Chứng khoán rung lắc trên đỉnh, có nên mạo hiểm với cổ phiếu ‘trà đá’?

Xô đổ mọi kỷ lục, rung lắc vì áp lực chốt lời

Ở vùng giá đỉnh mọi thời đại, thị trường chứng khoán tuần qua rung lắc mạnh, có lúc lùi về 1.490 điểm trước khi bật tăng nhờ sự luân chuyển tích cực giữa các nhóm ngành.

Kết tuần, VN-Index tăng 6% lên 1.584 điểm, vượt đỉnh cũ. Phiên 5/8 ghi dấu kỷ lục với 3,2 tỷ cổ phiếu khớp lệnh, giá trị gần 83.000 tỷ đồng. VN30 tăng 7,15% lên 1.729 điểm. Nhóm thép, xây dựng, phân bón, nông nghiệp, thủy sản, dầu khí, bất động sản và tài chính dẫn dắt đà tăng. Khối ngoại bán ròng 12.849 tỷ đồng.

Các doanh nghiệp trên sàn đã hoàn tất mùa báo cáo tài chính quý II vừa qua. Dữ liệu từ Chứng khoán SSI cho biết, tổng doanh thu toàn thị trường trong quý II/2025 tăng 6,9% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ tăng mạnh 31,5%, vượt xa mức 20,9% của quý I.

Phần lớn nhóm ngành ghi nhận tăng trưởng tích cực, ngoại trừ công nghiệp. Các lĩnh vực vượt kỳ vọng gồm bán lẻ, phân bón, tiện ích, ngân hàng và khu công nghiệp. Ngược lại, ngành thực phẩm và đồ uống cùng một số doanh nghiệp bất động sản nhà ở kém hơn dự báo.

Bảy cổ phiếu VIC, NVL, VGI, HHS, HVN, PGV và VIX chiếm 6,7% lợi nhuận toàn thị trường và 14,4% vốn hóa, nhưng đóng góp tới một nửa mức tăng trưởng tuyệt đối của lợi nhuận quý II. Nếu loại bỏ nhóm này, tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường còn 14,8%. Trong đó, 80 cổ phiếu thuộc phạm vi nghiên cứu của SSI tăng trưởng 13,1%, cao hơn mức 10,6% của quý I.

Ngân hàng tiếp tục dẫn dắt đà tăng, đóng góp 44% tổng lợi nhuận toàn thị trường và 28% mức tăng trưởng. Bất động sản đứng thứ hai với 8% lợi nhuận và 20% tăng trưởng. Nhóm tiện ích chiếm 7% lợi nhuận và 12% tăng trưởng.

Nhóm phân tích của Chứng khoán SSI dự báo, VN-Index có thể hướng tới vùng 1.750 – 1.800 điểm trong năm 2026, dù ngắn hạn thị trường có thể biến động do áp lực chốt lời sau giai đoạn sử dụng đòn bẩy cao cuối tháng 7. Động lực chính đến từ đà phục hồi lợi nhuận, nhờ sự khởi sắc của bất động sản và đầu tư công, môi trường lãi suất thuận lợi, rủi ro thuế quan giảm và kỳ vọng nâng hạng thị trường vào tháng 10.

Dự báo lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ toàn thị trường năm 2025 tăng 13,8%, tương ứng mức tăng 15,5% trong nửa cuối năm. P/E dự phóng đã tăng từ 8,8 lần (ngày 9/4) lên 12,6 lần (ngày 6/8), vẫn thấp hơn mức trung bình 5 năm là 13 lần và vùng đỉnh 15-17 lần trong quá khứ.

SSI giữ nguyên kỳ vọng Việt Nam sẽ được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 10 tới, có thể thu hút khoảng 1 tỷ USD từ các quỹ ETF theo chỉ số. Quan sát các thị trường khác cho thấy, chứng khoán thường diễn biến tích cực trước khi nâng hạng nhờ dòng vốn ngoại và tâm lý nhà đầu tư cải thiện. Đây sẽ là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho thị trường trong nửa cuối năm nay.

Cảnh báo rủi ro cổ phiếu “trà đá”

Chuyên gia của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam nhận định, sau khi lập đỉnh lịch sử, VN-Index sẽ tiếp tục rung lắc ngắn hạn. Tuy nhiên, xu hướng trung - dài hạn vẫn tích cực với vùng dao động 1.486 - 1.600 điểm. Vùng hỗ trợ hiện tại là 1.486 điểm; nếu giữ vững, chỉ số có thể hướng tới mốc 1.600 điểm, trong khi kịch bản tiêu cực hơn là điều chỉnh về kiểm định 1.470 điểm. Triển vọng vẫn được củng cố nhờ các chính sách hỗ trợ tăng trưởng và kỳ vọng nâng hạng thị trường trong kỳ đánh giá FTSE tháng 9.

Trong giai đoạn thị trường tăng nóng, dòng tiền luân chuyển, các mã nhỏ, cổ phiếu penny với thị giá cũng nổi sóng. Ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc Chiến lược Thị trường Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS) - cho biết, nhiều cổ phiếu “trà đá” có thể tăng giá gấp nhiều lần. Sự bùng nổ này tạo ra những con sóng lớn, kích thích lòng tham và khiến nhà đầu tư mải miết tham gia, quên đi rủi ro tiềm ẩn.

Theo ông Sơn, tăng giá chỉ là biểu hiện bên ngoài, quan trọng là phải tìm hiểu nguyên nhân đằng sau. Đó có thể là kết quả kinh doanh cải thiện, thông tin tích cực, tình hình tài chính vững hơn hoặc hoạt động thao túng giá.

Về trung và dài hạn, những cổ phiếu không có nền tảng cơ bản sẽ khó duy trì đà tăng. Khi một cổ phiếu mang “mẫu hình cây thông” đã tăng nóng, nhà đầu tư cần hạn chế tham gia vì nguy cơ giảm sàn có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Ông Sơn khuyến nghị, trong xu hướng tăng, nhà đầu tư nên phân bổ phần lớn vốn vào cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, kết quả kinh doanh tăng trưởng. Khi nắm giữ cổ phiếu chất lượng, nhà đầu tư sẽ yên tâm hơn trước biến động thị trường, tránh bị bán tháo trong các phiên điều chỉnh.

Với nhóm cổ phiếu “trà đá”, nhà đầu tư vẫn có thể tham gia trong giai đoạn thị trường đi lên, nhưng phải cân nhắc thời điểm mua - bán. Nếu quá mải miết theo đuổi, sau khi tăng nóng, nhóm này có thể bị nhà tạo lập bán ra và nhà đầu tư sẽ khó thoát hàng. “Cú sập” giai đoạn 2022 - 2023 đã để lại nhiều bài học đắt giá cho thị trường.