Những lợi thế của Việt Nam khi xuất khẩu tôm vào ASEAN

Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tôm là nhóm sản phẩm chiếm tỷ trọng lớn thứ 3 trong tổng xuất khẩu thủy sản sang thị trường ASEAN. Trong 20 năm qua, xuất khẩu tôm Việt Nam sang khối thị trường này không ổn định, tăng giảm thất thường. Năm 2004 là năm thành công nhất của tôm Việt Nam tại thị trường ASEAN với 93 triệu USD. Những năm sau đó, xuất khẩu tôm của Việt Nam cũng tăng nhưng chỉ ở mức tối đa 62 triệu USD.

Xuất khẩu tôm Việt Nam sang ASEAN trong giai đoạn từ 2008-2018 tăng từ 24 triệu USD năm 2008 lên 58 triệu USD năm 2018. Từ 2008 đến 2013, giá trị xuất khẩu tôm sang thị trường không ổn định. Năm 2014, xuất khẩu tôm sang ASEAN tăng vọt nhờ giá tôm thế giới tăng. Từ 2015 đến 2018, xuất khẩu tôm sang thị trường này có xu hướng tăng với giá trị xuất khẩu năm sau cao hơn năm trước đó.

Bước sang năm 2019, xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường ASEAN có xu hướng giảm theo xu hướng giảm chung của tổng xuất khẩu tôm Việt Nam đi các thị trường do giá tôm thế giới giảm trong bối cảnh nguồn cung tăng. Tuy nhiên, tốc độ giảm ở mức thấp hơn so với mức giảm sâu của các thị trường nhập khẩu chính khác. Quý I/2019, xuất khẩu tôm Việt Nam sang ASEAN đạt 12,7 triệu USD, giảm 10,5% so với cùng kỳ năm 2018. Hiện ASEAN đang là thị trường nhập khẩu tôm đứng thứ 8 của Việt Nam, chiếm 2,1% tổng giá trị xuất khẩu tôm Việt Nam đi các thị trường.

Singapore, Phillipines, Malaysia và Thái Lan lần lượt là những thị trường nhập khẩu lớn nhất của tôm Việt Nam trong khối ASEAN. Trong quý đầu năm nay, Singapore là thị trường nhập khẩu lớn nhất tôm Việt Nam trong khối chiếm thị phần áp đảo 58% tổng giá trị xuất khẩu tôm Việt Nam sang ASEAN, Phillipines đứng thứ 2 chiếm 20%, tiếp đó Malaysia và Thái Lan lần lượt chiếm 20% và 13%. Trong 4 thị trường nhập khẩu chính tôm Việt Nam trong khối ASEAN, Phillipines và Thái Lan mặc dù không phải là thị trường nhập khẩu lớn nhất nhưng giá trị xuất khẩu tôm Việt Nam sang các thị trường này trong những năm gần đây khá ổn định và có xu hướng tăng.

Trong cơ cấu sản phẩm tôm Việt Nam xuất khẩu sang ASEAN, tôm chân trắng chiếm tỷ trọng cao nhất 56%, tôm sú chiếm 30%, còn lại là tôm biển. Về quy cách sản phẩm tôm xuất khẩu sang ASEAN, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu tôm tươi/sống/đông lạnh (HS 03) sang thị trường này. Giá trị xuất khẩu mặt hàng này sang ASEAN chiếm 58% tổng giá trị các sản phẩm tôm xuất khẩu sang thị trường này.

Mặc dù vậy, xuất khẩu tôm Việt Nam sang ASEAN có những lợi thế về thuế quan từ các Hiệp định đã được ký kết với ASEAN và đã có hiệu lực như AFTA, AEC,...Theo cam kết, các nước thành viên phải giảm thuế nhập khẩu xuống 0-5% trong vòng 10 năm. Ngoài ra, ATIGA cũng bao gồm nhiều cam kết khác như xóa bỏ các hàng rào phi thuế quan, quy tắc xuất xứ, thuận lợi hóa thương mại, hải quan, các tiêu chuẩn và sự phù hợp, các biện pháp vệ sinh dịch tễ.