Cuộc họp chính sách đến gần, Fed đối diện với thách thức chưa từng có: Nội bộ chia rẽ mạnh, các ứng viên Chủ tịch Fed 'lún sâu' trong những cuộc cạnh tranh ngầm

Dù việc cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm gần như chắc chắn sẽ được thông qua, nhưng Chủ tịch Jerome Powell đang đối mặt với những tranh cãi gay gắt xoay quanh định hướng chính sách trong thời gian tới, cũng như một “màn kịch chính trị” chưa từng có về việc ai sẽ kế nhiệm ông vào tháng 5 năm sau.

Cuộc chiến pháp lý và sự can thiệp từ phía Tổng thống Trump

Ngay trước thềm cuộc họp, tối thứ Hai, Thống đốc Fed Lisa Cook bất ngờ giành chiến thắng tại tòa phúc thẩm liên bang, cho phép bà tham dự phiên họp. Trước đó, Tổng thống Donald Trump đang tìm cách sa thải bà Cook vì cáo buộc gian lận thế chấp, điều chưa từng xảy ra trong lịch sử 111 năm của Fed.

Cùng lúc đó, Stephen Miran - cố vấn cấp cao của Tổng thống Trump, được Thượng viện thông qua và tuyên thệ nhậm chức thành viên Hội đồng Thống đốc Fed vào sáng thứ Ba. Điều đáng nói là lễ tuyên thệ không do Chủ tịch Powell hay bất kỳ thống đốc nào chủ trì như thông lệ, mà được thực hiện bởi một thẩm phán liên bang tại Atlanta, Elizabeth Branch, càng khiến bầu không khí chính trị thêm căng thẳng.

Các nhà phân tích dự đoán Chủ tịch Powell có thể phải đối mặt với các phiếu bất đồng từ cả 2 phía là các thống đốc được ông Trump bổ nhiệm như Miran, Christopher Waller và Michelle Bowman có thể yêu cầu cắt giảm mạnh hơn để tránh gây tổn hại kinh tế, trong khi các chủ tịch Fed khu vực thì lại lo ngại về lạm phát chưa được kiểm soát và phản đối việc nới lỏng quá nhanh.

Nếu có từ 3 phiếu bất đồng trong kỳ họp lần này - điều chưa từng xảy ra kể từ năm 1988 với các thống đốc, đó sẽ là dấu hiệu cho thấy sự rạn nứt trong nội bộ Fed. Đồng thời, diễn biến đó cũng cho thấy áp lực từ cuộc đua kế nhiệm Powell đang làm lu mờ các nguyên tắc độc lập vốn có của cơ quan này.

Tổng thống Trump hôm thứ Ba tiếp tục chỉ trích Fed và kêu gọi “ban lãnh đạo phải giành lại quyền kiểm soát từ Powell”. Ông còn nói rằng các quan chức nên “lắng nghe những người thông minh như tôi”.

Cạnh tranh "ngầm" giữa các ứng viên Chủ tịch Fed

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã liệt kê 11 cái tên có thể kế nhiệm ông Powell, trong đó có 4 người tham dự cuộc họp tuần này. Sự hiện diện của họ tại bàn họp chính sách khiến mọi động thái, lời phát biểu và cả những phiếu biểu quyết đều bị soi xét dưới lăng kính chính trị.

Waller và Bowman - 2 trong số các ứng viên được ông Trump ưa thích, đã từng bỏ phiếu ủng hộ cắt giảm lãi suất tại cuộc họp tháng 7, trong khi Powell và phần lớn thành viên giữ nguyên mức lãi suất 4,25 - 4,5%.

Việc nhiều ứng viên kế nhiệm cùng tham gia một cuộc họp chính sách quan trọng không khác gì một “cuộc thi hoa hậu”, nhà kinh tế Kenneth Rogoff ví von.

Cựu Chủ tịch Fed Cleveland, Loretta Mester, cảnh báo rằng việc để chính trị chi phối các phiếu biểu quyết sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và tính độc lập của Fed. “Tôi cảm thấy lo lắng vì điều đó là một cách làm suy yếu thể chế này”, bà chia sẻ.

Một số cựu quan chức Fed lại cho rằng, việc có thêm các phiếu bất đồng có thể trở thành điều bình thường mới. Cựu Chủ tịch Fed Dallas, ông Robert Kaplan, nhận định: “Tùy theo cơ cấu của Fed trong 2 tới, chúng ta có thể phải làm quen với nhiều bất đồng hơn, điều đó cũng không hẳn là xấu.”

Theo thông lệ, Chủ tịch Powell thường sử dụng tuyên bố chính sách sau cuộc họp để duy trì sự đồng thuận giữa các thành viên. Các quan chức không hoàn toàn đồng tình với quyết định có thể vẫn bỏ phiếu thuận để giữ ảnh hưởng trong việc đưa ra ngôn ngữ định hướng thị trường. Tuy nhiên, nếu họ hoàn toàn bất đồng (dissent), họ có thể mất quyền ảnh hưởng lên các thông điệp then chốt của Fed.

Waller từng cảnh báo rằng các phiếu bất đồng mang tính "tự động" mà không có chiến lược rõ ràng sẽ làm mất uy tín cá nhân: “Nếu ai định bất đồng mọi lúc mọi nơi bất chấp nội dung thì có khi cũng chẳng cần đến dự họp làm gì.”

Với sự hiện diện của nhiều luồng ý kiến khác nhau tại cuộc họp lần này, tuyên bố chính sách và phần trả lời báo chí của ông Powell sau cuộc họp sẽ mang ý nghĩa quyết định. Nếu phe ủng hộ cắt giảm sâu không đạt được mục tiêu, họ có thể dùng ảnh hưởng để “kìm hãm” ngôn ngữ định hướng tương lai. Ngược lại, nếu họ tạm thời đồng thuận với mức cắt 0,25 điểm, họ có thể giành được ảnh hưởng lớn hơn đối với những tín hiệu cho những lần cắt lãi suất tiếp theo.

Tham khảo WSJ