Quảng Ngãi: "Thoát" phụ thuộc dầu và thép, liên kết để phát triển

Sáng 16/3, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức Hội nghị Thẩm định Quy hoạch tỉnh Quảng Ngãi thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Phát biểu tại Hội nghị, ông Đặng Văn Minh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết với điều kiện thực tế và với tiềm lực, dư địa phát triển hiện có, qua phân tích, cân nhắc các yếu tố về kinh tế, xã hội, môi trường, tỉnh lựa chọn phát triển theo hướng hài hòa và bền vững (tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2021-2030 là 7,25-8,25%. Trong đó: 2021-2025 là 7-8% và 2026-2030 là 7,5-8,5%)

Ông Đặng Văn Minh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi

Theo Quy hoạch, Quảng Ngãi đặt mục tiêu đến năm 2030 là tỉnh phát triển khá của cả nước, có thu nhập bình quân đầu người ít nhất bằng mức bình quân của cả nước, nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.

Là tỉnh phát triển công nghiệp với hai ngành công nghiệp chủ lực là lọc hóa dầu và luyện kim thép. Các loại hình công nghiệp xanh, công nghiệp công nghệ cao dần hình thành tại các khu công nghiệp và cụm công nghiệp tập trung. Tỉnh từng bước xây dựng được thương hiệu về các loại hình dịch vụ chất lượng cao, với điểm nhấn là lĩnh vực du lịch. Các mô hình về nông nghiệp áp dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn dần được nhân rộng…

Hướng tới 2050, Quảng Ngãi hướng tới phát triển bền vững và đa dạng với các ngành công nghiệp xanh, công nghiệp công nghệ cao tập trung tại các khu công nghiệp và cụm công nghiệp tập trung. Các loại hình nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn trở thành mũi nhọn của lĩnh vực nông nghiệp. Hệ thống cơ sở hạ tầng được hoàn thiện đồng bộ, phù hợp với nhu cầu phát triển. Hệ thống đô thị thông minh, hiện đại và hệ thống nông thôn phát triển đạt tiêu chí nông thôn mới nâng cao…

Để phục vụ cho các mục tiêu phát triển Quảng Ngãi xác định 3 tầm chiến lược gồm: Quảng Ngãi phát triển dựa trên những ưu thế riêng có của mình - hướng đến mô hình phát triển kiểu mẫu bền vững; Quảng Ngãi một điểm đến mới, chuyên sâu trên cung kinh tế trọng điểm miền Trung, liên kết với thành phố Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam và Bình Định trở thành trung tâm kinh tế khu vực miền trung Tây Nguyên; Quảng Ngãi (kết hợp Quảng Nam) phát huy lợi thế riêng có để trở thành trung tâm công nghiệp, hậu cần cảng biển, kinh tế biển - đảo, kinh tế rừng xanh, hành lang kinh tế Đông Tây.

Kịch bản tăng trưởng của Quảng Ngãi giai đoạn 2021-2023, tầm nhìn 2050

Ông Đặng Văn Minh cho biết công tác tổ chức lập Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 có vai trò và ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc hoạch định tầm nhìn dài hạn để phát triển tỉnh Quảng Ngãi.

"Quy hoạch tỉnh sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sẽ là công cụ đặc biệt quan trọng để Tỉnh hoạch định phương hướng, điều hành và quản lý mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Phát triển không gian lãnh thổ trên địa bàn tỉnh trong thời kỳ tới, đảm bảo tính kết nối đồng bộ, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Khắc phục các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển toàn diện, hài hòa, hiệu quả và bền vững", ông Minh nhấn mạnh.

4 hành lang kinh tế chiến lược và 6 không gian kinh tế động lực

Để phục vụ cho mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2050, trong quy hoạch, Quảng Ngãi định hướng sẽ xây dựng 4 hàng lang kinh tế. Trong đó, các hành lang chủ lực sẽ là khung sườn cho một sự phát triển bền vững.

- Hành lang kinh tế Bắc Nam: Dung Quất - TP. Quảng Ngãi - Sa Huỳnh (hành lang Bắc Nam quốc gia).

- Hành lang Ba Vì (Ba Tơ) - Sơn Hà - Sơn Tây - Trà Bồng (hành lang liên kết nội Tỉnh, dọc theo tỉnh lộ 622, 626 và 24B kết nối từ Trà Bồng đến Ba Tơ).

- Hành lang Lý Sơn- Dung Quất - Trà Bồng - Trà My dọc quốc lộ 24C mở rộng kết nối Trà My, và cửa khầu Nam Giang (Hành lang Đông Tây phía Bắc).

- Hành lang kinh tế dọc Quốc lộ 24 Sa Huỳnh- Ba Tơ- Bờ Y: từ Phổ An đi Thạch Trụ - Phổ Phong đến Ba Tơ - Kon Tum - Bờ Y - Ngọc Hồi (Hành lang Đông Tây phía Nam).

Đinh hướng phát triển 4 hành lang kinh tế của Quảng Ngãi

Cùng với đó Quảng Ngãi, cũng xác định 6 không gian kinh tế động lực gồm

- Thành phố Quảng Ngãi và vùng phụ cận (Khu vực A): Vùng phụ cận thuộc một phần các Huyện Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành. Trong đó, thành phố Quảng Ngãi đóng vai trò thủ phủ của Tỉnh, trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, thương mại dịch vụ đô thị.

- Vùng động lực công nghiệp của tỉnh (Khu vực B): Bao gồm huyện Bình Sơn (Khu kinh tế Dung Quất) và một phần huyện Trà Bồng, một phần huyện Sơn Tịnh là trọng điểm công nghiệp và dịch vụ hậu cần.

- Khu vực kinh tế sinh thái biển (Khu vực C):, Bao gồm thị xã Đức Phổ và Huyện Mộ Đức. Phát triển khu vực trở thành trung tâm đầu mối kinh tế sinh thái biển Quảng Ngãi với trung tâm là thị xã Đức Phổ, hình thành trung tâm hậu cần nghề cá của khu vực, gắn với công nghiệp hậu cần nghề cá, trung tâm đầu mối, giao thương thủy sản hoàn thành chuỗi giá trị ngành hàng

- Khu vực kinh tế rừng xanh (Khu vực D): Bao gồm các huyện Trà Bồng, Sơn Tây, Minh Long, Ba Tơ. Hình thành các trung tâm kinh tế miền cao, hướng tới đột phá kinh tế rừng cho Quảng Ngãi.

- Hành lang nông nghiệp bền vững (Khu vực E): Bao gồm các khu vực có địa hình tương đối bằng phẳng thuận lợi phát triển nông nghiệp xen giữa các khu vực đồi núi thuộc địa giới hành chính của các huyện Nghĩa Hành, Mộ Đức, một phần huyện Sơn Tịnh, Sơn Hà, Minh Long, Ba Tơ. Hướng tới giảm thâm dụng tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học, hình thành các hành lang kinh tế hỗn hợp - tuần hoàn.

- Đảo Lý Sơn - "ngọc lớn - ngọc bé" của Biển Đông (Khu vực F): Đảo Lý Sơn, với định hướng phát triển đảo Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển –đảo.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Văn Minh cho biết theo quy hoạch mỗi không gian sẽ được định vị các lĩnh vực quan trọng có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của khu vực trong tương lai.

"Cấu trúc này đảm bảo sự phát triển cân bằng giữa vùng duyên hải và vùng trung du miền núi hay hải đảo về mặt kinh tế. Trước mắt là hỗ trợ cho nhau, vùng có điều kiện sẽ phát huy vai trò đầu tàu hỗ trợ thúc đẩy các khu vực chậm hơn, để rồi khi quy mô đủ lớn, sẽ hình thành hệ sinh thái kinh tế vùng trên cơ sở phát huy thế mạnh, hạn chế mặt yếu", ông Minh cho biết.

Liên kết để phát triển

Góp ý Quy hoạch tỉnh Quảng Ngãi thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đánh giá giai đoạn 2011-2015, tỉnh có tốc độ tăng trưởng cao khoảng 8,4%. Trong đó động lực tăng trưởng của tỉnh là khu kinh tế Dung Quất, nhà máy lọc dầu Dung Quất và nhà máy thép Hoà Phát. Tuy nhiên tốc độ tăng trưởng của tỉnh đang chậm lại trong giai đoạn 2016-2020. Ngoài ra dù tăng trưởng, thu ngân sách cao trong một giai đoạn dài song thu nhập bình quân đầu người rất thấp, tỷ lệ đô thị hoá rất thấp (24%).

"Có phải tỉnh đang quá phụ thuộc vào dầu, vào thép hay không?", Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng đặt vấn đề.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh liên kết vùng trong Quy hoạch tỉnh Quảng Ngãi thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050

Theo Bộ trưởng, thời gian tới, tỉnh cần cơ cấu lại các ngành, không được quá phụ thuộc vào, khu kinh tế Dung Quất, nhà máy lọc dầu hay nhà máy thép. Quảng Ngãi cần tận dụng hết các mối liên kết kinh tế với Quảng Nam, Bình Định, nhất là với khu kinh tế Chu Lai (Quảng Nam). Hai khu kinh tế bên cạnh nhau, cần tạo ra mối liên kết chặt chẽ để trở thành một tổ hợp công nghiệp lớn của cả nước. Tận dụng cảng nước sâu, có sân bay Chu Lai ngay bên cạnh…

"Quan điểm là cần dựa vào nhau để phát triển trong bối cảnh liên kết vùng đặt ra rất lớn", Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, góp ý cho quy hoạch, chuyên gia Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch - Phát triển đô thị Việt Nam đề nghị tỉnh làm rõ các mối quan hệ vùng, liên kết phát triển của Quảng Ngãi với vùng kinh tế trong điểm miền Trung để thấy được sự liên kết vùng với 2 địa phương là Quảng Nam và Bình Định trong vùng và cả với vùng Tây Nguyên - là điểm tựa của Quảng Ngãi hướng ra biến Đông. Trong khi đó chuyên gia Phạm Trung Lương - nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch đề nghị xác định rõ lọi thế so sánh (tiềm năng, vị trí, cơ hội) của du lịch Quảng Ngãi trong mối quan hệ với các địa phương có điều kiện tương đồng.

"Quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là cơ hội để tỉnh định vị lại mình, xác định những điểm nghẽn, nút thắt cần phải giải quyết cũng như tìm ra những động lực mới, xung lực mới cho tỉnh để sắp xếp lại không gian phát triển, sắp xếp lại cơ cấu các ngành để tỉnh tận dụng được các tiềm năng lợi thế. Từ đó mới có thể phát triển nhanh, bền vững", Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.