Chuyện chưa từng có tiền lệ tại Khu công nghiệp lâu đời nhất Việt Nam

Phối cảnh Khu trung tâm chính trị - hành chính tỉnh Đồng Nai tại Khu công nghiệp Biên Hòa 1 sau khi chuyển đổi công năng.

Khu công nghiệp Biên Hòa 1 (nay thuộc phường Trấn Biên) được hình thành từ năm 1963, là khu công nghiệp lâu đời nhất Việt Nam, gắn liền với lịch sử phát triển công nghiệp của tỉnh Đồng Nai. Khu công nghiệp này sở hữu vị trí đặc biệt khi tiếp giáp Quốc lộ 1A, sông Đồng Nai và kết nối trực tiếp với Quốc lộ 51.

Tuy nhiên, trước năm 2010, tỉnh Đồng Nai đã sớm nhận thấy việc duy trì một khu công nghiệp lâu năm nằm trong khu vực nội đô, lại sát nguồn nước sinh hoạt chiến lược của hàng triệu người dân là không còn phù hợp với định hướng phát triển đô thị và tiềm ẩn nhiều rủi ro môi trường. Trên cơ sở đó, tỉnh đã đề xuất và được Trung ương chấp thuận chủ trương chuyển đổi công năng KCN Biên Hòa 1.

Đến năm 2021, Chính phủ chính thức đưa KCN Biên Hòa 1 ra khỏi danh mục các khu công nghiệp của cả nước. Sau đó, Đồng Nai ban hành Đề án chuyển đổi công năng khu công nghiệp này thành khu đô thị – thương mại – dịch vụ gắn với cải thiện môi trường. Đây được xem là bước đi chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam và mang ý nghĩa chiến lược đối với quá trình chỉnh trang đô thị, phát triển bền vững của địa phương.

Theo đề án, tỉnh sẽ thu hồi tổng cộng 329ha đất, được chia thành ba khu vực gồm: Khu đô thị – thương mại – dịch vụ khoảng 50,5ha (khu vực 1); khu đô thị chính trị – hành chính của tỉnh khoảng 103,5ha (khu vực 2); và khu đô thị – thương mại – dịch vụ khoảng 175ha (khu vực 3).

Thông tin từ Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai cho biết, đến nay công tác giải phóng mặt bằng tại KCN Biên Hòa 1 đã đạt kết quả tích cực, với hơn 227ha/236ha diện tích cần thu hồi đã được bàn giao, tương đương hơn 96%.

Cụ thể, khu vực 1 nằm ở mặt tiền đường Lê Văn Duyệt (từ ngã tư Vũng Tàu đến cầu An Hảo), tiếp giáp sông Đồng Nai, quốc lộ 1 và khu dự kiến làm Trung tâm chính trị - hành chính tỉnh Đồng Nai. Khu vực này đã hoàn thành giải phóng mặt bằng khoảng 93%, phần diện tích còn lại đang trong giai đoạn tháo dỡ các công trình, vật kiến trúc.

Theo phương án đã được duyệt, hơn 21,5ha đất được đấu giá để làm nhà ở, thương mại dịch vụ, y tế, giáo dục và văn hóa. Phần diện tích còn lại không đấu giá được quy hoạch cho giao thông, cây xanh, mặt nước, bãi đậu xe và giữ lại một số công trình hạ tầng kỹ thuật hiện hữu.

Khu vực 2 đạt tỷ lệ giải phóng mặt bằng khoảng 78%, các doanh nghiệp còn lại đang thực hiện tháo dỡ theo cam kết, trong đó một số đơn vị dự kiến bàn giao mặt bằng trong tháng 2 và quý 1/2026, tuy vẫn còn 3 doanh nghiệp chưa xác định thời điểm bàn giao.

Đối với khu vực 3, công tác giải phóng mặt bằng đạt khoảng 57%. Nhiều doanh nghiệp đang đẩy nhanh tiến độ tháo dỡ để bàn giao mặt bằng trong tháng 2 và tháng 3/2026. Với các trường hợp chậm tiến độ hoặc chưa có cam kết cụ thể, các cơ quan chức năng tiếp tục tuyên truyền, vận động và xử lý theo quy định.