Nên làm gì với thị trường chứng khoán "giảm sâu, tăng sốc, phút chốc đảo chiều"?

Hơn bao giờ hết, thị trường tài chính trong và ngoài nước bị tổn thương nặng nề bởi tác động của đại dịch Covid-19. Sự tổn thương này đến từ nhiều hướng khác nhau nhưng liều thuốc tốt nhất để chữa thương cho thị trường tài chính lại nằm ở chính nhà đầu tư! Hơn bao giờ hết, nhà đầu tư là thành viên quan trọng nhất của thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán đang trong giai đoạn "giảm sâu, tăng sốc, phút chốc đảo chiều"

Hẳn ai cũng nhìn thấy một thực tế là, từ khi Covid-19 tác động lên toàn cầu thì thị trường chứng khoán Việt cũng "nhảy cóc" liên tục. Nhiều phiên, nhiều lúc cổ phiếu cứ "giảm sâu, tăng sốc, phút chốc đảo chiều". Cá biệt như phiên giao dịch hôm nay, VnIndex đang tăng mạnh 16 điểm suốt phiên sáng thì đầu giờ chiều đã giảm sâu 11 điểm, kết thúc ở con số tăng 0,27 điểm! 

Lý do thị trường chứng khoán liên tục xoay vần quanh câu "giảm sâu-tăng sốc-phút chốc đảo chiều" là bởi vì, tâm lý nhà đầu tư cũng luôn xoay vần. Lòng tin không vững vàng nên cứ mỗi một làn gió nhỏ thoảng qua cũng đủ cuốn bay mọi nỗ lực giao dịch trước đó.

Nhà đầu tư nên làm gì để tránh gây sốc cho thị trường và bảo vệ bản thân?

Để tránh góp phần gây sốc cho thị trường chứng khoán, điều đầu tiên nhà đầu tư cần làm là phải bình tĩnh để không "góp gió"gây bất ổn. Muốn không "góp gió", sự bình tĩnh suy xét trước khi hành động là điều tối quan trọng. Sự bình tĩnh chỉ có được khi và chỉ khi nhà đầu tư giảm được áp lực tài chính lên quyết định đầu tư của mình. Chuyên gia chứng khoán khuyên:

Thứ nhất: Không nên hoặc chỉ sử dụng rất ít đòn bẩy tài chính, tỷ lệ tiền mặt cao sẽ giúp bạn dễ dàng xoay trở nếu rủi ro xảy ra. Sai lầm nhiều nhà đầu tư mắc phải là khi thị trường giảm sâu thì họ sợ sệt, bán tống bán tháo và ngược lại, khi thị trường vừa phát đi tín hiệu hồi phục thì họ dồn hết lực để mua. Họ mua hết tiền trong tài khoản và sử dụng tối đa margin mà công ty chứng khoán cấp để hy vọng cú hồi của thị trường sẽ giúp họ lấy lại nhanh được những gì vừa mất trong sai lầm trước. Nhưng, sai lầm cứ tiếp sai lầm. Khi thị trường diễn biến không đúng kịch bản họ nghĩ, họ lại nháo nhào mua, bán.

Việc sử dụng ít đòn bẩy tài chính và giữ tỷ lệ tiền mặt cao là cách để nhà đầu tư phòng tránh rủi ro và không hoảng loạn nhảy cóc. Sử dụng margin cao, thị trường chỉ cần biến động giảm một chút là áp lực call margin lại khiến bạn bị hoảng loạn bán tháo. Còn tiền nhiều, nếu không may thị trường giảm sâu hơn và bạn muốn mua trung bình giá thì còn tiền, còn cơ hội. 

Thứ hai: Lên phương án các kịch bản, đặc biệt là kịch bản trái chiều với dự tính của bản thân để kịp thời hành động. Thị trường chứng khoán diễn biến rất nhanh, thậm chí tính theo từng phút, từng giây. Không ít thời điểm nhà đầu tư nhìn cảnh tranh bán tháo trên sàn và cũng vô thức chạy theo...đặt lệnh bán. Cũng không ít lần thấy đám đông tranh nhau mua thì cũng vội vàng mua theo. Điều đáng nói hơn là những hành động theo cảm tính đó lại diễn ra trong giây lát và nếu mua thường là "tất tay" vì sợ chậm tay sẽ không mua được giá đó và lòng tham sẽ khiến bạn nghĩ rằng giờ là quá rẻ. Nếu bán, bạn cũng thường bán tất với nỗi lo tất cả chạy loạn thế ắt có lý do và bạn cần chạy nhanh cho kịp.

Vì thế, chuẩn bị kịch bản-đặc biệt là các kịch bản trái chiều với dự tính của bạn-là điều cần thiết bởi lẽ, khi tình huống xấu xảy ra, bạn chỉ cần làm điều mà khi bình tĩnh mình đã lên phương án là xong chứ không phải hành động chỉ trong vài giây suy nghĩ.

Thứ ba: Thường xuyên phân tích các yếu tố phát sinh, lựa chọn danh mục. Sự phân hóa của thị trường luôn luôn diễn ra và phần thắng sẽ thường thuộc về những người tư duy hành động đúng. Sẽ có những ngành nghề bị bất lợi hơn và có ngành nghề được lợi hơn khi các sự kiện xảy ra.

Phân tích kỹ doanh nghiệp, phân tích kỹ các yếu tố ảnh hưởng, phân tích thời sự, diễn biến...bên cạnh phân tích thị trường chung sẽ giúp bạn lựa chọn danh mục phù hợp hơn là việc "tung xu, chọn bừa". Việc chọn bừa sẽ chỉ giúp bạn kiếm lời (nếu có) theo cách nước nổi thì thuyền nổi còn việc chọn đúng sẽ giúp bạn đạt lợi nhuận cao hơn khi rủi ro ít hơn.