Liệu Nga có cần tài nguyên của Greenland?

Theo các báo cáo của truyền thông Mỹ, các quan chức phương Tây đang thảo luận về các biện pháp hạn chế quyền tiếp cận tài nguyên khoáng sản của Greenland từ Nga và Trung Quốc như một phần của các cuộc đàm phán an ninh Bắc Cực rộng hơn.

Tờ New York Times và Politico, trích dẫn các quan chức giấu tên, đưa tin tuần này rằng các cuộc thảo luận bao gồm việc hạn chế các quốc gia không thuộc NATO giành được quyền khai thác mỏ ở Greenland và siết chặt giám sát các giấy phép thăm dò khoáng sản.

Greenland, một lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, rất giàu tài nguyên thiên nhiên, bao gồm kẽm, chì, vàng, quặng sắt, đồng và hydrocarbon. Hòn đảo này cũng sở hữu một số mỏ khoáng sản đất hiếm lớn nhất thế giới được sử dụng trong các ngành công nghệ cao.

Quyền kiểm soát tài nguyên thiên nhiên của Greenland đã được chuyển giao cho chính quyền địa phương theo Đạo luật Tự trị năm 2009. Các nguồn tài nguyên này đã thu hút sự quan tâm đáng kể từ các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có Mỹ.

Ai thực sự cần Greenland?

Bắc Cực là vùng cực bắc của hành tinh, bao gồm các khu vực xung quanh Bắc Cực. Một số quốc gia, bao gồm Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy, Nga, Thụy Điển và Mỹ, có lãnh thổ trong khu vực này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ sự quan tâm đến việc mua lại Greenland, viện dẫn vị trí chiến lược, tầm quan trọng quân sự ở Bắc Cực và nguồn tài nguyên thiên nhiên của hòn đảo này. Ông cũng coi vấn đề này như một phản ứng trước những gì ông mô tả là mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc.

Những phát ngôn của ông đã làm gia tăng căng thẳng giữa Washington và các đồng minh châu Âu, bao gồm cả những lời đe dọa áp thuế mới và thậm chí cả việc bàn đến việc chiếm Greenland bằng vũ lực.

Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết tình hình xung quanh Greenland "chắc chắn không liên quan đến chúng tôi", trong khi Ngoại trưởng Sergey Lavrov tuyên bố rằng Washington "biết rõ" việc cả Nga lẫn Trung Quốc đều không hề có kế hoạch chiếm hòn đảo này.

Bắc Kinh đã lên án việc nhắc đến Nga và Trung Quốc là "cái cớ" cho cái mà họ gọi là sự mở rộng hiện diện của Washington ở Bắc Cực.

Mỹ nhắm đến nguồn tài nguyên để đổi lấy sự 'bảo vệ'

Ông Trump lập luận rằng chỉ có sự kiểm soát của Mỹ mới có thể bảo vệ Greenland khỏi Nga và Trung Quốc, vì nếu không, cả hai nước này sẽ tìm cách gây ảnh hưởng lên hòn đảo. Đan Mạch đã bác bỏ luận điểm này, khẳng định không có mối đe dọa quân sự nào từ bên ngoài đối với Greenland.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, ông Trump cho biết một "khuôn khổ" cho thỏa thuận Greenland hiện đã được đưa ra thảo luận. Ông nói rằng đề xuất này, được đàm phán với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, sẽ cho phép Mỹ tiếp cận quân sự rộng rãi trên hòn đảo này.

Washington hiện đã vận hành các cơ sở quân sự ở Greenland theo các thỏa thuận quốc phòng song phương lâu dài với Đan Mạch.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sau đó cho biết Washington kỳ vọng được tiếp cận một phần tài nguyên thiên nhiên của Greenland để đổi lấy việc cung cấp cho hòn đảo này sự "bảo vệ" quân sự.

Bộ trưởng Tài nguyên Khoáng sản Greenland, Naaja Nathanielsen, đã bác bỏ những nỗ lực của Mỹ nhằm định hình chính sách tài nguyên của hòn đảo, nói với Politico rằng Greenland "sẽ không chấp nhận việc phát triển tương lai ngành khoáng sản của chúng tôi bị quyết định bởi bên ngoài Greenland".

Nga có cần Greenland không?

Moscow đã nhiều lần công khai bác bỏ các cáo buộc cho rằng họ có bất kỳ lợi ích nào ở Greenland. Mặc dù các công ty Trung Quốc trước đây đã từng tìm hiểu khả năng đầu tư vào ngành khai thác khoáng sản của Greenland, nhưng một số dự án đã bị chính quyền Đan Mạch ngăn chặn hoặc hạn chế.

Ngược lại, sự quan tâm của Nga, nga y cả ở cấp độ thương mại, cũng rất hạn chế. Theo Đại sứ Nga tại Đan Mạch, Vladimir Barbin, việc khai thác tài nguyên của Greenland sẽ không mang lại lợi ích kinh tế.

Nga hiện đang kiểm soát nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ trong lãnh thổ Bắc Cực của mình, bao gồm các mỏ dầu khí lớn, trữ lượng lớn niken, đồng và paladi, cũng như than đá, vàng , kim cương và các nguyên tố đất hiếm.

Trong bối cảnh đó, Nga không có nhiều động lực để đầu tư vào Greenland, nơi cơ sở hạ tầng còn hạn chế và chi phí vận hành cực kỳ cao.

Trong một cuộc phỏng vấn với RTVI, Đại sứ Barbin cho biết Greenland sẽ cần "những khoản đầu tư khổng lồ" trước khi việc khai thác quy mô lớn có thể bắt đầu. Ông lưu ý rằng mặc dù hàng chục giấy phép thăm dò đã được cấp, "99% trong số đó chỉ là giấy phép trên giấy tờ, không có hoạt động thực tế nào diễn ra".

Từ góc nhìn của Moscow, logic rất đơn giản: khi đã có sẵn các nguồn dự trữ tương đương hoặc lớn hơn ở trong nước, tại các khu vực có cơ sở hạ tầng hiện hữu và lợi nhuận kinh tế rõ ràng hơn, thì việc mạo hiểm đầu tư vào môi trường khắc nghiệt và đòi hỏi nhiều vốn của Greenland là điều không hợp lý.