970. Sang những năm 2000, chính phủ yêu cầu các dự án chuyển đổi bắt buộc sang mô hình liên doanh do công ty dầu khí nhà nước PDVSA kiểm soát.

Phần lớn các công ty đã đàm phán rút lui hoặc chấp nhận chuyển đổi, trong đó có Chevron, trong khi một số công ty không đạt được thỏa thuận và khởi kiện ra trọng tài quốc tế. Rất nhiều rủi ro có thể xảy ra

“Nếu ông Trump và các bên liên quan có thể tạo ra quá trình chuyển tiếp hòa bình với ít phản kháng, thì trong vòng 5 - 7 năm, sản lượng dầu có thể tăng mạnh khi cơ sở hạ tầng được sửa chữa và các khoản đầu tư được sắp xếp lại”, ông Thomas O’Donnell, một chuyên gia chiến lược năng lượng và địa - chính trị, nói với Reuters .

Theo chuyên gia này, dầu nặng của Venezuela rất phù hợp với các nhà máy lọc dầu ven Vịnh Mexico của Mỹ và cũng có thể pha trộn với dầu nhẹ từ đá phiến.

Tuy nhiên, kịch bản này chỉ xảy ra nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, trong khi trên thực tế có rất nhiều yếu tố có thể làm chệch hướng.

“Một quá trình chuyển tiếp chính trị thất bại, mang nặng cảm giác Mỹ chi phối, có thể dẫn tới nhiều năm phản kháng”, ông O’Donnell cảnh báo và lưu ý sự tồn tại của các nhóm vũ trang và lực lượng du kích đang hoạt động tại Venezuela .

Ít tác động giá dầu

Ông Francisco Monaldi, Giám đốc Chương trình Năng lượng Mỹ Latin thuộc Viện Baker của Đại học Rice (Houston), cho rằng Chevron sẽ là công ty hưởng lợi nhiều nhất nếu Venezuela mở cửa ngành dầu khí.

Các công ty dầu mỏ khác của Mỹ sẽ theo dõi sát sao cho đến khi tình hình chính trị ổn định và môi trường thuận lợi hơn.

Là một trong những thành viên sáng lập OPEC cùng với Iran, Iraq, Kuwait và Ả-rập Xê-út, Venezuela từng sản xuất 3,5 triệu thùng/ngày trong thập niên 1970, tương đương hơn 7% sản lượng dầu toàn cầu khi đó.

Đến năm 2010, sản lượng giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày và chỉ còn khoảng 1,1 triệu thùng/ngày trong năm 2025, tương đương khoảng 1% sản lượng toàn cầu.

Chevron là tập đoàn dầu khí Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela . ConocoPhillips đang theo đuổi vụ kiện đòi bồi thường lên tới hàng tỷ đô la liên quan tới việc tiếp quản 3 dự án dầu khí cách đây gần 2 thập kỷ. Exxon cũng từng vướng vào các vụ kiện trọng tài kéo dài sau khi rời khỏi Venezuela cách đây gần 20 năm.

“ConocoPhillips có thể rất quan tâm tới việc quay lại Venezuela vì họ đang bị nợ hơn 10 tỷ USD và khó có khả năng thu hồi khoản tiền đó nếu không quay lại quốc gia này”, ông Monaldi nhận định. Exxon cũng có thể trở lại, nhưng số tiền họ bị nợ ít hơn.

Người phát ngôn của ConocoPhillips cho biết công ty đang theo dõi các diễn biến tại Venezuela và những tác động tiềm tàng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh còn quá sớm để suy đoán về các hoạt động kinh doanh hay đầu tư trong tương lai.

Chevron hiện xuất khẩu khoảng 150.000 thùng dầu/ngày từ Venezuela sang khu vực Vịnh Mexico của Mỹ. Công ty cho biết đã thận trọng điều chỉnh hoạt động để duy trì hiện diện tại quốc gia này trong năm qua, vì chính sách của chính quyền Tổng thống Trump.

OPEC và các đối tác dự kiến họp trong ngày 4/1, được cho là sẽ duy trì sản lượng hiện tại.

Ông Ed Hirs, một chuyên gia năng lượng tại Đại học Houston, cho rằng các diễn biến vừa qua ở Venezuela chưa tác động đáng kể tới giá xăng dầu tại Mỹ, do phần lớn sản lượng của Venezuela đang được xuất sang Cuba và Trung Quốc.

Ông cũng lưu ý rằng những can thiệp của Mỹ vào các quốc gia giàu dầu mỏ gần đây không mang lại lợi ích rõ rệt cho các công ty Mỹ.

“Ông Trump giờ đây gia nhập danh sách các tổng thống Mỹ từng lật đổ chính quyền tại những quốc gia giàu dầu mỏ: ông Bush với Iraq, ông Obama với Libya. Trong những trường hợp đó, Mỹ không thu được lợi ích nào từ dầu mỏ. Tôi e rằng lịch sử sẽ lặp lại ở Venezuela ”, ông Hirs nói.