Ông Trump muốn dừng nhập khẩu dầu Nga nhưng Ấn Độ nói "không": Hé lộ lý do khiến New Delhi phản kháng

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/8 ký sắc lệnh áp thêm thuế 25% lên Ấn Độ, với lý do nước này mua dầu từ Nga. Biện pháp này sẽ đẩy tổng thuế nhập khẩu với hàng hóa Ấn Độ vào Mỹ lên mức 50% – thuộc nhóm thuế suất cao nhất từng được Washington áp dụng.

Theo quy định trong sắc lệnh, mức thuế mới sẽ có hiệu lực sau 21 ngày, tức vào ngày 27/8.

“Ấn Độ không chỉ mua dầu Nga với số lượng lớn, mà còn đem phần lớn số đó bán lại trên thị trường mở để thu lợi nhuận khổng lồ…”, ông Trump viết trên mạng xã hội.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Ấn Độ phản hồi rằng New Delhi đã làm rõ lập trường về hàng hóa nhập khẩu từ Nga, đồng thời khẳng định mức thuế của Mỹ là “không công bằng và vô lý”.

Tại sao Ấn Độ cần dầu của Nga?

Ấn Độ từ lâu đã phụ thuộc vào Nga về dầu thô để hỗ trợ nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh chóng và dân số ngày càng gia tăng, hiện ở mức hơn 1,4 tỷ người.

Theo Reuters, quốc gia đông dân nhất thế giới hiện là nước tiêu thụ dầu lớn thứ ba toàn cầu, và với tốc độ tiêu thụ không ngừng gia tăng, Ấn Độ được dự báo sẽ vượt Trung Quốc vào năm 2030.

Sự chuyển mình của Ấn Độ thành một siêu cường kinh tế đã nâng cao mức sống của hàng triệu hộ gia đình – từ đó làm gia tăng nhu cầu sử dụng ô tô và xe máy, kéo theo nhu cầu xăng dầu tăng cao.

Theo Muyu Xu, nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại công ty tình báo thương mại Kpler, dẫn số liệu sáu tháng đầu năm nay, dầu thô của Nga chiếm 36% tổng lượng nhập khẩu của Ấn Độ, đưa Moscow trở thành nhà cung cấp hàng đầu của nước này.

Tại sao Ấn Độ không thể khai thác dầu từ nơi khác?

Sau khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022, các nước châu Âu hầu như đã ngừng mua dầu từ Nga. Hiện nay, dầu Nga chủ yếu chảy sang châu Á – với Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ là những khách hàng lớn, đóng vai trò nguồn thu quan trọng của Moscow.

Delhi đang mua dầu của Nga với mức chiết khấu lớn, “mức mà các nhà cung cấp dầu khí truyền thống sẽ không đưa ra”, ông Amitabh Singh, phó giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Nga và Trung Á thuộc Đại học Jawaharlal Nehru (JNU), cho biết.

Ông cho rằng việc Ấn Độ tiếp tục mua dầu là “một quyết định hoàn toàn mang tính kinh tế hoặc thương mại” – điều mà chính phủ Ấn Độ cũng đã nhấn mạnh.

Dù Ấn Độ đã đa dạng hóa nguồn cung dầu trong nhiều năm qua, nhưng việc cắt đứt hoàn toàn nguồn dầu từ Nga sẽ để lại một khoảng trống rất khó bù đắp.

Ấn Độ nhập khẩu tới 80% nhu cầu dầu mỏ của mình, trong khi sản lượng dầu nội địa không đủ để lấp đầy sự thiếu hụt. Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) có thể vẫn còn khả năng tăng sản lượng, “nhưng thật khó để yêu cầu họ bơm ra 3,4 triệu thùng dầu chỉ sau một đêm”, bà Xu nói với CNN hồi tháng 7, khi đề cập đến lượng dầu mà Nga xuất khẩu hàng ngày qua đường biển.

Lựa chọn của Ấn Độ cũng bị hạn chế bởi các hành động khác từ phía Mỹ – chẳng hạn việc Ấn Độ buộc phải ngừng mua dầu từ Iran và Venezuela sau khi ông Trump áp lệnh trừng phạt và đe dọa áp thuế đối với các quốc gia giao dịch dầu với hai nước này.

Theo Reuters, trước khi ngừng mua, Ấn Độ là một trong những khách hàng lớn nhất của Iran, với lượng nhập khẩu lên đến 480.000 thùng mỗi ngày.

Ông Amitabh Singh cho biết thêm, hiện tại, khó có khả năng Delhi sẽ nhượng bộ trước yêu cầu của Tổng thống Trump. Chính quyền Modi dự kiến sẽ tiếp tục đàm phán thương mại với Mỹ và tìm kiếm nguồn cung “truyền thống” từ dầu mỏ Trung Đông, đồng thời nỗ lực giảm dần sự phụ thuộc vào dầu Nga – nhưng “điều đó không thể xảy ra ngay lập tức”.

Những thay đổi có thể khiến giá dầu toàn cầu tăng – cả ở Mỹ

Dầu của Nga đang nuôi sống nền kinh tế Ấn Độ, quốc gia đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng dầu toàn cầu. Ấn Độ lập luận rằng việc tiếp tục mua dầu Nga giúp giữ giá dầu thế giới thấp hơn, vì Ấn Độ không cạnh tranh với phương Tây để mua dầu Trung Đông.

Nếu Ấn Độ chuyển sang nhập khẩu dầu từ nơi khác với chi phí cao hơn, người tiêu dùng Mỹ cũng có thể chịu ảnh hưởng. Một phần dầu thô Nga được đưa vào Ấn Độ, tinh chế tại đây rồi xuất khẩu trở lại nhiều nước khác – bởi các lệnh trừng phạt áp lên Nga không áp dụng với sản phẩm tinh chế bên ngoài lãnh thổ Nga.

Theo Cục Nghiên cứu Quốc gia Châu Á (NBR), trong năm 2023, Ấn Độ đã xuất khẩu 86,28 tỷ USD sản phẩm dầu tinh chế, trở thành nước xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ lớn thứ hai thế giới.

Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) cho biết, một số quốc gia nhập khẩu nhiều nhất các sản phẩm tinh chế từ dầu thô Nga bao gồm châu Âu, Mỹ và Anh.

Quan hệ đối tác lịch sử và ràng buộc lâu dài

Quan hệ giữa Ấn Độ và Nga không chỉ giới hạn ở lĩnh vực dầu mỏ, mà còn bắt nguồn từ mối quan hệ đối tác kéo dài nhiều thập kỷ – đây là một lý do nữa khiến mối quan hệ này không dễ bị phá vỡ.

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô, Ấn Độ duy trì chính sách không liên kết. Tuy nhiên, vào những năm 1970, Ấn Độ bắt đầu nghiêng về phía Liên Xô khi Mỹ cung cấp viện trợ quân sự và tài chính cho Pakistan – đối thủ truyền thống của Ấn Độ. Đây cũng là giai đoạn Nga bắt đầu cung cấp vũ khí cho Ấn Độ.

Gần đây, Ấn Độ đã xích lại gần Washington hơn và tăng cường mua vũ khí từ Mỹ và các đồng minh như Pháp, Israel.

Tuy nhiên, theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Ấn Độ vẫn là quốc gia nhập khẩu vũ khí lớn nhất từ Nga. Thủ tướng Modi cũng tiếp tục duy trì mối quan hệ thân thiện với Moscow.

Theo CNN, Reuters