Khóa room ngoại: 'Đòn' bất ngờ của Vinaconex

Ngày 22/11, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) và Tập đoàn Công Nghiệp - Viễn Thông Quân Đội (Viettel) đồng thời bán đấu giá lần lượt 57,71% và 21,28% vốn của Tổng CTCP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (HNX: VCG, Vinaconex). Khi chỉ còn hơn 10 ngày là đến đợt đấu giá chính thức, Vinaconex thông báo khóa room ngoại về mức 0%.

Đây là thông tin bất ngờ đối với cả nhà đầu tư trong và ngoài nước. Bởi lẽ, đợt đấu giá cổ phần VCG vào tháng 11/2017 của SCIC, vấn đề giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không được nhắc đến và vẫn giữ ở mức 49%.

Theo chia sẻ của lãnh đạo doanh nghiệp, đến nay công ty khóa room ngoại về 0% để đảm bảo các quy định của Nhà nước về sở hữu nhà đầu tư nước ngoài trong quá trình đấu giá sắp tới của SCIC và Viettel. Vinaconex đã rà soát lại các ngành nghề kinh doanh và ghi nhận 2 lĩnh vực gồm xuất khẩu lao động và xuất khẩu thuốc, không cho phép sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài. Mặt khác, trong công bố thông tin đấu giá của 2 đơn vị chào bán cũng đưa ra khuyến cáo các nhà đầu tư nước ngoài nghiên cứu kỹ quy định pháp luật Việt Nam về giới hạn tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài.

Hiện nay, khối ngoại đang sở hữu 10,86% vốn cổ phần tại Vinaconex bao gồm PYN Elite Fund (sở hữu 7,1% vốn) và Market Vector Vietnam ETF (sở hữu 1,79% vốn, số liệu cập nhật tại thời điểm 9/11), cùng nhiều nhà đầu tư ngoại cá nhân khác.

Theo quy định hiện hành, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trước khi doanh nghiệp chốt room không bị hồi tố (không bắt buộc bán ra), tuy nhiên khối ngoại sẽ không thể mua thêm hoặc mua lại cổ phần nếu lỡ bán. Đồng nghĩa, nhà đầu tư nước ngoài cũng không thể tham gia đấu giá cả 2 lô cổ phần sắp tới.

Trước kia, nếu giữ room ngoại ở 49% vốn, nhà đầu tư ngoại vẫn có thể trực tiếp tham gia mua lô 21,28% vốn VCG của Viettel hoặc có thể thông qua pháp nhân tại Việt Nam để mua lô cổ phần của SCIC hoặc cả hai, tương tự như trường hợp của Sabeco.

Để có thể mua cổ phần chi phối, Thai Beverage (ThaiBev) thông qua công ty con Beerco Limited đã thành lập Vietnam Beverage sở hữu 49% vốn tham gia đấu giá cổ phần của Bộ Công Thương. Kết quả, gần 53,6% vốn của Sabeco đã được bán cho Vietnam Beverage với tổng giá trị 110.000 tỷ đồng. Sau khi sở hữu, người Thái cải tổ bộ máy doanh nghiệp bắt đầu từ việc bổ nhiệm nhân sự trong HĐQT và các đơn vị thành viên. Đồng thời, công ty cũng điều chỉnh một số ngành nghề kinh doanh trên giấy phép, làm tiền đề cho việc nới room ngoại lên 100%, theo quy định pháp luật.

Trường hợp tại Sabeco là ví dụ điển hình trong việc nhà đầu tư ngoại “đi đường vòng” để sở hữu cổ phần chi phối dù trần room ngoại bị khóa. Tuy nhiên, việc bất ngờ khóa room ngoại trước thềm đấu giá của Vinaconex sẽ khiến khối ngoại không kịp “trở tay” dù áp dụng phương pháp của ThaiBev. Hiện nay, thông thường thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định là 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đầy đủ hồ sơ yêu cầu đăng ký kinh doanh hợp lệ. Với thời gian này, doanh nghiệp sẽ không kịp chuẩn bị các hồ sơ tham gia đợt đấu giá sắp tới. Đồng nghĩa cơ hội tranh mua cổ phần Vinaconex của nhà đầu tư ngoại gần như bằng không.

Đợt đấu giá sắp tới sẽ là cuộc đua của số ít những doanh nghiệp nội đủ tiềm lực tài chính, tranh mua cổ phần của Vinaconex. Ước tính, để sở hữu lô cổ phần VCG của Viettel, nhà đầu tư sẽ cần bỏ ra tối thiếu 2.002 tỷ đồng, trong khi lô từ SCIC là 5.431 tỷ đồng. Tổng số tiền để nắm giữ gần 79% vốn của Vinaconex, tối thiểu là 7.433 tỷ đồng.

Với con số trên, nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ không có cơ hội tham gia và ngay cả doanh nghiệp nội cũng chỉ có số ít đủ khả năng tài chính để “ôm trọn” lô cổ phần. Nếu càng ít nhà đầu tư tham gia bỏ thầu, mức giá trúng sẽ càng thấp.

2 nhà đầu tư đầu tiên đủ điều kiện tham gia đấu giá 21,28% vốn Vinaconex của Viettel đã lộ diện gồm Tập đoàn phát triển nhà và đô thị Thăng Long Việt Nam (vốn điều lệ 380 tỷ đồng) và Bất động sản Cường Vũ (vốn điều lệ chỉ 20 tỷ đồng) – doanh nghiệp này được thành lập từ 7/11/2017, cùng thời gian thông báo đấu giá cổ phần Vinaconex năm trước. Câu hỏi còn lại là những nhà đầu tư nào sẽ tham gia đấu giá 57,71% vốn Vinaconex từ SCIC.