Cơ quan Điều tra yêu cầu Công ty Ba Son trả lại 250 tỷ đồng tiền cọc dự án “đất vàng” cho DongABank

Nội dung được đề cập trong cáo trạng vụ án sai phạm tại DongABank giai đoạn 2, truy tố ông Trần Phương Bình, nguyên là Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng giám đốc, Chủ tịch Hội đồng tín dụng Ngân hàng TMCP Đông Á (DongABank - DAB) và 11 bị can đã thực hiện hành vi gây thiệt hại cho DAB hơn 8.827 tỷ đồng.

Trong đó có sai phạm DAB cho nhóm M&C của ông Phùng Ngọc Khánh cho 4 công ty (CTCP M&C, CTCP Đầu tư Khải Minh, CTCP Tân Superdeck M&C, Công ty TNHH An Bình An) với 5 khoản vay, có chung tài sản đảm bảo là quyền khai thác tháp căn hộ 38 tầng tại Khu phức hợp Sài Gòn - Ba Son (số 2 Tôn Đức Thắng, quận 1, TP.HCM), với tổng số dư nợ là 3.949 tỷ đồng.

Bài viết này xin đề cập kết quả giám định đối với các tài sản mà các công ty thuộc nhóm M&C đã dùng để thế chấp cho các khoản vay.

Kết luận giám định số 4989 ngày 28/6/2019 của NHNN như sau: Về tính pháp lý của tài sản thế chấp, dự án Sài Gòn - Ba Son được Bộ Quốc phòng có chủ truơng cho phép Công ty Ba Son (là đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng) với vai trò là chủ đầu tư hợp tác với Công ty M&C (và đơn vị khác) để thực hiện dự án. Tuy nhiên, dự án chưa có văn bản chấp thuận đầu tư của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, chưa được UBND TP.HCM phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 theo quy định về quy hoạch xây dựng. 

Trong thỏa thuận hợp tác giữa Công ty M&C với Công ty Ba Son để thực hiện các bước dự án, Công ty M&C đã không thực hiện đúng các nghĩa vụ theo thỏa thuận hợp tác đầu tư với Công ty Ba Son đã được Bộ Quốc phòng phê duyệt, không chuyển đủ số tiền 500 tỷ đồng bảo đảm thực hiện hợp đồng (mới thực hiện đóng 250 tỷ đồng) và chưa thanh toán đủ 8.500 tỷ đồng tiền sử dụng đất trong thời hạn Bộ Quốc phòng cho phép. Bộ Quốc Phòng đã có quyết định chấm dứt việc hợp tác với Công ty M&C trong việc thực hiện Dự án Sài Gòn - Ba Son. 

Theo nội dung Văn bản số 134 ngày 2/11/2018 của UBND TP.HCM, nhà đất tại địa chỉ số 2 đường Tôn Đức Thắng, Quận 1 đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cho Bộ Quốc phòng được bán chỉ định cho CTCP Đầu tư dịch vụ thương mại TP.HCM, theo đó Bộ Quốc phòng đã bán tài sản trên đất và chuyển nhượng quyền sử dụng đất và bàn giao khu đất cho Công ty Đầu tư dịch vụ thương mại TP.HCM. 

Theo quy định, khi đăng ký giao dịch bảo đảm đổi với tài sản gắn liền với đất hình thành trong tương lai phải có hồ sơ về giấy phép xây dựng hoặc dự án đầu tư đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Cáo trạng xác định, hồ sơ pháp lý về tài sản bảo đảm là Dự án Khu căn hộ 38 tầng Khu phức hợp Sài Gòn - Ba Son không đảm bảo pháp lý theo quy định pháp luật về tài sản bảo đảm.

Về trị giá tài sản thế chấp, dự án Khu phức hợp Sài Gòn - Ba Son được Bộ Quốc phòng phê duyệt triển khai thực hiện trên cơ sở Công ty Ba Son làm chủ đầu tư, Công ty M&C là bên hợp tác để thực hiện các thủ tục liên quan đến dự án. Tại các hợp đồng thế chấp để vay vốn tại DAB, đối tượng thế chấp là tài sản hình thành trong tương lai, quyền khai thác kinh doanh Dự án Sài Gòn Ba Son, bên sử dụng tài sản để thế chấp là Công ty M&C (bên thế chấp).

Cáo trạng quy kết, việc DAB nhận thế chấp tài sản hình thành trong tương lai và quyền khai thác tài sản là Dự án Sài Gòn - Ba Son trên cơ sở thỏa thuận hợp tác giữa Công ty Ba Son, Bộ Quốc phòng và Công ty M&C để cho Công ty M&C, Công ty An Bình An, Công ty Khải Minh, Công ty Tân Superdeck M&C vay số tiền 1.520 tỷ đồng, đã có những vi phạm: Thời điểm nhận thế chấp tài sản và thời điểm giám định, DAB nhận thế chấp tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai, quyền khai thác dự án khi tài sản bảo đảm chưa đáp ứng điều kiện pháp lý để làm tài sản bảo đảm, chưa công chứng thế chấp và đăng ký giao dịch bảo đảm tài sản thế chấp. Thỏa thuận nhận thế chấp tài sản bảo đảm tại DAB không có xác nhận của Công ty Ba Son, đơn vị có quyền đối với quyền sử dụng đất và là chủ đầu tư dự án.

Đối với số tiền 250 tỷ đồng mà Trần Phương Bình đã chỉ đạo cho Cao Thị Ngọc Hồng và Công ty Đông Á đứng tên vay DAB trái pháp luật, thông qua CTCP vốn An Bình, chuyển cho Công ty M&C để Phùng Ngọc Khánh chuyển cho Công ty Ba Son vào ngày 31/10/2011. Quá trình điều tra, xét thấy đây là khoản tiền đầu tư trái pháp luật, là vật chứng của vụ án, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an đã có 3 công văn (ngày 6/8/2019, ngày 21/10/2019 và ngày 07/11/2019) đề nghị Công ty TNHH MTV Ba Son chuyển số tiền 250 tỷ đồng là vật chứng của vụ án về tài khoản tạm giữ của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu để xử lý. Tuy nhiên, đến nay Công ty TNHH MTV Ba Son chưa thực hiện yêu cầu của Cơ quan CSĐT Bộ Công an. Do đó, cần tiếp tục yêu cầu Công ty Ba Son chuyển trả lại số tiền trên cho DAB. 

Đối với 2 khoản vay của Công ty M&C có tài sản đảm bảo là cổ phiếu của CTCP Địa ốc Sài Gòn M&C, gồm hợp đồng vay 120 tỷ đồng và hợp đồng vay hơn 26 tỷ đồng. Tài sản đảm bảo của 2 khoản vay này là hơn 2,6 triệu cổ phiếu của CTCP Địa ốc Sài Gòn M&C thuộc quyền sở hữu của Công ty M&C, Cơ quan điều tra đã trưng cầu Hội đồng định giá tài sản thường xuyên trong Tố tụng hình sự TP.HCM định giá đối với số cổ phiếu này. Đến nay chưa có kết quả định giá, Cơ quan điều tra đã tách 2 khoản vay này ra để xem xét xử lý sau.