Những nhà đầu tư số 0 học đánh chứng trên... TikTok

Thời gian vừa qua, đội quân nhà đầu tư số 0 đã dồn dập đổ bộ vào thị trường chứng khoán thế giới. Vừa mới "chân ướt chân ráo" tham gia vào lĩnh vực mới mẻ đòi hỏi chuyên môn khá cao này, tất nhiên họ có hàng tá câu hỏi. Quỹ ETF là gì? Như thế nào là 1 cổ phiếu giá trị? Ngưỡng kháng cự là gì?

Errol Coleman có sẵn 1 video giải thích tất cả những điều trên. Chỉ vào đường kẻ trên đồ thị biểu đạt mức đỉnh của giá 1 cổ phiếu, cậu nói: "Đây là ngưỡng kháng cự, bởi vì giá cổ phiếu đã cố gắng vượt qua mức đó nhưng không thành công".

Với gần 158.000 người theo dõi trên TikTok và hơn 5.000 trên YouTube, Coleman là một trong số những người ảnh hưởng (influencers) trên mạng xã hội đang cố gắng "đào tạo" những day trader vừa mới tham gia thị trường.

Cậu không phải là 1 nhà đầu tư chuyên nghiệp, mà thực tế còn đang là sinh viên đại học. Trong nhóm những người ảnh hưởng mới nổi này có rất nhiều người như Coleman và các nhà đầu tư kỳ cựu rất hiếm hoi. Điều đó không có nghĩa là các thông tin mà nhóm này đưa ra không chính xác hay vô dụng, nhưng những lời khuyên này chắc chắn không giống với lời khuyên của những nhà đầu tư chuyên nghiệp đã đào sâu một lượng lớn dữ liệu về thị trường.

Và thị trường đang ở trong đợt tăng giá mạnh nhất trong lịch sử không có nghĩa là những nguy hiểm rình rập nhà đầu tư đã hoàn toàn biến mất.

Nhưng nhu cầu về những thông tin kiểu như vậy là rất lớn. Trên TikTok, các video có gắn tag #robinhoodstocks thu hút tổng cộng hơn 3,1 triệu lượt xem, và Coleman gần như là đứng đầu nội dung có gắn tag #daytrading nên mạng xã hội này. Chàng sinh viên đang theo học ngành marketing ở ĐH Adams (Colorado) giải thích về tất cả mọi thứ, từ làm thế nào để phát hiện 1 đợt bán non (short squeeze) đến cách giao dịch các cổ phiếu penny.

Mặc dù các nhà đầu tư Robinhood (ám chỉ các nhà đầu tư nhỏ lẻ mua bán cổ phiếu trên các app giao dịch trực tuyến như Robinhood) là nhóm kiếm được nhiều tiền nhất trong đợt tăng giá vừa qua, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng đánh bại thị trường bằng 1 danh mục đầu tư chủ động trong thời gian dài gần như là điều không thể xảy ra.

Tuy nhiên điều đó không thể ngăn cản mọi người đổ xô tham gia đầu tư chứng khoán. Các định chế tài chính lâu đời gần đây cũng đã tự đưa ra những "bài học vỡ lòng" về đầu tư cho khách hàng của mình. Ví dụ, Charles Schwab giải thích về quỹ ETF cho 1,7 triệu người lần đầu mở tài khoản tại công ty chỉ trong quý II vừa qua – con số tăng 328% so với cùng kỳ năm ngoái.

Rất nhiều nhà đầu tư trẻ tuổi dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, vì thế những nội dung nói trên dễ dàng thu hút lượt xem. Và đám đông cũng thích làm theo phong trào.

Ben Pryor, 1 influencer năm nay 22 tuổi, cho rằng nhìn thấy 1 người trẻ nói về cổ phiếu "khiến những người khác nghĩ rằng "ồ, tôi cũng có thể làm như vậy".

Pryor, hiện đang học ngành kinh tế và truyền thông tại ĐH Connectict, lần đầu tiên đăng video giải thích về TTCK trên TikTok khi đại dịch khiến cơn bán tháo bao trùm thị trường. Buổi sáng hôm sau, cậu thức dậy và bất ngờ nhận thấy mình có thêm 4.000 người theo dõi mới. Hiện Pryor có tổng cộng 109.000 người theo dõi trên TikTok, cộng với hơn 5.000 thành viên trong nhóm chat trên Discord và 1.000 người theo dõi trên YouTube.

Một trong những "fan" của Pryor, Sam Masten – hiện đang là sinh viên năm nhất tại ĐH bang North Carolina – cho biết học về thị trường chứng khoán giúp cậu "cảm thấy liên quan hơn đến các tin tức và những gì đang diễn ra tại Mỹ so với trước đây".

Cả Pryor và Coleman đều đang cố gắng để giữ chân người hâm mộ. Các video của họ dễ viral hơn trên TikTok so với YouTube (vốn đã bão hòa về nội dung), nhưng tương lai bất định của TikTok cũng khiến họ lo lắng.

Không giống như những người ảnh hưởng khác trên mạng xã hội, Pryor hiếm khi chia sẻ về các lựa chọn của bản thân. Khi được hỏi cổ phiếu nào sẽ tăng giá mạnh trong thời gian tới, Pryor nói "tôi không thể đoán trước tương lai, bạn phải tự đưa ra quyết định của mình".

Nhưng không phải ai cũng thận trọng như vậy. Và đó là điều khiến giới chuyên gia lo ngại.

Brad Klontz, nhà tâm lý học và cũng là chuyên gia lập kế hoạch tài chính cá nhân được cấp chứng chỉ, cho biết anh cảm thấy hoảng sợ trước những lời khuyên sai lầm mà ông thường xuyên gặp phải trên các mạng xã hội. "Tôi nhìn thấy nhiều người đưa ra khuyến nghị nên mua cổ phiếu nào cho những người trẻ tuổi đang tìm cách cải thiện tình hình tài chính cá nhân nhưng rất dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin thất thiệt".

Những nhà đầu tư non trẻ có thể trở thành nạn nhân của các chiến dịch ‘bơm và xả" (pump and dump), khi giá cổ phiếu bị 1 nhóm nhà đầu tư thao túng và thổi giá lên cao bằng những thông tin sai sự thật.

Theo Jerry Braakman, CIO của First American Trust, mạng xã hội đã làm tốt công việc mang người trẻ đến với thế giới đầu tư, nhưng các nhà đầu tư vẫn cần phải hết sức cẩn trọng và nghĩ cho bản thân mình. Theo ông, vấn đề của tất cả những câu chuyện thành công trên Twitter và Tiktok là "ai cũng muốn kể ra phần tốt đẹp nhất và giấu nhẹm những điều tồi tệ".

Trong khi đó những người ảnh hưởng còn kiếm được tiền từ những video trên mạng xã hội. Quảng cáo trên YouTube đem đến thu nhập cho những chủ tài khoản có lượt tương tác cao. Còn trên TikTok các nhãn hàng thường trả thù lao cho người nổi tiếng dựa trên số lượng người dùng mới mà họ mang lại. Pryor cũng bán những khóa học với giá 10 USD.

Coleman chia sẻ tiền không phải là động lực đầu tiên thôi thúc cậu làm những video này, mặc dù nhờ số tiền kiếm được mà cậu có thể mua những thiết bị tốt hơn để dựng video. Thay vào đó, Coleman nhớ lại những ngày tháng của năm 18 tuổi, khi cậu không hiểu gì và không thể tham gia vào những cuộc trò chuyện về thị trường chứng khoán với bạn bè. Giờ thì cậu cảm thấy rất hạnh phúc với việc chia sẻ kiến thức cho mọi người, bởi vì "cho đi càng nhiều thì sẽ nhận lại càng nhiều".

Tham khảo Bloomberg