EU 'lo ngay ngáy' trước kịch bản 'ác mộng' với Mỹ

Căng thẳng ngày càng gia tăng giữa châu Âu và Mỹ đang thúc đẩy một làn sóng ở lục địa già, đã đến lúc phải thoát ly khỏi sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ. Điều từng được coi là bất khả thi - một “cuộc chia tay” với những gã khổng lồ công nghệ Mỹ, nay đang được đặt lên bàn nghị sự với sự nghiêm túc chưa từng thấy.

Ý tưởng về việc Nhà Trắng có thể ra một sắc lệnh hành pháp nhằm cắt đứt quyền tiếp cận của châu Âu với các dịch vụ điện toán đám mây, hệ thống email hay công cụ phần mềm quan trọng - vốn là xương sống của cả nền kinh tế và bộ máy hành chính, từng bị cho là viển vông. Nhưng khi chính Tổng thống Trump đưa ra các lời đe dọa thẳng thừng, thậm chí bóng gió khả năng sử dụng vũ lực với đồng minh, như trong trường hợp Greenland, các nhà hoạch định chính sách châu Âu không thể ngồi yên.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, chủ đề “thoát Mỹ về công nghệ” nổi lên như một trong những điểm nóng thảo luận. Các lãnh đạo doanh nghiệp và chính khách đều thừa nhận rằng việc cắt đứt hoàn toàn là cực kỳ khó, nhưng đồng thời khẳng định sự phụ thuộc hiện tại là không bền vững.

Năm 2024, khách hàng châu Âu đã chi gần 25 tỷ USD cho các dịch vụ hạ tầng công nghệ từ 5 tập đoàn Mỹ hàng đầu, chiếm đến 83% thị phần toàn khu vực, theo hãng nghiên cứu IDC.

Để giải quyết mối lo ngày một rõ rệt, Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết về “chủ quyền công nghệ”. Qua đó, họ khuyến khích ưu tiên sử dụng sản phẩm châu Âu trong các gói thầu công và đề xuất các đạo luật mới hỗ trợ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây nội địa.

Ủy ban châu Âu (EC) cũng đang soạn thảo một khung pháp lý mới nhằm thúc đẩy sự độc lập công nghệ. Nếu như chỉ cách đây 6 tháng, việc nêu công khai mối đe dọa từ công nghệ Mỹ còn là điều “không tưởng”, thì nay các quan chức EU đã nói thẳng rằng rủi ro an ninh đến từ sự kiểm soát dữ liệu bởi bên ngoài là điều không thể phớt lờ.

Tại Pháp và Đức, 2 đầu tàu công nghệ châu Âu, các nhà lãnh đạo đang thúc đẩy các sáng kiến đầy tham vọng. Tổng thống Emmanuel Macron biến việc xây dựng “những nhà vô địch công nghệ châu Âu” thành ưu tiên nhiệm kỳ. Ông đã tích cực hỗ trợ Mistral AI, một trong số ít công ty AI đẳng cấp ở châu Âu - tiếp cận các khách hàng lớn, đồng thời quảng bá lợi thế năng lượng hạt nhân của Pháp như một “nam châm” hút đầu tư vào trung tâm dữ liệu.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz tổ chức hội nghị thượng đỉnh về chủ quyền số, thúc đẩy nới lỏng các quy định EU và ưu tiên công nghệ nội khối trong mua sắm công. Bộ kỹ thuật số của Đức đã bắt đầu thử nghiệm openDesk - phần mềm mã nguồn mở thay thế bộ công cụ văn phòng Microsoft - trên máy tính của các cơ quan liên bang.

Các công ty Mỹ hiểu rõ rủi ro mất thị phần châu Âu, nơi họ đã xuất khẩu hơn 360 tỷ USD dịch vụ kỹ thuật số chỉ trong năm 2024, từ quảng cáo đến trí tuệ nhân tạo. Google, Amazon và Microsoft đều đã điều chỉnh chiến lược. Họ xây dựng trung tâm dữ liệu tại châu Âu, thành lập công ty con với ban điều hành người châu Âu, mở rộng liên doanh với các đối tác bản địa để triển khai các dịch vụ “sovereign cloud” (đám mây có chủ quyền).

Amazon vừa ra mắt dịch vụ đám mây mới tại Đức, chỉ do công dân EU điều hành. Microsoft tăng cường hợp tác với Delos Cloud, công ty con của SAP, để triển khai các dịch vụ Microsoft theo mô hình kiểm soát nội địa. Google cũng thiết lập liên doanh tại Pháp nhằm bảo vệ khách hàng trước các yêu cầu truy cập dữ liệu từ phía Mỹ.

Dù vậy, các chính phủ châu Âu hiện vẫn chưa yêu cầu thiết lập hệ thống hoàn toàn tách biệt khỏi Mỹ. Cựu lãnh đạo Google khu vực châu Âu, Matt Brittin, nhận định: “Điều họ thực sự tìm kiếm là sự kiểm soát và bảo mật ở mức cao hơn, chứ không phải là tách rời hoàn toàn.”

Theo WSJ