Trung Quốc hứng cú sốc từ 4,4 tỷ thùng dầu

Gần 2 thập kỷ trước, khi các tập đoàn dầu khí Mỹ bị Venezuela trục xuất trong chiến dịch quốc hữu hóa của cố Tổng thống Hugo Chávez, Trung Quốc đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống. Thế nhưng, tình hình đã thay đổi khi chính quyền Tổng thống Donald Trump giành lại ảnh hưởng tại quốc gia Nam Mỹ giàu tài nguyên này.

Các doanh nghiệp dầu khí nhà nước Trung Quốc hiện đang nắm giữ quyền khai thác hơn 4,4 tỷ thùng dầu tại Venezuela. Con số này gấp gần 5 lần so với Chevron, tập đoàn Mỹ duy nhất còn hiện diện.

Với loạt thỏa thuận sản xuất, các giàn khoan dầu và cơ chế "dầu đổi nợ", Trung Quốc từng được xem là đối tác "anh em sắt đá" của Caracas, tấm lá chắn giúp Venezuela né tránh phần nào áp lực từ Mỹ. Nhưng giờ đây, tất cả những gì Bắc Kinh từng xây dựng đang đứng trước sự kiểm soát ngặt nghèo của Washington.

Sau khi Tổng thống Maduro bị phế truất vào đầu tháng 1, ông Trump tuyên bố hoan nghênh Trung Quốc tiếp tục mua dầu Venezuela, miễn là với giá thị trường. Điều này đặt dấu chấm hết cho những thương vụ ngầm từng giúp Trung Quốc nhập khẩu dầu với mức giá rẻ.

Tuy nhiên, điều mà Bắc Kinh thực sự lo ngại lại là quyền sản xuất dầu và quyền sở hữu trữ lượng mà họ đã đầu tư trong suốt 2 thập kỷ qua. Nhiều khu vực trong số đó nằm ngay sát những mỏ từng thuộc về Exxon Mobil hay ConocoPhillips.

Theo đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, các tài sản dầu khí mà nước này nắm giữ ở Venezuela tuân thủ luật pháp quốc tế và mang lại lợi ích song phương. Các tập đoàn dầu khí Trung Quốc vẫn giữ im lặng trước yêu cầu bình luận.

Mặc dù Venezuela sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, song nguồn dầu thô của họ chủ yếu đến từ vùng Orinoco Belt, nổi tiếng với đặc tính đậm đặc, khó khai thác và chi phí cao. Trong thời kỳ ông Chavez lãnh đạo, Trung Quốc đã nhanh chóng tận dụng thời cơ khi Exxon và ConocoPhillips từ chối bàn giao quyền kiểm soát.

Tập đoàn CNPC của Trung Quốc sau đó trở thành đối tác với công ty dầu khí quốc doanh PdVSA trong liên doanh Sinovensa, hiện là điểm sản xuất lớn nhất của Bắc Kinh tại Venezuela. Trong khi đó, Sinopec kiểm soát các lô dầu ngoài khơi tại vùng Vịnh Paria. Tuy nhiên, dù sở hữu lượng dầu khổng lồ, Trung Quốc hiện chỉ chiếm khoảng 15% tổng sản lượng dầu của Venezuela, phần lớn do PdVSA hoạt động kém hiệu quả dưới thời Maduro.

Trước đây, Trung Quốc là điểm đến của hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Venezuela, thông qua các giao dịch ngầm với mức giá cực thấp do lệnh cấm vận. Hiện tại, với sự can thiệp của Mỹ và việc giải thể mạng lưới tàu chở dầu "ma", dòng chảy đó đã bị chặn đứng.

Song, tác động đến Trung Quốc không quá nghiêm trọng, bởi dầu Venezuela chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng lượng nhập khẩu hàng ngày khoảng 11 triệu thùng của Bắc Kinh.

Điều khiến Bắc Kinh lo lắng hơn là khả năng Mỹ kiểm soát dòng tiền từ dầu mỏ Venezuela. Nếu các cơ chế bán hàng mới do Washington lập ra phá vỡ mô hình "dầu đổi nợ" mà Trung Quốc đã áp dụng suốt nhiều năm qua, khoản nợ hơn 10 tỷ USD của Venezuela với Bắc Kinh có thể gặp nhiều rủi ro.

Trong khi Trung Quốc vẫn tránh đối đầu trực tiếp, những tín hiệu mâu thuẫn đã xuất hiện. Dù từng tích cực đầu tư, nhưng gần đây Bắc Kinh tỏ ra ít hào hứng với tài sản tại Venezuela. Năm ngoái, Sinopec đã đồng ý bán lại một phần tài sản cho cựu giám đốc Chevron, Ali Moshiri, thông qua Amos Global Energy Management, trong một thỏa thuận chưa được công khai chi tiết.

Một số doanh nghiệp nhỏ của Trung Quốc vẫn tiếp tục thăm dò các cơ hội, như dự án giàn khoan mới được triển khai trên hồ Maracaibo. Dữ liệu hải quan Trung Quốc cũng cho thấy lượng thiết bị ngành dầu , từ ống thép đến phụ tùng, xuất sang Venezuela tăng mạnh trong năm qua.

Dù vậy, giới chuyên gia nhận định Mỹ sẽ không đẩy Trung Quốc ra khỏi Venezuela một cách quyết liệt.

Parsifal D’Sola Alvarado, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc – Mỹ Latinh tại Bogotá, cho hay: “Tôi không thấy khả năng Mỹ ép Trung Quốc rút lui.”

Theo ông, chính quyền Trump có thể sẽ “nhắm mắt làm ngơ” miễn là dòng dầu và tiền quay trở lại dưới sự kiểm soát của Washington. Điều này tương tự như kịch bản tại Argentina dưới thời Tổng thống Javier Milei, người vốn có lập trường chống Trung Quốc nhưng vẫn để các hoạt động của Bắc Kinh tiếp diễn.

Theo WSJ