Thương nhân xuất khẩu gạo 'khát' vốn

Thông tin trên được đưa ra tại Hội nghị Sơ kết sản xuất trồng trọt năm 2025, triển khai kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân 2025 - 2026 tại các tỉnh phía Nam, diễn ra tại Đồng Tháp ngày 9/9, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tổ chức.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ NN&MT - cho biết, trong 8 tháng năm nay, nước ta xuất khẩu gần 5,9 triệu tấn gạo , trị giá 3 tỷ USD (tăng gần 3% về lượng so với cùng kỳ năm trước). X uất khẩu gạo của Việt Nam trong 5 năm gần đây tăng trưởng ổn định cả về sản lượng và giá trị, đỉnh điểm vào năm 2024, khi xuất khẩu hơn 9 triệu tấn gạo , mang về 5,6 tỷ USD - cao nhất từ trước đến nay.

Dù kết quả xuất khẩu gạo ấn tượng như vậy, nhưng theo Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA), hiện các thương nhân xuất khẩu gạo còn gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, doanh nghiệp xuất khẩu gạo khó tiếp cận vốn tín dụng, đặc biệt vốn tín chấp, hạn mức vay thấp. Điều này ảnh hưởng đáng kể tiến độ thu mua lúa cho nông dân, đặc biệt vào chính vụ thu hoạch.

VFA đánh giá, lực lượng thương lái (hàng xáo) vẫn có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng lúa gạo . Thương lái rất có kinh nghiệm về thu mua lúa, mùa vụ, có phương tiện vận chuyển và khả năng bám sát vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp xuất khẩu khó có thể thay thế vai trò của thương lái, do hạn chế nhân lực và tài chính.

Cũng theo VFA, hiện nhiều quốc gia chú trọng bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, việc xuất khẩu gạo carbon thấp của Việt Nam đang được quan tâm (Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp). Tuy nhiên, quy mô sản xuất lúa theo đề án còn nhỏ, đang phạm vi thí điểm, chưa hình thành chuỗi đồng bộ, chưa có cơ chế hỗ trợ rõ cho doanh nghiệp và nông dân trồng lúa theo mô hình này.

Để phát triển khả năng xuất khẩu gạo carbon thấp, VFA lưu ý, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan ngành nông nghiệp, địa phương và nông dân, tổ chức các chương trình quảng bá thương hiệu trên thị trường thế giới.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung cho biết, kết quả sản xuất lúa năm đảm bảo duy trì như năm trước, nhưng vẫn còn những hạn chế, như lượng giống còn cao, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói chưa đồng bộ, liên kết chuỗi giá trị còn lỏng lẻo, một số địa phương lúng túng sau sáp nhập.

Thời gian tới, ông Hoàng Trung đề nghị, các địa phương, đơn vị liên quan thường xuyên theo dõi chất lượng nguồn nước, dự báo hạn mặn và có khuyến cáo kịp thời cho nông dân. Bên cạnh đó, các đơn vị tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hỗ trợ các địa phương mở rộng diện tích lúa trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.