Nới quy định hóa đơn, hộ kinh doanh thở phào

Giải tỏa nỗi lo cho hộ kinh doanh

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi bởi Nghị định số 70/2025) của Chính phủ. Đặc biệt, tại dự thảo này, Bộ đề xuất khôi phục cơ chế lập hóa đơn tổng đối với nhiều loại hình dịch vụ có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ. Cụ thể, cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, giữ xe, hoạt động chiếu phim và dịch vụ thương mại điện tử có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng. Ngoài ra, với lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi có sử dụng phần mềm tính tiền cũng được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh. "Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác, đồng thời cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu", Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế Nghị định 70/2025 đã bãi bỏ cơ chế hóa đơn tổng trước đây khiến các lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ phát sinh nhiều khó khăn. Theo phản ánh từ Cục Thuế, số lượng hóa đơn điện tử trong hệ thống đã tăng nhanh hơn nhiều so với năng lực thiết kế ban đầu, gây áp lực lớn lên hạ tầng công nghệ và quy trình xử lý dữ liệu. Nhiều hiệp hội và doanh nghiệp phản ánh việc yêu cầu lập hóa đơn cho từng giao dịch với người mua tiêu dùng (cá nhân không kinh doanh, không sử dụng hóa đơn để kê khai cho mục đích tính thuế) gây bất cập, đặc biệt đối với các ngành có tần suất giao dịch lớn. Theo Bộ Tài chính , mục tiêu của đề xuất này là tháo gỡ các rào cản trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, giảm áp lực lên hạ tầng công nghệ thông tin của cả doanh nghiệp và cơ quan thuế, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống hóa đơn điện tử, đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý thuế.

ẢNH: NG.NGA

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, nhận xét đề xuất của Bộ Tài chính giúp cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các hộ kinh doanh , "trút được gánh nặng" sau chuỗi ngày dài nơm nớp lo âu. Thực tế quy định bán lúc nào xuất hóa đơn lúc đó được ví như "hòn đá tảng" đè nặng lên vai người kinh doanh. Đặc biệt với kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, đơn hàng phát sinh bất kể ngày đêm, thậm chí lúc 1 - 2 giờ sáng nên yêu cầu "xuất hóa đơn ngay thời điểm bán hàng" là bất khả thi về mặt nhân sự.

Ngoài ra, theo nhiều hộ kinh doanh , việc xuất hóa đơn cho từng đơn hàng nhỏ lẻ trong ngày đẩy chi phí tuân thủ tăng mạnh chỉ sau thời gian ngắn Nghị định 70 có hiệu lực. Theo bà Huyền, nhiều hộ kinh doanh phản ánh việc phải đầu tư bộ máy kế toán chỉ để ngồi... bấm xuất hóa đơn cả ngày là một sự lãng phí khổng lồ. Không những thế, về quy trình, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ nói không biết làm sao cho đúng, dẫn đến tâm lý e ngại mở rộng kinh doanh.

Nên mở rộng "hóa đơn tổng"

Trong thực tế, kiến nghị cho thực hiện "hóa đơn tổng" vào cuối ngày từng được nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu kiến nghị trước đó. Nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu khẳng định yêu cầu các cây xăng phải xuất hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng gây lãng phí và ách tắc. Bởi đa số khách vào đổ xăng không có nhu cầu lấy hóa đơn và doanh nghiệp kiến nghị cho xuất hóa đơn cuối ngày. Tuy nhiên, đề xuất đó đến nay chưa được đồng ý bằng văn bản.

Ngày 10.2, trao đổi với Thanh Niên, nhiều đại lý, cửa hàng bán lẻ xăng dầu thừa nhận do không có đủ nhân sự để nhập dữ liệu, xuất hóa đơn từng lần bán hàng, nên các trạm xăng vẫn chọn cách xuất hóa đơn sau vài tiếng bán hàng hoặc ít thì để cuối buổi/cuối ngày xuất một hóa đơn tổng. Đến nay, đa số đều chưa bị cơ quan thuế "tuýt còi" vì sự vượt rào này.

ẢNH: NG.NGA

Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát, cho biết với bán lẻ xăng dầu, việc xuất hóa đơn điện tử ngay sau mỗi lần bán chỉ phục vụ tốt cho một số ít khách hàng có kinh doanh, cần hóa đơn xăng dầu để quyết toán vào chi phí vận hành doanh nghiệp. Còn lại, quy định này khó thực hiện từ nhiều phía, cả doanh nghiệp lẫn khách mua xăng không có nhu cầu. Ông Thắng nói: "Từ hơn 2 năm trước, cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đã nhiều lần kiến nghị cho xuất hóa đơn tổng để tiện quản lý, vận hành. Hơn nữa, với lượng hóa đơn điện tử bán lẻ khổng lồ như vậy, chắc chắn hạ tầng công nghệ của ngành thuế khó đáp ứng và rất phức tạp. Ngành tài chính đã thấy rõ vấn đề đó sau thời gian áp dụng. Tuy nhiên, tại dự thảo này, bán lẻ xăng dầu chưa được đưa vào quy định cho xuất hóa đơn tổng. Trong thực tế, lâu nay bán lẻ xăng dầu về cơ bản vẫn là xuất hóa đơn từng lần cho khách hàng. Với khách không có nhu cầu hóa đơn, các cây xăng thường gộp xuất một vài hóa đơn vào cuối ngày".

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền cũng kiến nghị nên mở rộng đối tượng kinh doanh có thể áp dụng hóa đơn tổng vào cuối ngày với các cửa hàng bán lẻ xăng dầu, tiệm tạp hóa, văn phòng phẩm… Bà nói thực tế thị trường cho thấy khách vào tiệm tạp hóa mua gói mì, chai nước trị giá chưa tới 20.000 đồng, hoặc vào đổ 50.000 đồng xăng… thì không có ai đứng chờ để lấy hóa đơn. Thế nhưng đã quy định thì doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải tuân thủ. Vì vậy, thay vì để doanh nghiệp đối phó bằng cách tự xuất hóa đơn tổng (dễ sai phạm), cần tạo ra một hành lang pháp lý chính danh, ghi nhận toàn bộ doanh thu vào máy POS/phần mềm và cuối ngày tổng hợp thành một hóa đơn.

"Đề xuất mới của Bộ Tài chính chứng tỏ ngành có sự lắng nghe và rất coi trọng tinh thần cải cách trong quản lý thuế theo hướng hiện đại, đơn giản nhưng hiệu quả. Cơ chế này nếu được mở rộng và thông qua sẽ là bước cởi trói thực sự, chuyển tư duy quản lý từ kiểm soát hành vi từng lần sang quản lý dòng dữ liệu tổng thể. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh sẽ giảm phần lo hình thức, tập trung vào việc cốt lõi là kinh doanh và tạo ra lợi nhuận, đóng thuế đầy đủ vào ngân sách. Ở phía nhà quản lý, Nhà nước vẫn thu đủ thuế nhờ công nghệ quản lý hiện đại", bà Huyền nhận định.