Bộ Công Thương nói gì về thông tin dừng xuất khẩu gạo trong mùa dịch Covid-19?

Trước đó, tại Thông báo số 121/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ đã nêu kết luận của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc về việc đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp.

Theo đó, Thủ tướng đồng ý với đề xuất của Bộ trưởng Công Thương về việc tạm dừng xuất khẩu gạo đến hết tháng 5/2020. Trong đó, Thủ tướng giao Bộ Công Thương khẩn trương xây dựng, ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể nội dung trên.

Tuy nhiên, ngay sau đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh có công văn số 2101/BCT-XNK gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị tạm dừng thông báo số 121/TB-VPCP liên quan đến việc dừng xuất khẩu gạo. 

Nguyên nhân Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đưa ra cho quyết định trên là do đã nhận được phản ánh từ một số doanh nghiệp. Do đó, các cơ quan chức năng cần có thêm thời gian đánh giá sản lượng thực tế, của vụ Đông Xuân, các hợp đồng đã ký, cũng như lượng tồn kho thực tế của các DN.

Sau khi văn bản trên được gửi đi, trong dư luận xã hội phát sinh nhiều ý kiến trái chiều, cho rằng cách quản lý, điều hành của Bộ Công Thương có dấu hiệu "giật cục".

Nói về vấn đề trên, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho hay, tại cuộc họp của thường trực Chính phủ về đảm bảo an ninh lượng thực trong dịch Covid-19 ngày 23/3, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đề xuất tạm dừng xuất khẩu gạo đến hết tháng 5 nhằm đảm bảo các mục tiêu, nguyên tắc điều hành xuất khẩu gạo.

Tuy nhiên, ông Khánh cho hay, đề xuất của Bộ Công Thương là tạm hoãn xuất khẩu nhằm đảm bảo an ninh lương thực khi dịch Covid-19 diễn biến phức tạp chứ không phải dừng hẳn.

"Doanh nghiệp chắc chắn bị ảnh hưởng, nhưng mục tiêu cuối cùng là đảm bảo an ninh lương thực cho người dân", ông Khánh nói.

Tuy nhiên, sau khi Thủ tướng đã quyết định đồng ý với đề xuất trên, Bộ Công Thương lại tiếp tục xin xuất khẩu. Theo Thứ trưởng Trần Quốc Khánh, nguyên nhân là do đã nhận được ý kiến của một số doanh nghiệp xuất khẩu gạo, trong đó có độ vênh về số liệu.

Cụ thể, số liệu gạo sản xuất, dự trữ và xuất khẩu mà Bộ Công Thương nắm được đã có độ vênh nhất định so với thực tế, đặc biệt là sản lượng tại đồng bằng sông Cửu Long và lượng tồn kho trong dân.

Theo ông Khánh phân tích, hiện tại, Chính phủ đã tự do hóa thị trường xuất khẩu gạo. Do đó, các DN không cần đăng ký số lượng gạo sản xuất, tồn kho và xuất khẩu. Bộ Công Thương quyết định dựa trên số liệu từ các bộ ngành khác, tuy nhiên, Bộ NN&PTNT nắm số liệu chung, số liệu xuất khẩu lại do Tổng cục Hải quan nắm.

Trước đó, sau Thông báo số 121/TB-VPCP, Tổng cục Hải quan đưa mặt hàng gạo vào diện cấm xuất khẩu. Cơ quan này đã Cục Hải quan các tỉnh, thành phố tạm dừng đăng ký, tiếp nhận và thông quan đối với các lô hàng các loại gạo xuất khẩu dưới mọi hình thức kể từ 0 giờ ngày 24/3, đồng thời giải quyết thủ tục thông quan các lô hàng gạo xuất khẩu đã đăng ký tờ khai hải quan trước thời điểm trên.

Được biết, Trong báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ do Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường ký ban hành ngày 25/3, Bộ NN&PTNT cho biết, dự kiến kế hoạch sản xuất lúa năm 2020 đạt 43,5 triệu tấn thóc. Trong đó, vụ Đông Xuân sản lượng ước đạt trên 20 triệu tấn thóc, sẽ kết thúc thu hoạch trước 30/6/2020.

Cụ thể, tại ĐBSCL sản lượng ước đạt 10,8 triệu tấn, đến nay đã thu hoạch được 1,3 triệu ha, đạt 9 triệu tấn. Đông Nam Bộ sản lượng ước đạt 0,5 triệu tấn, đến nay đang thu hoạch rộ, dự kiến sẽ thu hoạch xong trước 30/4/2020. Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên sản lượng ước đạt 2 triệu tấn, đến nay đang thu hoạch rộ, dự kiến sẽ thu hoạch xong trước 30/4/2020.

Vùng Bắc Trung Bộ sản lượng ước đạt 2,2 triệu tấn, hiện lúa đang giai đoạn đứng cái, làm đòng, dự kiến sẽ thu hoạch xong trước 30/5/2020. Trung du miền núi phía Bắc và Đồng bằng sông Hồng sản lượng ước đạt 4,7 triệu tấn, lúa đang giai đoạn đẻ nhánh, dự kiến thu hoạch xong trước 30/6/2020.

Về kế hoạch sản xuất vụ hè thu và 6 tháng còn lại của năm 2020, theo Bộ NN-PTNT sản lượng ước đạt 11 triệu tấn thóc, dự kiến sẽ tập trung thu hoạch từ 15/6 - 30/9/2020.

Ngoài ra, hiện tại lúa Đông Xuân tại các tỉnh Tây Nguyên bắt đầu mùa thu hoạch cho năng suất rất cao. Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT), vụ lúa đông xuân trên địa bàn Tây Nguyên gieo trồng được 86.880 ha; năng suất đạt 6,5 tấn/ha, sản lượng đạt 570.000 tấn. So với vụ trước, diện tích gieo trồng giảm 920 ha nhưng năng suất bình quân cao hơn 1,72 tạ/ha. Do vậy sản lượng lúa vụ đông xuân 2019-2020 tăng 9.000 tấn so vụ trước.