Buồn của Ấn Độ: Vội vã đàm phán với Mỹ từ rất sớm nhưng giờ đang chịu thuế còn cao hơn cả Trung Quốc

Theo các chuyên gia, mối quan hệ chiến lược được xây dựng trong hơn hai thập kỷ giữa Ấn Độ và Mỹ đã xói mòn đáng kể. Atman Trivedi, đối tác và người đứng đầu Ban Thực hành Nam Á tại DGA-Albright Stonebridge Group, nhận định rằng niềm tin giữa hai nước “có thể mất nhiều năm để xây dựng lại”.

Thuế quan và sự chuyển dịch ưu tiên

Nhiều vấn đề được cho là nguyên nhân dẫn đến sự xấu đi trong quan hệ giữa New Delhi và Washington trong những tháng gần đây, bao gồm thuế quan cao, mức phí 100.000 USD cho thị thực H1B, và những tuyên bố lặp đi lặp lại của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc đã làm trung gian cho lệnh ngừng bắn giữa Ấn Độ và Pakistan.

Trong khi quan hệ Mỹ-Ấn lạnh nhạt, quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc dường như đang được cải thiện. Tổng thống Trump đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc vào 31/10 và đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại quan trọng. Washington đã cắt giảm thuế quan đối với Bắc Kinh liên quan đến fentanyl từ 20% xuống 10%, giúp giảm tổng mức thuế suất đối với hàng hóa Trung Quốc xuống khoảng 47%.

Hiện tại, Trung Quốc phải trả mức thuế quan thấp hơn Ấn Độ dù New Delhi đã tiến hành đàm phán với Mỹ không lâu sau khi ông Trump "đánh thuế cả thế giới" vào tháng 4 vừa qua.

Vào tháng 8, Mỹ đã áp đặt mức thuế 50% đối với Ấn Độ, bao gồm cả các loại thuế phụ 25% cho việc nước này mua dầu Nga. Ấn Độ gọi động thái này là “không công bằng, không chính đáng và vô lý”. Về phía mình, Tổng thống Trump đã gọi quan hệ thương mại Mỹ với Ấn Độ là “một thảm họa hoàn toàn đơn phương!”.

Thay đổi sách lược

Raymond Vickery Jr., cộng tác viên cấp cao và chủ tịch về Kinh tế Ấn Độ và các thị trường mới nổi châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng: “Tổng thống Trump rõ ràng không coi trọng Ấn Độ như một đối tác trong việc cân bằng Trung Quốc như các tổng thống trước đây”.

Trước đây, chính sách đối ngoại của Mỹ, từ Tổng thống Bill Clinton cho đến gần đây (bao gồm nhiệm kỳ đầu tiên của Trump), đã luôn coi trọng “Ấn Độ dân chủ hơn Trung Quốc”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cách tiếp cận đối với Ấn Độ hiện đã chuyển từ thái độ vị tha chiến lược sang “chủ nghĩa giao dịch” (transactionalism).

Sự khác biệt này được thể hiện rõ qua phản ứng của Tổng thống Trump sau cuộc gặp với ông Tập Cận Bình. Ông Trump đã đăng trên Truth Social vào thứ Bảy rằng cuộc họp G2 của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là “một cuộc họp tuyệt vời cho cả hai quốc gia của chúng ta” và sẽ dẫn đến “hòa bình và thành công vĩnh cửu”. Ngay sau đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ, Pete Hegseth, cho biết trên X rằng Trung Quốc và Mỹ đã đồng ý thiết lập “các kênh quân sự-quân sự để giảm xung đột và giảm leo thang” bất kỳ vấn đề nào.

Sự rạn nứt này cũng thể hiện rõ ở cấp độ lãnh đạo. Ông Trivedi nhận định: “Ở cấp độ lãnh đạo, sự ăn ý đang thiếu hụt và tác động của sự lệch pha này đối với quan hệ Mỹ-Ấn có lẽ không thể bị đánh giá thấp”.

Quan hệ chiến lược Mỹ-Ấn đã căng thẳng trong năm nay không chỉ vì thuế quan, mà còn vì lập trường của Washington trong cuộc xung đột với Pakistan và sự ấm lên rõ ràng trong quan hệ của Mỹ với quân đội Pakistan.

Trong chuyến công du châu Á tuần trước, tại hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở Hàn Quốc, Tổng thống Trump cho biết ông đã đe dọa Ấn Độ và Pakistan bằng mức thuế 250% trừ khi họ ngừng chiến sự. Trước đó, đụng độ xảy ra ở khu vực Kashmir do Ấn Độ kiểm soát vào tháng 4 đã giết chết 26 thường dân, dẫn đến cuộc xung đột kéo dài bốn ngày giữa Ấn Độ và Pakistan.

Những tuyên bố của Tổng thống Trump đang được các đối thủ chính trị của Thủ tướng Modi khai thác, bao gồm lãnh đạo phe đối lập Rahul Gandhi. Ông Gandhi được cho là đã nói trong một cuộc mít tinh chính trị ở Bihar vào Chủ nhật rằng ông Modi “sợ hãi” Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Thách thức lớn với Ấn Độ

Alexandra Hermann, người đứng đầu Nghiên cứu Đông Nam Á tại Oxford Economics, cho biết thách thức đối với Ấn Độ hiện nay là tìm vị thế của mình giữa hai siêu cường kinh tế.

Mặc dù New Delhi có thể hưởng lợi từ việc tiếp cận rộng hơn với nhu cầu của Mỹ, sự phụ thuộc của nước này vào Trung Quốc “khó có thể giảm bớt trong ngắn hạn” do sự bất ổn cực độ xung quanh chính sách thương mại và chi phí tái định vị chuỗi cung ứng.

Bỏ qua căng thẳng thương mại, Mỹ và Ấn Độ đã ký một “Khuôn khổ Đối tác Quốc phòng Lớn Mỹ-Ấn” kéo dài 10 năm vào thứ Sáu. Bộ trưởng Hegseth cho biết trên X rằng hai nước đang cải thiện “phối hợp, chia sẻ thông tin và hợp tác công nghệ,” trong khi người đồng cấp Ấn Độ của ông, Rajnath Singh, nói rằng quan hệ đối tác giữa Mỹ và Ấn Độ là “rất quan trọng để đảm bảo một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, mở và dựa trên luật lệ”.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu Mỹ tiếp tục áp dụng cách thức tiếp cận hiện tại với Ấn Độ, điều đó sẽ đẩy hai nước xa nhau hơn, làm tổn hại đến lợi ích chiến lược của cả hai.

Ông Vickery Jr. từ CSIS kết luận: “Chính sách của Trump sẽ đẩy Ấn Độ xích lại gần hơn với Nga, Phương Nam Toàn cầu (phần lớn các quốc gia ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh) và thậm chí cả Trung Quốc. Điều này sẽ không vì lợi ích của Ấn Độ hay Mỹ”.

Tham khảo: CNBC