Đẻ con được tặng nhà: Trung Quốc "treo thưởng kép" giữa khủng hoảng dân số và địa ốc

Khi sinh con trở thành “cú hích” cho thị trường nhà đất

Huyện Trúc Sơn, thuộc thành phố Thập Yển, tỉnh Hồ Bắc, vừa công bố chính sách hỗ trợ nhà ở dựa trên số con trong gia đình. Theo đó, sinh con thứ hai được hỗ trợ diện tích tương đương 25 m², con thứ ba 50 m² và mức tối đa có thể lên tới 75 m² – tương đương khoản tiền tiết kiệm khoảng 300.000 – 400.000 nhân dân tệ (hơn 1,1 – 1,5 tỷ đồng).

Thông tin này ngay lập tức tạo làn sóng tranh luận sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Một bên coi đây là “món quà kép” vừa khuyến khích sinh con, vừa giúp người trẻ chạm tay vào giấc mơ an cư. Bên còn lại lại đặt câu hỏi: liệu vài chục mét vuông có đủ để đánh đổi một cam kết trách nhiệm kéo dài hàng chục năm?

Thực tế, đây không phải là quyết định ngẫu hứng. Trúc Sơn đang đứng giữa hai “cơn bão”: dân số giảm nhanh và bất động sản tồn kho chất đống. Việc gắn hai bài toán này với nhau là nỗ lực “bắn một mũi tên trúng hai đích” của chính quyền địa phương.

Trong ba năm liên tiếp, Trung Quốc chứng kiến mức sinh thấp kỷ lục. Từ năm 2022 đến nay, số trẻ chào đời hàng năm đều dưới 10 triệu – chưa bằng một nửa mức cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định. Lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, dân số nước này giảm liên tục, kéo theo những lo ngại về lực lượng lao động, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

Song song với đó, thị trường bất động sản – từng là “cỗ máy in tiền” của nền kinh tế – lại rơi vào trạng thái đóng băng. Ở nhiều thành phố tỉnh lẻ như Trúc Sơn, hàng loạt dự án dang dở, căn hộ tồn kho chất cao trong khi sức mua gần như cạn kiệt. Khi đất đai và nhà ở vốn là nguồn thu chủ lực của ngân sách địa phương, sự chững lại này khiến chính quyền lâm vào thế khó.

Trong bối cảnh ấy, sinh con không chỉ còn là câu chuyện gia đình mà trở thành vấn đề kinh tế. Nếu không có thế hệ trẻ, ai sẽ là người mua nhà trong 10–20 năm tới? Và nếu nhà không bán được, ngân sách địa phương sẽ xoay xở ra sao?

Khi nhà và con trở thành “cặp song sinh” của khủng hoảng

Mặc dù được gọi là “tặng nhà”, bản chất của chính sách là một hình thức trợ cấp mua nhà có điều kiện. Gia đình vẫn phải chứng minh năng lực tài chính để mua nhà trước, sau đó mới được khấu trừ khoản hỗ trợ theo số con.

Điều này vô tình tạo ra một nghịch lý: để hưởng ưu đãi, người trẻ phải đủ giàu để vay thế chấp. Trong khi đó, họ đang phải gánh ba “ngọn núi” truyền thống của xã hội Trung Quốc hiện đại: giá nhà cao, chi phí giáo dục đắt đỏ và thu nhập thiếu ổn định.

Với nhiều gia đình, vài chục mét vuông hỗ trợ không đủ để bù đắp nỗi lo chi phí nuôi con trong suốt gần hai thập kỷ. Chính vì vậy, dù doanh số bán nhà ở Trúc Sơn có cải thiện trong ngắn hạn, chính sách này vẫn chưa tạo ra làn sóng sinh con thực sự rộng khắp.

Chưa bao giờ mối liên hệ giữa dân số và bất động sản lại rõ ràng đến vậy. Nhà cần người mua, còn người trẻ lại cần an cư để yên tâm sinh con. Khi một bên suy yếu, bên còn lại cũng bị kéo theo.

Chính sách tại Trúc Sơn phơi bày một thực tế: thời kỳ mua nhà để đầu cơ đã qua, nhưng niềm tin của người dân với thị trường vẫn chưa quay trở lại. Nhà ở đang dần trở về giá trị sử dụng thực, nhưng các nền tảng về an sinh, giáo dục, y tế và thu nhập vẫn chưa đủ mạnh để khuyến khích các gia đình trẻ mở rộng quy mô.

Cú hích tạm thời hay lời cảnh tỉnh dài hạn?

Nhiều chuyên gia cho rằng các gói kích thích như “đẻ con tặng nhà” chỉ mang tính chữa cháy. Về lâu dài, bài toán sinh con hay mua nhà vẫn nằm ở năng lực kinh tế của hộ gia đình và niềm tin vào tương lai.

Chừng nào người trẻ còn lo lắng về chi phí sinh hoạt, giáo dục và y tế, chừng đó việc sinh con vẫn sẽ bị trì hoãn – dù chính sách có táo bạo đến đâu. Và chừng nào niềm tin với thị trường nhà đất chưa được khôi phục, các căn hộ tồn kho vẫn sẽ tiếp tục “nằm chờ người mua”.

Chính sách ở Trúc Sơn vì thế không chỉ là một gói ưu đãi, mà còn là lời cảnh tỉnh về một vòng luẩn quẩn: muốn cứu địa ốc phải có con người, nhưng để có con người, xã hội phải cho họ một tương lai đủ an tâm để sinh con.