Cuộc đua thoát khỏi 'vòng kim cô' Trung Quốc: Phát hiện 21 triệu tấn đất hiếm, quốc gia láng giềng ngay lập tức trở thành cứu tinh cho Mỹ và phương Tây

Trong thế giới đất hiếm, cái tên Trung Quốc luôn bao trùm như một thế lực không thể thay thế. Từ xe điện , robot, máy bay chiến đấu đến máy MRI trong bệnh viện, 17 nguyên tố đất hiếm (REE) là nền tảng cho các công nghệ trọng yếu. Trung Quốc không chỉ dẫn đầu về khai thác mà còn thống trị tuyệt đối trong tinh luyện, đặc biệt là nhóm đất hiếm nặng như dysprosium và terbium - những nguyên tố then chốt trong động cơ nam châm vĩnh cửu của turbine gió và động cơ điện.

Tuy nhiên, khi các báo cáo gần đây cho thấy Bắc Kinh đang bán phá giá đất hiếm để bóp nghẹt doanh nghiệp Mỹ và đồng minh, áp lực xây dựng chuỗi cung ứng mới nằm ngoài Trung Quốc trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Và đó là lý do Brazil, cụ thể là công ty Brazilian Rare Earths (BRE), đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư và các chính phủ phương Tây.

BRE tuyên bố đã tìm thấy một “tỉnh khoáng sản có ý nghĩa toàn cầu” ở vùng đông bắc Brazil, bao gồm trữ lượng lớn đất hiếm nhẹ và nặng. Công ty dự kiến bắt đầu sản xuất vào năm 2028 và hoàn thiện nhà máy tinh luyện vào năm 2030, tốc độ được xem là đáng nể trong ngành khai khoáng, khi thường mất từ 10 đến 15 năm để một dự án đi vào hoạt động thương mại.

Trong cuộc phỏng vấn với Yahoo Finance, CEO BRE Bernardo da Veiga nhấn mạnh rằng mục tiêu của công ty không chỉ là khai thác mỏ, mà là giúp phương Tây “thoát khỏi Trung Quốc” trong nguồn cung đất hiếm. Ông lý giải rằng Trung Quốc đang hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô để tập trung sản xuất hàng hóa giá trị cao, đặc biệt là ô tô điện.

Da Veiga nói: “Trung Quốc không muốn bán đất hiếm cho bạn, họ muốn bán xe.”

Theo ông, Bắc Kinh hiểu rõ rằng việc nắm giữ nguồn đất hiếm nặng - loại khó tìm và đắt đỏ, đồng nghĩa với lợi thế lớn trong sản xuất công nghệ tương lai. Vì vậy, những nước muốn giảm phụ thuộc vào Trung Quốc cần các nhà cung ứng nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nước này, trong đó Brazil hiện nổi lên như một điểm tựa chiến lược.

BRE không phải là công ty duy nhất theo đuổi cơ hội này. Chính phủ Mỹ đã đầu tư vào dự án đất hiếm Serra Verde ở miền trung Brazil, và tại Mỹ, Australia cùng nhiều quốc gia giàu tài nguyên khác, làn sóng huy động vốn mới cho đất hiếm đang bùng nổ. Theo Jefferies, nhu cầu nam châm đất hiếm sẽ tăng mạnh nhờ xe điện , robot và công nghệ hàng không mới. Mỹ dự kiến nhu cầu nam châm sẽ tăng gấp 5 lần trước năm 2035.

Điều khiến BRE nổi bật hơn so với các đối thủ là chất lượng quặng. Da Veiga giải thích rằng không phải mọi tỷ lệ phần trăm đất hiếm đều có giá trị như nhau. Một mỏ có hàm lượng đất hiếm cao nhưng chủ yếu là các nguyên tố rẻ tiền thì không thực sự hấp dẫn. Giá trị thật nằm ở tỷ lệ đất hiếm nặng, vốn hiếm hơn nhiều và có giá lên đến hàng nghìn USD/kg.

Theo BRE, mỏ của họ có tỷ lệ đất hiếm nặng thuộc hàng cao nhất bên ngoài Trung Quốc, giúp giảm chi phí khai thác cũng như tác động môi trường do không phải đào bới một lượng đất khổng lồ để thu được sản phẩm có giá trị. Đây là lý do cổ phiếu BRE đã tăng hơn 80% từ đầu năm đến nay, dù công ty vẫn chưa khai thác được tấn quặng nào.

Dĩ nhiên, triển vọng này không phải không có rủi ro. Việc cấp phép có thể chậm trễ, còn Trung Quốc hoàn toàn có thể tiếp tục “dìm giá” đất hiếm để cạnh tranh. Tuy nhiên, Da Veiga tỏ ra lạc quan rằng vùng khai thác của BRE không nằm trong khu vực môi trường nhạy cảm nên việc xin phép sẽ diễn ra suôn sẻ.

Về năng lực kỹ thuật, BRE đã ký thỏa thuận với công ty đất hiếm Carester của Pháp để nhận hỗ trợ chuyên môn trong sản xuất và tinh luyện. Đây là sự hợp tác mang tính đôi bên cùng có lợi khi BRE được chuyển giao công nghệ, còn Carester có quyền mua lại một phần sản lượng trong tương lai.

Chính nhu cầu với sản lượng dành cho đối tác mua trước như thế này là yếu tố khiến các nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao cho một doanh nghiệp chưa bước vào giai đoạn khai thác.

Tham khảo Yahoo Finance