Nếu Facebook, Google không đặt văn phòng đại diện tại Việt Nam thì sao?

Không khả thi, gia tăng chi phí doanh nghiệp và hạn chế người dân tiếp cận thông tin

Dự Luật An ninh mạng đang được bàn thảo và sẽ được thông qua tại kỳ họp Quốc hội lần này. Tuy nhiên, nhiều đại biểu vẫn bày tỏ nghi ngại với dự luật này.

Đại biểu Cao Đình Thưởng (Phú Thọ) cho biết khoản 2 Điều 26 quy định các tổ chức nước ngoài khi cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet tại Việt Nam phải đặt trụ sở hoặc văn phòng tại Việt Nam là hữu ích nếu thực hiện được. Bởi việc này sẽ gắn nghĩa vụ, trách nhiệm của các doanh nghiệp nước ngoài với Việt Nam trong việc ngăn chặn những thông tin xấu, độc, ảnh hưởng đến kinh tế, chính trị.

Đại biểu Cao Đình Thưởng

Tuy nhiên, ông Thưởng đặt câu hỏi, nếu các doanh nghiệp như Google, Facebook không thực hiện, giải pháp sẽ là gì? Liệu có cho ngừng cung cấp dịch vụ trên lãnh thổ Việt Nam không?

Do đó, đại biểu Phú Thọ cho rằng cần phải có quy định phù hợp với thực tiễn, mối quan hệ, các cam kết của Việt Nam với nước ngoài và pháp luật quốc tế.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Thuỷ (Thanh Hoá) nhận xét quy định này là khó khả thi, không phù hợp với thực tiễn và làm tăng chi phí của doanh nghiệp.

"Hiện nay các máy chủ của các dịch vụ mà nhiều người Việt Nam sử dụng thường xuyên như Google, Facebook đều đặt tại nước ngoài. Với công nghệ phát triển hiện nay máy chủ không phải là máy cụ thể mà theo thuật toán đám mây, máy chủ là máy ảo cho phép người sử dụng truy cập các dịch vụ công nghệ từ nhà cung cấp nào đó và xu hướng này là xu hướng của thế giới trong đó có nước ta", bà nói.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Thuỷ

Tương tự đại biểu Thưởng, bà Thuỷ cũng đặt vấn đề nếu các doanh nghiệp nước ngoài không tuân thủ quy định thì sẽ như thế nào. Trường hợp xấu nhất, tức là các doanh nghiệp này sẽ không được phép cung cấp dịch vụ, sẽ ảnh hưởng rất lớn đối với việc truy cập thông tin và sử dụng dịch vụ của người dân.

"Nước ta chưa có được bất kỳ thương hiệu nào đáp ứng nhu cầu truy cập thông tin và sử dụng dịch vụ của người dân", bà Thuỷ nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, quy định này nếu đi vào hiệu lực, có thể vi phạm các cam kết quốc tế, theo đại biểu này. Bởi, trong cam kết của tổ chức thương mại thế giới, dịch vụ viễn thông cung cấp qua biên giới và dịch vụ không hạn chế tiếp cận thị trường, trừ một số trường hợp cụ thể nhưng trong các trường hợp loại trừ đó không có quy định phải có cơ quan đại diện, văn phòng đại diện trên lãnh thổ của Việt Nam.

Cam kết trong hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU mà Việt Nam đã ký kết cũng tương tự.

Nguy cơ bị lộ thông tin riêng tư vì lý do đảm bảo an ninh quốc gia

Đại biểu Nguyễn Phương Tuấn (Ninh Bình) nhận xét phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật đang quá rộng, đặt ra nhiều quy định có thể không thực sự cần thiết đối với yêu cầu bảo vệ an ninh. Trong khi đó, tạo thêm gánh nặng về thủ tục hành chính và chi phí cho doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Phương Tuấn

Theo ông, điều này được thể hiện tại Điều 17 của dự thảo luật, quy định về các hành vi vi phạm trong mạng, bao gồm cả kinh doanh đa cấp, giao dịch tài sản, huy động vốn, trò chơi cho nhận, quy đổi đầu tư ủy thác trái phép trên không gian mạng,...

"Như vậy, dự thảo luật đã điều chỉnh các vấn đề về trật tự an toàn hoặc các vấn đề về kinh tế, dân sự mà không ảnh hưởng rõ rệt đến an ninh quốc gia. Đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu để thu hẹp phạm vi điều chỉnh lại", ông nói.

Trong khi đó, theo ông, hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, vốn là tiêu chí, khái niệm trọng tâm nhằm xác lập đối tượng điều chỉnh và chịu tác động của Luật thì lại chưa được làm rõ và chưa có danh mục cụ thể đi kèm.

Bên cạnh đó, đại biểu Tuấn đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cân nhắc các quy định về thẩm quyền, thẩm định, kiểm tra, đánh giá, giám sát an ninh mạng liên quan đến các tổ chức là doanh nghiệp.

Ông cho biết tại Điều 24, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an được trao quyền kiểm tra, đánh giá an ninh mạng bao gồm cả hệ thống thông tin không thuộc danh mục hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia. Theo đó, dẫn chiếu đến điểm c khoản 3 Điều 12 cho thấy đối tượng bị kiểm tra, đánh giá bao gồm cả thông tin được lưu trữ, chuyển tải trong hệ thống thông tin.

Ông Tuấn nhấn mạnh quy định như trên có thể dẫn tới khả năng xảy ra xâm phạm bí mật kinh doanh, bí mật người dùng dịch vụ, ứng dụng của doanh nghiệp.

"Vì vậy, doanh nghiệp và người sử dụng dịch vụ ứng dụng của doanh nghiệp đều đứng trước nguy cơ bị lộ thông tin riêng tư vì lý do bảo đảm an ninh quốc gia mà không có lựa chọn nào khác", ông nói và nhấn mạnh nguy cơ bị lạm quyền, bị nhũng nhiễu của người dân, doanh nghiệp là rất cao nếu điều khoản này được áp dụng vào trong thực tế.

Khoản 3 Điều 39 của Dự thảo Luật cũng khiến đại biểu Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng) bày tỏ lo ngại "vi phạm nghiêm trọng đến lợi ích của doanh nghiệp, người dân".

Đại biểu Nguyễn Bá Sơn

Cụ thể, điều khoản này yêu cầu doanh nghiệp tạm ngừng hoặc ngừng cung cấp thiết bị số, ứng dụng mạng để bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ông Sơn cho rằng quy định như thế là chưa rõ. Theo đó, ông đề nghị phải nói rõ ai có thẩm quyền làm việc này.

"Rõ ràng là có nguy cơ xâm phạm nghiêm trọng đến lợi ích của doanh nghiệp, của người dân, nên cần phải quy định rõ ràng hơn trong trường hợp này", ông nói.

Điểm c, khoản 2, Điều 26 ông Sơn cũng cho rằng chưa hợp lý. Điều khoản này yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông ngừng cung cấp dịch vụ cho khách hàng với lý do người dùng đăng tải trên không gian mạng các nội dung tuyên truyền, chống phá nhà nước, kích động, gây bạo loạn, phá rối an ninh v.v...

"Nhưng cũng cần phải quy định rõ là cơ quan nào, người nào có thẩm quyền và những trường hợp cụ thể nào thì được ngừng, tránh tình trạng trong quá trình áp dụng luật sẽ bị áp dụng một cách tùy tiện, dẫn đến thiệt hại cho doanh nghiệp, cho cá nhân", ông nhấn mạnh.

Ý kiến của ông Nguyễn Bá Sơn nhận được sự ủng hộ của đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (An Giang).  

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu

"Cần quy định rõ ràng về văn bản của cấp nào, trong hoàn cảnh nào thì cơ sở cung cấp dịch vụ không gian mạng phải cung cấp toàn bộ thông tin", ông nói.

Ông Hiếu cũng lưu ý dự Luật An ninh mạng vốn là luật có thể thay đổi rất nhiều môi trường hoạt động kinh doanh, đầu tư của nền kinh tế Việt Nam. Do đó, ông nhận định cần hết sức thận trọng.

Theo đó, cần tránh những ví dụ không tốt đã xảy ra trên thế giới, như Indonesia vừa ra một điều luật về quy định hệ thống thông tin và giao dịch điện tử năm 2017, ngay lập tức đã tạo ra một số hậu quả và hiện nay chính người ta đang chuẩn bị sửa chữa, bổ sung cho thời gian trước mắt