Nhà đầu tư chuyên nghiệp hóa thành nghiệp dư ở TTCK "hoang dã" nhất thế giới

Tom Zhou đang điều hành 1 quỹ đầu cơ 500 triệu USD. Anh có bằng kỹ sư xây dựng, kinh tế và tài chính.

Nhưng giống như các nhà đầu tư định lượng khác đang cố gắng hiểu về thị trường chứng khoán có quy mô 6.600 tỷ USD của Trung Quốc, Zhou dành phần lớn thời gian để suy nghĩ giống như 1 nhà đầu tư non nớt.

Ở thị trường này, nơi các nhà đầu tư nhỏ lẻ đứng sau hơn 80% khối lượng giao dịch, các mô hình phức tạp không phải là lựa chọn khôn ngoan. Không chỉ là thị trường biến động mạnh nhất thế giới, ở Trung Quốc biến động giá thường không đi theo logic thông thường.

Để dự đoán cách hành xử của 147 triệu nhà đầu tư nhỏ lẻ trên TTCK Trung Quốc, thay vì tập trung vào các mô hình, nhà đầu tư nên "lục lọi" các bài viết trên mạng xã hội và sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) để dự đoán khi nào các chỉ số kỹ thuật sẽ kích hoạt lên làn sóng mua và bán. Các nhà đầu tư định lượng mua lượng lớn dữ liệu từ những công ty như Tencent để đánh giá tâm trạng của nhà đầu tư, và họ phải loại bỏ những yếu tố có thể rất nhạy ở phương Tây nhưng sẽ không hoạt động tại TTCK Trung Quốc.

Zhou từng là chuyên viên phân tích định lượng tại MSCI Barra trước khi trở thành CIO của Shanghai River East Asset Management. Theo anh, các trader Trung Quốc thường có xu hướng chốt lời nhanh hơn so với các nhà đầu tư Mỹ. Điều đó có nghĩa là xu hướng giá ngắn hạn sẽ có ích hơn là xu hướng giá trong dài hạn.

Tại High-Flyer Quant, quỹ đang quản lý hơn 6 tỷ nhân dân tệ (tương đương 870 triệu USD) tại Hàng Châu, các trader sử dụng AI để dự đoán được 2 ngày trước thời điểm những chỉ số được nhiều người quan tâm (như đường biến động trung bình) sẽ khiến các nhà đầu tư nhỏ lẻ mua vào hoặc bán ra.

Có những kế hoạch lớn cho sự hiện diện ở Trung Quốc, quỹ đầu tư khổng lồ BlackRock theo dõi tâm trạng của nhà đầu tư nhỏ lẻ bằng cách phân tích các số liệu về mạng xã hội, trong đó có khoảng 100.000 bài viết mỗi ngày trên các website mạng xã hội như Eastmoney.com and Xueqiu.com. BlackRock sẽ mua những cổ phiếu thu hút được nhiều sự chú ý của các nhà đầu tư và ngược lại bán ra những cổ phiếu ngày càng kém hấp dẫn.

Tuy nhiên không phải lúc nào những yếu tố như vậy cũng đáng tin cậy. Wang Pei, CEO của executive Focus Technology (có trụ sở tại Thâm Quyến) cho biết quỹ của anh đã kiếm thêm khoảng 7% đến 8% mỗi năm trong thời kỳ 2013 – 2014 bằng cách theo dõi những cổ phiếu được theo dõi nhiều nhất trên các ứng dụng trading được vận hành bởi Tencent và Hithink RoyalFlush Information Network Co. Tuy nhiên đến năm 2015 cách làm này không còn hiệu quả vì các đối thủ cũng làm tương tự, và đó cũng là thời gian TTCK sụp đổ.

Cấu trúc "độc nhất vô nhị" của TTCK Trung Quốc cũng đem lại nhiều thách thức cho các nhà đầu tư định lượng. Rào cản lớn nhất là không có nhiều công cụ phòng vệ thanh khoản và quy định cấm nhà đầu tư mua và bán cùng 1 cổ phiếu trong 1 ngày – có nghĩa là không thể áp dụng các kỹ thuật giao dịch tần số cao ở đây.

Việc Chính phủ Trung Quốc thường kiểm soát nội dung trên mạng xã hội dẫn đến xuất hiện ngày càng nhiều các từ lóng mà các công dân mạng sử dụng để né tránh kiểm duyệt cũng là một thách thức lớn đối với các công ty sử dụng các công cụ AI để theo dõi tâm trạng nhà đầu tư.

Triển vọng lợi suất cao đang hối thúc nhiều nhà đầu tư định lượng quốc tế, trong đó có quỹ đầu tư PanAgora Asset Management (Mỹ), thử nghiệm những mô hình mới trên TTCK Trung Quốc.

Mike Chen, nhà quản lý quỹ tại PanAgora từng làm việc cho Google, đã xây dựng mô hình theo dõi những từ lóng mà các nhà đầu tư nhỏ lẻ ở Trung Quốc sử dụng để bàn luận về cổ phiếu. Ông bắt đầu quan tâm đến thị trường Trung Quốc kể từ năm 2016, khi những cổ phiếu có tên gọi được phát âm giống như "Trump thắng lớn" tăng giá trong khi các cổ phiếu "Dì Hillary" lao dốc sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm đó.