Các quốc gia châu Âu đang làm gì để đối phó với tình trạng “chảy máu chất xám” đang ngày càng tồi tệ?

Các quốc gia CEE đang đề xuất các ưu đãi thuế triệt để cho những người trẻ tuổi, một trong những nỗ lực nhằm ngăn chặn dòng lao động tay nghề cao đến các quốc gia Tây Âu. Tình trạng chảy máu chất xám đang làm lu mờ triển vọng kinh tế của một số quốc gia nằm trong khối CEE, khi những người trẻ tuổi tận dụng tối đa quyền di chuyển tự do trong khối EU để tìm kiếm việc làm với mức lương hậu hĩnh hơn.

Để đối phó với vấn đề này, chính phủ Ba Lan đã xóa bỏ hoàn toàn thuế thu nhập cho khoảng 2 triệu lao động trẻ. Luật mới – bắt đầu có hiệu lực từ đầu tháng 8 – được thiết kế nhằm giữ chân các công dân trẻ Ba Lan. 

Khi kêu gọi sự ủng hộ cho điều luật này, Thủ tướng Mateusz Morawiecki cho biết 1,7 triệu lao động đã rời khỏi Ba Lan trong 15 năm qua. Ông đã miêu tả tình trạng chảy máu chất xám “như thể toàn bộ thành phố Warsaw đã rời đi vậy” và đây là một “mất mát vô cùng to lớn”. 

Theo điều luật mới, công dân Ba Lan dưới 26 tuổi thu nhập dưới 22.207 USD/năm (khoảng 515,4 triệu VND/năm) sẽ không còn phải nộp thuế thu nhập. Mức lương trung bình ở Ba Lan là khoảng 354,5 triệu VND/năm. Do đó, mức miễn thuế đối với những lao động trẻ tuổi ở Ba Lan là tương đối cao.

Trong khi đó, Croatia cũng đã đề xuất miễn thuế cho những người từ 25 tuổi đổ xuống và giảm ½ đối với những lao động trong độ tuổi từ 25 đến 30. Những đề xuất dự kiến sẽ được hoàn thiện trong vài tháng tới, và luật mới sẽ có hiệu lực từ 1/1/2020.

Tuy nhiên, các nhà phân tích nghi ngờ về tính hiệu quả của các biện pháp miễn giảm thuế đối với tình trạng chảy máu chất xám tại các quốc gia CEE. Theo Prianthi Roy, nhà phân tích tại Đơn vị tình báo kinh tế (EIU), về cơ bản, mặc dù mục đích của những biện pháp ngăn chặn phổ biến này rất tốt, chúng không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của hiện tượng chảy máu chất xám. 

Tỷ lệ sinh tụt giảm, xu hướng thanh niên di cư sang nước ngoài ngày càng tăng và chính phủ từ chối cho người nhập cư tham gia vào thị trường lao động đã làm gia tăng tỷ lệ phụ thuộc ở các quốc gia này. Roy cũng nói thêm rằng vấn đề này sẽ ngày càng trở nên tồi tệ.

Trong năm 2017, gần 17 triệu người tới từ các nước CEE đã chuyển tới một quốc gia EU khác, trong đó 32% nằm trong độ tuổi từ 15 đến 34, theo một báo cáo chính thức của EU. Đức và Vương quốc Anh là 2 điểm đến hàng đầu của các công dân trẻ châu Âu, trong khi các quốc gia xuất xứ hàng đầu là Romania, Ba Lan, Italy và Bồ Đào Nha. 

Cũng theo báo cáo này, những lao động có trình độ học vấn cao thích các đô thị và khu vực phía bắc của EU bao gồm Thụy Điển, Ireland, Estonia, Đan Mạch và Vương quốc Anh. Các địa điểm này cũng có tỷ lệ việc làm rất cao.

Otilia Dhand, phó chủ tịch cấp cao của công ty nghiên cứu Teneo Intelligence, cho biết: “Đây không chỉ là một sự khác biệt về tiền lương. Có thể những người trẻ tuổi muốn chuyển ra nước ngoài để trải nghiệm văn hóa mới hoặc đơn giản chỉ vì họ không nhìn thấy tương lai lâu dài cho bản thân ở chính quê hương họ. (Do đó) Các giải pháp chính trị đang được đề xuất chưa chắc đã giải quyết vấn đề di cư lao động.”