CEO PepsiCo đại chiến quỹ đầu tư Elliott Management: ‘Chiến thư’ 75 trang và ván bài lật ngửa trong cuộc đấu giành quyền lãnh đạo trước tháng 11/2025

Khi Ramon Laguarta tiếp quản vị trí CEO của PepsiCo năm 2018, ông được xem là một nhà điều hành điềm tĩnh, kín tiếng và hướng nội, đối lập hoàn toàn với người tiền nhiệm Indra Nooyi.

Sáu năm sau, sự điềm tĩnh ấy đang bị thử thách dữ dội. Một trong những quỹ đầu cơ quyền lực nhất thế giới, Elliott Management, đã công khai khoản đầu tư trị giá 4 tỷ USD vào PepsiCo và bắt đầu gây sức ép buộc tập đoàn này phải thay đổi mạnh mẽ.

Mất đà

Khi Ramon Laguarta tiếp quản vị trí CEO từ người tiền nhiệm nổi tiếng Indra Nooyi vào năm 2018, ông là một nhân vật ít được công chúng biết đến, dành phần lớn sự nghiệp phát triển mảng kinh doanh quốc tế của công ty. Dưới sự lãnh đạo của ông, PepsiCo đã đạt được những thành tựu nhất định, bao gồm việc tăng doanh thu gần 40% và thực hiện nhiều thương vụ mua lại chiến lược, chẳng hạn như Poppi và Siete Foods, nhằm điều chỉnh danh mục sản phẩm theo xu hướng tiêu dùng lành mạnh hơn.

Trong phần lớn nhiệm kỳ của Laguarta, PepsiCo hưởng lợi từ thời kỳ đại dịch: người tiêu dùng “ăn và uống ở nhà” giúp doanh thu và lợi nhuận bùng nổ, đẩy giá trị vốn hóa lên mức kỷ lục hơn 260 tỷ USD vào năm 2023.

Thế nhưng khi lạm phát, chi phí sinh hoạt và xu hướng ăn uống lành mạnh quay trở lại, đà tăng trưởng của tập đoàn bắt đầu chững lại. Doanh thu tại thị trường Bắc Mỹ, khu vực sinh lời cao nhất, bị suy yếu, biên lợi nhuận sụt giảm và giá cổ phiếu không còn bắt kịp đối thủ Coca-Cola

Trong khi PepsiCo từng có thời điểm suýt vượt qua giá trị vốn hóa của đối thủ truyền kiếp Coca-Cola, hiện tại họ lại bị đối thủ bỏ xa hơn 90 tỷ USD.

Theo quan điểm của quỹ Elliott, đây là dấu hiệu cho thấy PepsiCo đã trở nên trì trệ, quản trị kém hiệu quả và thiếu linh hoạt trước biến động của thị trường.

Quỹ đầu cơ của tỷ phú Paul Singer cho rằng tập đoàn đang duy trì một danh mục sản phẩm “quá cồng kềnh”, với nhiều thương hiệu không còn phù hợp. Họ chỉ ra rằng PepsiCo đã mất hơn 40 tỷ USD vốn hóa trong ba năm qua vì mô hình kinh doanh chậm đổi mới, và rằng Coca-Cola đã vượt lên nhờ chiến lược tách riêng mảng đóng chai (refranchising), trong khi Pepsi vẫn “ôm đồm” toàn bộ hệ thống đóng chai ở Bắc Mỹ, một gánh nặng về vốn và vận hành.

Cái tên Elliott nổi tiếng với các chiến dịch can thiệp quyết liệt, lần này lại chọn cách tiếp cận “hòa nhã hơn”. Họ gửi tới ban lãnh đạo PepsiCo một bản “chiến thư” trình bày dài 75 trang, vừa thể hiện “sự tôn trọng sâu sắc”, vừa liệt kê hàng loạt điểm yếu: lợi nhuận sa sút, quản trị bảo thủ và danh mục sản phẩm thiếu trọng tâm.

Quỹ đề nghị công ty nên bán các thương hiệu thực phẩm cũ kỹ như Pearl Milling hay Cap’n Crunch, tách riêng mảng đóng chai và tập trung đầu tư vào các thương hiệu snack, đồ uống “cao cấp và tốt cho sức khỏe”, tinh gọn danh mục sản phẩm cồng kềnh, kêu gọi bán các thương hiệu thực phẩm cũ kém hiệu quả (như ngũ cốc Quaker) để lấy vốn tái đầu tư vào các thương hiệu tăng trưởng nhanh.

Phía Elliott lập luận rằng việc PepsiCo tự quản lý khâu đóng chai là một gánh nặng hoạt động và tài chính, trái ngược hẳn với mô hình thành công của Coca-Cola, công ty đã chuyển giao khâu đóng chai cho các đối tác độc lập. Việc chuyển đổi này được kỳ vọng sẽ giúp PepsiCo tập trung nguồn lực vào sáng tạo, tiếp thị và xây dựng thương hiệu, nơi sức mạnh thực sự của họ.

Về cơ bản, Elliott đang thúc đẩy CEO Laguarta từ bỏ triết lý "kết hợp đồ uống và đồ ăn nhẹ" truyền thống để chuyển sang một mô hình tinh gọn, hiệu quả và tập trung hơn, đồng thời hứa hẹn có thể giúp cổ phiếu tăng trưởng hơn 50%.

Quỹ Elliott từng thành công với chiến thuật “đối thoại mềm” tại Honeywell, nơi họ giành được ghế trong hội đồng quản trị mà không cần đối đầu công khai. Giờ đây, giới tài chính đang theo dõi xem liệu Ramon Laguarta có chọn cách thỏa hiệp như Indra Nooyi từng làm với Nelson Peltz gần một thập kỷ trước hay sẽ quyết liệt bảo vệ tầm nhìn riêng của mình.

Bởi nếu PepsiCo không nhượng bộ, Elliott có thể phát động cuộc chiến ủy quyền (proxy fight) ngay trước hạn chót cuối tháng 11/2025, mở đường cho khả năng thay đổi cơ cấu hội đồng quản trị.

Hòa hoãn hay quyết chiến?

Cuộc đối đầu này đặt CEO Laguarta vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan: Hòa hoãn hay Quyết chiến?

Tờ Financial Times (FT) cho rằng không thể phủ nhận những thành quả mà Laguarta đã đạt được. Dưới thời ông, doanh thu PepsiCo tăng gần 40%, nhờ chiến lược mở rộng quốc tế và các thương vụ mua lại hơn 10 tỷ USD như Poppi (nước soda prebiotic) và Siete Foods (snack lành mạnh). Ông cũng dứt khoát bán đi những thương hiệu sa sút như Tropicana và Naked Juice để “làm gọn” danh mục.

Tuy nhiên, các cựu lãnh đạo nội bộ và nhà đầu tư lớn cho rằng Laguarta quá tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn, chưa có câu chuyện chiến lược đủ sức thuyết phục trong bối cảnh người tiêu dùng đang thay đổi nhanh chóng.

Việc ông để vợ mình tham gia một số hoạt động chiến lược của công ty, từ họp định hướng cho đến các sự kiện nội bộ, cũng gây tranh cãi, làm dấy lên câu hỏi về tính chuyên nghiệp trong quản trị.

Trong khi Laguarta và PepsiCo đã nhấn mạnh rằng họ đang tích cực thực hiện các sáng kiến năng suất và tái định vị danh mục sản phẩm, nhiều nhà đầu tư vẫn bày tỏ sự hoài nghi. Họ đồng tình với ý tưởng của Elliott về sự cần thiết của sự thay đổi, nhưng đòi hỏi ở ban lãnh đạo một "cảm giác cấp bách hơn".

Nếu nhìn vào bức tranh toàn cảnh, PepsiCo đang phải vật lộn với những thách thức mang tính cấu trúc: người tiêu dùng hạn chế đường và đồ ăn nhanh; các loại thuốc giảm cân thế hệ mới khiến nhu cầu đồ ăn nhẹ giảm; trong khi chi phí nguyên liệu, logistics và marketing tăng mạnh.

Elliott tận dụng chính những áp lực ấy để chứng minh rằng PepsiCo cần một “cú sốc cải tổ” thực sự nếu không muốn tụt lại phía sau.

PepsiCo khẳng định vẫn duy trì “đối thoại tích cực với cổ đông” và ghi nhận các đề xuất của Elliott. CEO Laguarta, theo tuyên bố chính thức, đã “tái định vị danh mục sản phẩm” và “cắt giảm chi phí” để chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng dài hạn. Thế nhưng giới quan sát cho rằng chỉ tuyên bố thôi là chưa đủ mà cần những hành động cụ thể.

Nếu Laguarta đồng ý với một phần yêu cầu của Elliott, ông có thể tạm tránh một cuộc đối đầu trực diện. Tuy nhiên, sự nhượng bộ này có thể khiến hình ảnh lãnh đạo của ông bị lu mờ, giống như cách Indra Nooyi từng kết thúc nhiệm kỳ sau khi phải chia sẻ quyền lực với nhà đầu cơ Nelson Peltz. Còn nếu ông chọn con đường đối kháng, PepsiCo sẽ phải chứng minh bằng kết quả tài chính rằng chiến lược hiện tại vẫn hiệu quả, điều không hề dễ trong giai đoạn tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi sâu sắc.

Báo cáo kết quả quý III sắp tới của PepsiCo được xem là "ván bài quyết định" của Laguarta. Đây là cơ hội cuối cùng để ông trình bày một kế hoạch chiến lược rõ ràng và hấp dẫn trước khi thời hạn cuối tháng 11, thời điểm Elliott có thể lựa chọn tiến hành một cuộc chiến tranh giành ghế trong Hội đồng Quản trị (proxy contest), kết thúc.

Đây không chỉ là một báo cáo lợi nhuận, mà là phép thử cho năng lực lãnh đạo, cho tầm nhìn chiến lược và có thể là quyết định sống còn cho vị CEO người Catalan vốn quen vận hành trong im lặng. Giờ đây, ông buộc phải cất tiếng nói mạnh mẽ nhất trong sự nghiệp của mình, giữa lúc một trong những quỹ đầu cơ quyền lực nhất phố Wall đang gõ cửa trụ sở PepsiCo .

Cuộc đối đầu này không chỉ là một bài kiểm tra đối với khả năng lãnh đạo của Laguarta, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành hàng tiêu dùng về sự cần thiết phải thích nghi nhanh chóng với thói quen tiêu dùng thay đổi và sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ các nhà đầu tư hoạt động.

*Nguồn: FT, Fortune, BI