Việt Nam áp sát, Ấn Độ quay lại: Thương hiệu Thái Lan phai nhạt, chuyên gia cảnh báo nguy cơ mất thị phần

Tờ Bangkok Post mới đây dẫn lời một số chuyên gia cho biết, khi cạnh tranh trên thị trường gạo toàn cầu ngày càng gay gắt, ngành lúa gạo Thái Lan cần phải tái hoạch định chiến lược để duy trì thị phần và khai phá những thị trường mới.

Lisa Sriprasert - Phó chủ tịch phụ trách hoạt động của công ty xuất khẩu gạo Riceland International (Thái Lan) - lưu ý một số yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo Thái, bao gồm việc Ấn Độ nối lại hoạt động xuất khẩu gạo và hiện tượng tăng giá gần đây của đồng baht.

"Mọi người đều đang theo dõi chiến lược xuất khẩu gạo của Ấn Độ. Nếu nước này quyết định làm tràn ngập thị trường bằng gạo, chúng ta có thể thấy giá gạo trắng giảm mạnh", bà nói.

Bà Lisa cho biết giá gạo trắng đã giảm trong những tháng gần đây do thị trường toàn cầu dư cung, nhưng gạo Hom Mali của Thái Lan vẫn giữ được giá cao. Tuy nhiên, loại gạo này đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng từ gạo thơm của Việt Nam.

Bà Lisa lưu ý rằng gạo Hom Mali của Thái Lan vẫn là sự lựa chọn hàng đầu của người tiêu dùng Mỹ, với doanh số bán hàng liên tục tăng bất chấp giá cao.

Trong khi đó, Việt Nam đã chiếm được thị phần đáng kể từ gạo thơm Thái Lan bằng cách cung cấp các loại gạo với giá cả phải chăng hơn, thu hút đông đảo người tiêu dùng.

Theo Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, trong mùa vụ 2025/26, gạo Hom Mali của Thái Lan có giá 120 USD/tấn và gạo Pathum Thani có giá 680 USD/tấn; còn gạo thơm của Việt Nam có giá 460-900 USD/tấn tùy thuộc từng giống.

"Giá gạo Hom Mali cao có thể dẫn đến những hậu quả tiêu cực, đặc biệt khi nền kinh tế toàn cầu suy yếu. Thị phần của các loại gạo đắt tiền sẽ giảm khi sức mua của người tiêu dùng suy yếu", bà Lisa nói.

Bà cho biết Việt Nam có chiến lược khác, sản xuất gạo thơm mềm với giá cả phải chăng và tập trung vào sản lượng.

Đa dạng hóa các loại gạo

Bà Lisa cho biết các quan chức ngành gạo Thái Lan đang cố gắng quảng bá nhiều loại gạo thơm hơn, nhưng điều đó rất khó khăn vì Hom Mali vẫn là loại gạo được biết đến nhiều nhất, và họ còn ngần ngại giảm giá loại gạo này.

"Các nhà điều hành ngành biết rằng việc cung cấp các loại gạo thơm khác là điều cần thiết cho sự tồn tại của Thái Lan trên thị trường. Mặc dù danh tiếng của gạo Thái Lan vẫn mạnh mẽ, nhưng di sản thương hiệu đang dần phai nhạt", bà nói.

Bà Lisa cho biết Thái Lan cần các loại gạo khác để cạnh tranh trên thị trường gạo thơm, nhưng bà cũng cảnh báo không nên làm người tiêu dùng choáng ngợp với quá nhiều lựa chọn.

“Quá nhiều loại gạo có thể gây nhầm lẫn cho khách hàng, và doanh số có thể bị giảm. Ví dụ, để xuất khẩu 100 tấn gạo, cần khoảng 200 rai đất [tương đương 32 hecta]. Sản lượng lớn là yếu tố thiết yếu để cạnh tranh”, bà nói.

Cải thiện năng suất

Bà Lisa cho biết, Thái Lan có năng suất lúa trên mỗi rai (0,16 hecta) thấp nhất trong số các nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, và đây là một điểm yếu lớn cần cải thiện.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), năng suất lúa trung bình của Thái Lan là 473 kg/rai, trong khi năng suất của Việt Nam là 978 kg/rai và của Ấn Độ là 692 kg/rai.

Bà cho biết, gạo Hom Mali là một giống truyền thống, được canh tác từ nhiều năm nay, và năng suất không thể tăng lên nếu muốn duy trì chất lượng.

“Việc bán gạo Hom Mali đòi hỏi phải xét nghiệm ADN để đảm bảo độ thuần chủng. Nếu không đạt yêu cầu, không thể bán ra”, bà Lisa nói.

“Để giải quyết thách thức này, chúng ta [Thái Lan] có thể nghiên cứu phát triển các giống mới bằng cách lai tạo các giống năng suất cao với giống Hom Mali. Điều này có thể tạo ra một loại gạo thơm mới với những đặc tính tương tự như Hom Mali, nhưng năng suất cao hơn.”

Phân khúc mới

Về chiến lược tồn tại của ngành gạo Thái Lan, Nop Dharmavanich - đồng sáng lập Rice Hub, một cộng đồng gồm những người trồng lúa và các bên liên quan của Thái Lan - cho biết nước này cần tạo ra các sản phẩm có giá trị cao, nổi bật thông qua hương vị độc đáo, phương pháp canh tác chất lượng cao và quảng bá mạnh mẽ.

Theo Bangkok Post, để đạt được mục tiêu này, Bộ Thương mại Thái Lan đã khởi xướng dự án Khaopraneat nhằm quảng bá gạo Thái Lan ở một phân khúc mới.

Dự án này tập trung vào việc lựa chọn các loại gạo tốt nhất của từng vùng tại Thái Lan, tập trung vào các phương pháp canh tác chất lượng cao, hương vị và kết cấu độc đáo của từng loại gạo. Chương trình này nhằm mục đích nâng tầm gạo Thái Lan từ một mặt hàng thông thường thành một sản phẩm văn hóa với hương vị, bản sắc và giá trị đặc trưng.

Ông Nop cho biết người tiêu dùng ngày nay quan tâm đến trải nghiệm ăn uống và sức khỏe của họ.

“Người tiêu dùng sẵn sàng trả tiền cho hương vị và chất lượng của gạo”, ông nói.