Mỹ, Trung gần sát một thỏa thuận nhưng chiến tranh thương mại vẫn không kết thúc

Tuần trước, đại diện Thương mại Robert Lighthizer ngụ ý rằng Mỹ cần chuẩn bị nhiều thứ trước khi đặt bút ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc. Vài ngày sau, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo về việc ông có thể rời bàn đàm phán với Trung Quốc như đã làm tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều trước đó.

Theo tuyên bố từ văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ vào ngày 5/3, Mỹ xác nhận hoãn tăng thuế vào ngày 1/3 như kế hoạch trước đó. Hiện tại, mức thuế được áp dụng là 10%.

Đình chiến thuế quan?

Trung Quốc muốn Mỹ gỡ bỏ các thuế quan mà Trump áp lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc vào năm 2018. Tuy nhiên, chính quyền Tập Cận Bình chưa rõ về việc Trump sẽ giảm toàn bộ hay chỉ một vài loại thuế quan.

Trong khi đó, các quan chức tại Nhà Trắng đang tranh luận về các loại thuế quan trong thỏa thuận với Trung Quốc, bởi họ cho rằng việc giữ một số thuế quan sẽ tạo lợi thế cho Mỹ.

Các cố vấn cho rằng thuế quan chỉ nên được gỡ bỏ hoàn toàn nếu Trung Quóc tuân thủ tất cả cam kết. Điều này có thể mất đến vài tháng hoặc vài năm.

Ngay cả khi một số hoặc hầu hết các loại thuế được gỡ bỏ, Mỹ vẫn có thể thay đổi quyết định để trừng phạt Trung Quốc trong trường hợp quốc gia này vi phạm các điều khoản trong thỏa thuận thương mại, Lighthizer nói.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần trì hoãn tăng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc để hai bên có thêm thời gian tháo gỡ các vấn đề tranh cãi, từ đó, đi đến thỏa thuận thương mại.

Tương lai không rõ ràng

Lighthizer cho biết hai nước có kế hoạch thiết lập một hệ thống tham vấn nhằm giải quyết các vấn đề vướng mắc. Nếu các cuộc đàm phán không mang lại hiệu quả, Lighthizer cho biết Mỹ sẽ đáp trả bằng các hành động “tương xứng” và “đơn phương”, có thể liên quan đến thuế quan.

Về mặt này, cơ chế trên tương tự những nỗ lực đàm phán thương mại trước đây – và chính giới chức Nhà Trắng đã tuyên bố từ bỏ, bởi những nỗ lực đó đã thất bại trong việc khiến Trung Quốc thực hiện các thay đổi cần thiết trong chính sách thương mại.

Ảnh: CNN.

Chính quyền Trump đang yêu cầu Trung Quốc từ bỏ ý định trả đũa nếu Mỹ đơn phương hành động. Mỹ cũng muốn Trung Quốc kiềm chế, không đưa ra bất cứ thách thức nào tại WTO. Hiện tại, vẫn chưa rõ liệu Trung Quốc có đồng ý với các yêu cầu trên hay không, và nếu có thì Trung Quốc sẽ phản ứng như thế nào.

Giải pháp đậu nành

Trong khi Lighthizer nhấn mạnh rằng ông đang tìm kiếm một thỏa thuận thương mại, thay vì “một giải pháp đậu nành”.

Trung Quốc đã đề nghị mua thêm 1.200 tỷ USD hàng hóa nông nghiệp và năng lượng Mỹ trong vòng 6 năm. Lời đề nghị này đã thuyết phục Trump. Trước đó, Trump đã cam kết giảm thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc.

Ngày 1/3, Trump yêu cầu Trung Quốc ngay lập tức gỡ bỏ tất cả các thuế quan đối với hàng hóa nông nghiệp Mỹ.

Tuy nhiên, Lighthizer và nhóm đàm phán tập trung nhiều vào các thay đổi cấu trúc Trung Quốc đối với chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ. Trước đó, Trung Quốc yêu cầu các công ty Mỹ phải chuyển giao công nghệ cho phía Trung Quốc như là một điều kiện kinh doanh tại Trung Quốc.

Chính trị nội bộ phức tạp

Thỏa thuận giữa Trump và Tập chắc chắn sẽ chịu sự xem xét gắt gao từ đảng Dân chủ và các thành viên ủng hộ chính sách không thỏa hiệp trong đảng Cộng hòa. Tuần trước, lãnh đạo phe Dân chủ Chuck Schumer đã thuyết phục Trump giữ vững lập trường cứng rắn cho đến khi Tổng thống đạt được thỏa thuận giải quyết các vấn đề cơ cấu trong nền kinh tế Trung Quốc.

“Tổng thống Trump không nên rơi vào bẫy ­khi tìm kiếm một thỏa thuận chỉ vì lợi ích của một thỏa thuận khác, đặc biệt là trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Triều Tiên đang bị trì hoãn”, Schumer nói.

“Những gì ông thực hiện với Triều Tiên là đúng đắn, Trump phải làm điều tương tự với Trung Quốc. Bởi Trump đang giữ ưu thế, hãy đề phòng cho đến khi chúng tôi buộc Trung Quốc thực hiện hết các cam kết”.

Tuy nhiên, Trump không cần sự hỗ trợ của các nhà lập pháp. Nhà Trắng có thể xem thỏa thuận này là thỏa thuận điều hành, không cần sự phê chuẩn của Quốc hội, bởi nó sẽ không làm thay đổi các dòng thuế quan của Mỹ.