Cơn sốt loại quả 'vàng lỏng' ở một quốc gia châu Âu: Giá tăng gấp đôi lên gần 250 triệu/tấn, xuất hiện cả nạn trộm cắp

Ở Messini, một thị trấn yên tĩnh của Hy Lạp, nhà máy dầu Panagiotis Mitseas đang hoạt động ồn ào. Người dân địa phương mang những bao tải ô liu mới thu hoạch chờ đợi sản phẩm được cân, rửa, cắt lát và nghiền. Đây là khung cảnh vui vẻ, quen thuộc tại Hy Lạp trong nhiều năm qua.

Tuy nhiên năm nay, sản lượng đã giảm mạnh vì thời tiết ấm bất thường. “Tôi chưa từng thấy năm nào tồi tệ như vậy trong 60 năm qua”, một người thợ xay 78 tuổi nói. Năng suất cây ô liu đã giảm trong 2 năm qua do thời tiết, chưa kể khoảng 50.000 cây bị tàn phá trong các vụ cháy rừng hồi mùa hè.

Giá dầu ô liu – được coi là “vàng lỏng” đã tăng vọt lên gấp đôi trong 1 năm qua, lên mức 9.000 euro/tấn. Điều này cũng gây ra các vụ trộm ô liu và dầu ô liu cũng như tình trạng gian lận trong kinh doanh.

Nhưng cuộc khủng hoảng này cũng có mặt tích cực. Giá dầu ô liu tăng cao thúc đẩy các doanh nhân quảng bá nó như một sản phẩm xa xỉ ở thị trường nước ngoài, thay vì để các thương hiệu nổi tiếng của Tây Ban Nha, Ý thu lợi từ việc thu mua dầu ô liu Hy Lạp.

Tuy nhiên, đợt tăng giá gần đây bắt đầu làm gián đoạn hoạt động buôn bán ô liu tại Hy Lạp. Mitsea cho biết nhà máy của ông bị trộm – lấy đi 100 lít dầu trị giá hàng trăm euro.

Một số nông dân đã phải thử nghiệm dùng thiết bị theo dõi GPS giấu trong thùng đựng ô liu để theo dõi trong khi các siêu thị cũng lắp cơ chế chống trộm vào các thùng chứa. Cho đến năm ngoái, chính quyền thậm chí còn không lưu dữ liệu về các vụ trộm ô liu vì chúng rất hiếm. Constantina Dimoglidou, người phát ngôn của cảnh sát Hy Lạp cho biết hiện có 3-4 vụ trộm mỗi tuần.

Hy Lạp, nhà sản xuất ô liu lớn thứ 3 thế giới có truyền thống bán dầu ô liu chất lượng cao với số lượng lớn cho các đối thủ như Tây Ban Nha và ý. Những nước này xây dựng thương hiệu và bán cho người tiêu dùng trên toàn thế giới.

Ở trong nước, người Hy Lạp hầu hết kinh doanh ô liu một cách nhỏ lẻ. Mặc dù là thành phần quan trọng trong ẩm thực Hy Lạp, không có một tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng cụ thể trong các chai, lon hoặc hộp nhựa từ các vườn ô liu. Việc bán hàng đôi khi được đàm phán trên mạng xã hội.

Khoảng 82% trong số 300.000 tấn sản lượng dầu hàng năm của Hy Lạp là dầu ô liu nguyên chất chất lượng cao, nhưng phần lớn bán cho các thương hiệu Ý, Tây Ban Nha để tăng thêm hương vị của họ, theo Sevitel, một tập đoàn dầu ô liu có trụ sở tại Athens.

Tuy nhiên, ngay cả khi giá tăng cao, việc thành lập một doanh nghiệp xuất khẩu không phải dễ. Spyros Papadatos, cựu trọng tài bóng đá quốc tế, hiện nối nghiệp gia đình trồng ô liu cho biết việc đóng chau, xuất khẩu dầu ô liu không dễ dàng do chi phí cao, lao động, nhiên liệu và phân bón.

Một nhà sản xuất khác là Philippe Papastratos cho biết phải ngừng hoạt động trong năm nay do chi phí tăng cao.

Economou cho biết dù có vị trí quan trọng trong cuộc sống hàng ngày, dầu ô liu lại không nhận được sự quan tâm xứng đáng của người Hy Lạp. “Thật đáng buồn vì trong nhiều thập kỷ chúng ta đã thảo luận về những vấn đề tương tự và giờ đây, chúng lại trở nên phức tạp hơn do tác động ngày càng tăng của biến đổi khí hậu”.