Hiến kế giải cứu hàng loạt dự án bất động sản "đắp chiếu"

Hiệp Hội bất động sản TP HCM (Horea) vừa có văn bản gửi Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề xuất tính thời hạn sử dụng đất kể từ ngày dự án được nghiệm thu bàn giao, đưa vào kinh doanh nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư đầu tư vào các dự án bất động sản.

Theo Điều 126 Luật Đất đai 2013, đất sử dụng có thời hạn thì thời hạn giao đất, cho thuê đất đối với tổ chức để thực hiện các dự án đầu tư không quá 50 năm (trường hợp đặc biệt, không quá 70 năm). 

Đối với dự án kinh doanh nhà ở để bán hoặc để bán kết hợp với cho thuê hoặc để cho thuê mua thì thời hạn giao đất cho chủ đầu tư được xác định theo thời hạn của dự án. Người mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất được sử dụng đất ổn định lâu dài. Thời hạn giao đất, cho thuê đất quy định tại điều này được tính từ ngày có quyết định giao đất, cho thuê đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Horea, đánh giá quy định về thời hạn giao đất, cho thuê đất nêu trên có những mặt bất cập, chưa thật hợp tình, hợp lý.

Cụ thể, đối với hầu hết các dự án bất động sản sau khi đã hoàn tất công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án và đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 thì chủ đầu tư được UBND cấp tỉnh ra quyết định giao đất, cho thuê đất và xác định thời hạn sử dụng đất. Sau đó, chủ đầu tư tiến hành các thủ tục thẩm định thiết kế cơ sở, thẩm định thiết kế kỹ thuật, xin cấp giấy phép xây dựng và thực hiện nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Sau khi hoàn tất các thủ tục chuẩn bị đầu tư, chủ đầu tư bắt đầu triển khai công tác xây dựng các hạng mục công trình của dự án.

Toàn bộ các công việc này mất khoảng 3 năm thì dự án mới hoàn thành, được nghiệm thu đưa vào sử dụng. Từ thời điểm đó, chủ đầu tư bàn giao nhà cho khách hàng và giữ lại phần thương mại, dịch vụ, văn phòng, căn hộ cho thuê để khai thác kinh doanh, và mới bắt đầu có doanh thu, lợi nhuận. Do vậy, thời hạn kinh doanh thực tế của dự án chỉ còn khoảng 47 năm.

Dự án Sài Gòn One Tower đắp chiếu hàng chục năm đến nay vẫn chưa tìm được nhà đầu tư giải cứu

Theo ông Lê Hoàng Châu, nếu quy định thời hạn sử dụng đất tính từ ngày dự án đưa vào khai thác kinh doanh sẽ xảy ra trường hợp chủ đầu tư cố tình dây dưa kéo dài thời gian hoàn thành dự án. Việc làm này sẽ gây hại trước hết cho chính chủ đầu tư do bị chôn vốn, mất cơ hội kinh doanh. Bên cạnh đó, Luật Đất đai, Luật Đầu tư cũng đã có nhiều quy định về nghĩa vụ của chủ đầu tư, và các biện pháp xử lý, chế tài, kể cả thu hồi đất dự án chậm triển khai, tịch thu tiền ký quỹ.

Chưa kể, trong giai đoạn thị trường bất động sản bị khủng hoảng, đóng băng, nhiều dự án đã bị "đắp chiếu" nhiều năm, thậm chí hàng chục năm làm phát sinh hàng tồn kho và nợ xấu rất lớn, lên tới 200.000 tỉ đồng. Đây là nguồn cung sản phẩm tiềm năng cho thị trường mua bán, chuyển nhượng dự án (M&A).

Chính các nhà đầu tư mới sau khi mua và tái khởi động lại các dự án "đắp chiếu" sẽ góp phần thiết thực giúp cho thị trường bất động sản phục hồi và tăng trưởng trở lại trong thời gian qua. Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ khi được chủ đầu tư mới "giải cứu" thì thời hạn sử dụng đất còn lại của dự án đã bị giảm, gây thiệt hại cho chủ đầu tư, các nhà đầu tư thứ cấp và cả khách hàng.

Điển hình là dự án cao ốc phức hợp Sài Gòn One Tower, số 01 Hàm Nghi, quận 1,  TP HCM được Công ty VAMC tổ chức đấu giá rộng rãi nhưng không tìm được chủ đầu tư mới.

Theo Horea, dự án này được khởi công năm 2008, đến năm 2011 thi công được 80% phần thô thì bị "đắp chiếu" cho đến nay. Nếu đấu giá thành công trong năm 2018, chủ mới chỉ còn thời hạn sử dụng đất dự án là 40 năm. "VAMC dự kiến giá khởi điểm đấu giá dự án Sài Gòn One Tower khoảng 6.110 tỉ đồng nhưng nếu thời hạn sử dụng đất của dự án được tính lại là 50 năm kể từ ngày dự án  đưa vào khai thác kinh doanh, giá khởi điểm đấu giá có thể cao hơn mức giá hiện nay và sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư tham gia" - ông Lê Hoàng Châu nhận định.

Cũng theo Horea, nếu quy định thời hạn sử dụng đất của dự án được tính kể từ ngày dự án đưa vào khai thác kinh doanh sẽ vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và trong các trường hợp xử lý nợ xấu theo Nghị quyết 42 của Quốc hội sẽ xác định đúng giá trị dự án và làm tăng nguồn thu ngân sách nhà nước.