Chia thưởng cổ phiếu quỹ, giá cổ phiếu có bị điều chỉnh trong ngày Giao dịch không hưởng quyền?

ĐHCĐ bất thường ngày 5/9 của CTCP Vicostone (VCS) đã thông qua việc chia thưởng cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu từ nguồn cổ phiếu quỹ.

Theo đó, Vicostone sẽ chia thưởng toàn bộ 3,2 triệu cổ phiếu quỹ cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ 100:2,04 (tại ngày chốt danh sách cổ đông, cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu sẽ nhận 2,04 cổ phiếu thưởng).

Việc chia thưởng cổ phiếu sẽ không có gì đáng nói, tuy nhiên Vicostone quyết định dùng cổ phiếu quỹ để chia thưởng đã gây ra nhiều tranh cãi trên thị trường xung quanh câu hỏi "liệu giá cổ phiếu VCS có bị điều chỉnh hay không?".

Trong các đợt chia thưởng cổ phiếu thông thường, công ty sẽ phát hành thêm cổ phiếu từ thặng dư vốn để chia cho cổ đông. Khi đó, cổ đông nhận thêm cổ phiếu và giá tham chiếu ngày chốt quyền cũng sẽ điều chỉnh giảm.

Trong khi đó, việc chia thưởng bằng cổ phiếu quỹ là một trường hợp khác và khá hiếm doanh nghiệp thực hiện theo cách này.

Những trường hợp chia thưởng bằng cổ phiếu quỹ trong quá khứ

Năm 2015, thị trường chứng khoán Việt Nam mới ghi nhận 2 trường hợp đầu tiên thực hiện chia thưởng bằng cổ phiếu quỹ. Đó là trường hợp của CTCP Công nghiệp thương mại Sông Đà (STP) và Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín- Sacombank (STB).

Cụ thể, STP đã dùng cổ phiếu quỹ để thưởng cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ 100:15 (sở hữu 100 cổ phiếu được nhận 15 cổ phiếu mới) và ngày giao dịch không hưởng quyền (GDKHQ) là 11/9/2015.

Trong phiên giao dịch 11/9/2015, giá tham chiếu của STP đã bị điều chỉnh từ 8.900 đồng xuống 7.700 đồng, tương ứng mức điều chỉnh 15%, bằng với tỷ lệ thưởng cổ phiếu. Như vậy, các cổ đông STP đã không có thêm lợi ích thực sự nào từ việc chia thưởng bằng cổ phiếu quỹ.

Tuy nhiên, chỉ sau đó 1 tháng, trường hợp của Sacombank lại là một câu chuyện khác. Cụ thể, Sacombank đã dùng tổng cộng 442,75 triệu cổ phiếu để tiến hành hoán đổi cổ phiếu với Ngân hàng TMCP Phương Nam- Southern Bank, chia cổ phiếu quỹ, thưởng cổ phiếu, chia cổ tức.

Việc phát hành cổ phiếu chắn chắn sẽ dẫn đến việc điều chỉnh giá tham chiếu trên sàn chứng khoán. Tuy vậy, HoSE đã không thực hiện điều chỉnh giá đối với 200 triệu cổ phiếu trên tổng số 442,75 triệu cổ phiếu mà Sacombank phát hành ra. Trong đó bao gồm 100 triệu cổ phiếu quỹ và 100 triệu cổ phiếu phát hành hoán đổi Southern Bank.

Như vậy, trong trường hợp của Sacombank, giá tham chiếu đã không bị điều chỉnh bởi việc chia thưởng cổ phiếu quỹ.

Sau đó 1 năm, chính Vicostone là doanh nghiệp thực hiện chia thưởng 10,6 triệu cổ phiếu quỹ cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ 100:24,99 (cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu VCS, nhận thêm 24,99 cổ phiếu mới). Tại ngày GDKHQ 11/5/2016, giá tham chiếu VCS đã bị điều chỉnh từ 104.000 đồng/cp xuống còn 81.600 đồng/cp.

Chia cổ phiếu quỹ không còn bị điều chỉnh giá tham chiếu trong ngày GDKHQ

Trong năm 2016, HoSE và HNX đã ban hành quy chế giao dịch mới để phù hợp với Thông tư số 203/2015/TT-BTC hướng dẫn giao dịch trên TTCK, có hiệu lực kể từ ngày 12/9/2016.

Một thay đổi đáng chú ý trong quy chế giao dịch mới là cách tính giá tham chiếu của cổ phiếu trong ngày GDKHQ khi chia thưởng bằng cổ phiếu quỹ.

Theo điều 26, khoản 4 Quy chế giao dịch HNX có hiệu lực từ 12/9/2016, giá tham chiếu tại ngày không hưởng quyền được xác định theo nguyên tắc lấy giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất điều chỉnh theo giá trị cổ tức được nhận hoặc giá trị của các quyền kèm theo, ngoại trừ các trường hợp sau:

a) Doanh nghiệp phát hành trái phiếu chuyển đổi;

b) Doanh nghiệp trả cổ tức bằng tiền với giá trị số tiền lớn hơn hoặc bằng giá đóng cửa của cổ phiếu trong ngày giao dịch liền trước ngày không hưởng quyền.

c) Doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu với giá phát hành cao hơn giá đóng cửa của cổ phiếu trong ngày giao dịch liền trước ngày không hưởng quyền sau khi đã điều chỉnh theo các quyền khác (nếu có).

d) Doanh nghiệp thực hiện trả cổ tức/thưởng bằng cổ phiếu quỹ cho cổ đông hiện hữu.

Căn cứ vào khoản d, điều 14 quy chế giao dịch HNX, có thể hiểu rằng việc chia cổ phiếu quỹ sẽ khiến giá tham chiếu cổ phiếu không bị điều chỉnh trong ngày GDKHQ.

Bên cạnh đó, khoản 3, điều 24 Quy chế giao dịch HNX cũng cho biết: "Biên độ dao động giá đối với trường hợp trả cổ tức/thưởng bằng cổ phiếu quỹ cho cổ đông hiện hữu trong ngày không hưởng quyền là ±30% so với giá tham chiếu".

Như vậy, việc chia thưởng cổ phiếu quỹ kể từ sau 12/9/2016 sẽ không phải điều chỉnh giá tham chiếu trong ngày GDKHQ và biên độ giao dịch trong ngày này sẽ tăng lên 30% (đối với HNX).