Lập Ban tư vấn để kiểm soát quyền lực ở các đặc khu?

Sáng nay (4/4), Uỷ ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, thảo luận về dự thảo Luật Đơn vị HCKTĐB Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc. Dự thảo sau khi được chỉnh lý gồm 6 chương, 88 điều và 6 phụ lục. Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là việc tổ chức cấp chính quyền địa phương và nên hay không nên có Ban tư vấn hỗ trợ phát triển đặc khu.

Trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự án luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định cho biết, mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đặc khu được chỉnh lý đảm bảo phù hợp với quy định của Hiến pháp, kết luận của Hội nghị Trung ương và ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị.

Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định

Để tăng cường kiểm soát đối với hoạt động của các cơ quan chính quyền địa phương ở đặc khu, đặt biệt là trong việc thực hiện nhưng nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước cấp trên được luật này phân quyền cho chủ tịch UBND đặc khu, dự thảo luật bổ sung quy định thiết lập cơ chế kiểm soát đặc thù của Trung ương đặt tại từng đặc khu thông qua Ban tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu do Thủ tướng Chính phủ thành lập.

Ông Nguyễn Khắc Định cũng cho biết thêm, chức năng nhiệm vụ và hoạt động của Ban này không trùng lặp với chức năng tham mưu, giúp việc của các cơ quan chuyên môn thuộc chính quyền đặc khu, chức năng giám sát của HĐND đặc khu cũng như công tác chỉ đạo của Ban chỉ đạo quốc gia về xây dựng các đơn vị HCKTĐB.

“Việc bổ sung cơ chế này cũng là tiếp thu kinh nghiệm của các nước nhằm thử nghiệm phương thức kiểm soát quyền lực mới, đặc thù, tương xứng với thẩm quyền vượt trội của chính quyền địa phương ở đặc khu” – ông Nguyễn Khắc Định nói, đồng thời cho biết có ý kiến cho rằng việc thành lập tổ chức mới như Ban tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu không phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy tinh giản biên chế theo Nghị quyết Trung ưng 6 khoá XII.

Dẫn quy định cơ cấu tổ chức, quyền hạn của Ban tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu cũng như trách nhiệm nghĩa vụ của Chủ tịch UBND và UBND đặc khu phải thực hiện, đại biểu Tô Văn Tám - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Kon Tum cho rằng hàng loạt vấn đề phải xin ý kiến Ban này trước khi quyết định là chưa phù hợp.

Đại biểu Tô Văn Tám: Không cần thiết có Ban tư vấn hỗ trợ phát triển đặc khu

“Nay đã xác định có cấp chính quyền thì giám sát có từ HĐND, cấp tỉnh, Quốc hội, các tổ chức chính trị xã hội... Nếu thêm Ban tư vấn hỗ trợ phát triển đặc khu thì vô hình trung làm mất tính chủ động, thêm sự ràng buộc với UBND và Chủ tịch UBND. Do đó, không cần thiết có ban này” – ông Tô Văn Tám nêu quan điểm.

Đại biểu Đỗ Thị Lan – Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Quảng Ninh cũng bày tỏ quan điểm chưa đồng tình với quy định Ban tư vấn hỗ trợ phát triển đặc khu. Đơn cử như việc nếu Chủ tịch UBND đặc khu không đồng ý với ý kiến của Ban tư vấn thì phải giải trình bằng văn bản nói rõ lý do. Đây là bước có thể sẽ kéo lùi, lạm chậm thực hiện nhiệm vụ của Chủ tịch UBND và UBND đặc khu.

Hơn nữa, việc tổ chức Ban ngay trong đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt là chưa phù hợp chủ trương của Trung ương về tinh gọn tổ chức bộ máy cũng như chưa tạo điều kiện phát huy hiệu lực hiệu quả của UBND và Chủ tịch UBND đặc khu. Do đó, đại biểu Đỗ Thị Lan đề nghị không tổ chức Ban tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu tại các đặc khu.

Nêu quan điểm khác, đại biểu Hoàng Quang Hàm - Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội lại cho rằng việc thành lập Ban tư vấn hỗ trợ phát triển là cách làm mới nhằm giám sát và cân bằng quyền lực khi thẩm quyền trao cho các đặc thu là rất lớn. Theo đó, những vấn đề lớn cần xin ý kiến Ban này, tránh tình trạng cứ làm rồi khi xảy ra sai phạm lại đi xử lý cán bộ.

“Trong trường hợp UBND không thống nhất với ý kiến của Ban tư vấn hỗ trợ phát triển thì có văn bản giải trình là nhằm đảm bảo sự theo dõi của cơ quan cấp trên, nếu cần thiết thì cấp trên can thiệp trực tiếp để tránh gây hậu quả” – đại biểu Hoàng Quang Hàm nêu ý kiến./.

Dự thảo luật quy định tổ chức cấp chức cấp chính quyền địa phương (tức gồm HĐND và UBND và không có trưởng đặc khu). Nhiều ý kiến bày tỏ tán thành và nhấn mạnh điều này là phù hợp với Hiến pháp. Số lượng đại biểu HĐND đặc khu không quá 15 người cũng thể hiện quan điểm tổ chức tinh gọn, tuy nhiên, theo đại biểu cần quy định cụ thể về tỷ lệ đại biểu chuyên trách hoặc số lượng đại biểu chuyên trách.