Quan hệ Mỹ - Nga đang ấm lên

Mỹ và Nga hôm 5-2 nhất trí nối lại đối thoại quân sự cấp cao lần đầu tiên sau hơn 4 năm. Đây là dấu hiệu nữa cho thấy mối quan hệ giữa hai nước đang ấm lên kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại nắm quyền và tìm cách chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine.

Theo thông cáo báo chí của Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ (EUCOM), quyết định nối lại liên lạc được đưa ra sau các cuộc gặp giữa tướng Alexus Grynkewich, chỉ huy quân sự hàng đầu của Mỹ và NATO tại châu Âu và phái đoàn Nga được dẫn đầu bởi Đô đốc Igor Kostyukov, lãnh đạo cơ quan tình báo quân sự Nga, tại thủ đô Abu Dhabi - Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Theo đài RT, tuyên bố của EUCOM khẳng định việc duy trì đối thoại giữa quân đội các nước là yếu tố quan trọng đối với hòa bình và ổn định toàn cầu, đồng thời góp phần tăng cường tính minh bạch và giảm leo thang căng thẳng.

Theo hãng tin AP, hoạt động liên lạc quân sự cấp cao giữa Mỹ và Nga bị đình chỉ vào cuối năm 2021 khi căng thẳng giữa hai nước leo thang. Xung đột tại Ukraine bùng phát vào tháng 2-2022, chỉ vài tuần sau khi Mỹ và NATO bác bỏ đề xuất của Nga về một hiệp ước thiết lập các bảo đảm an ninh cho châu Âu và xoa dịu lo ngại của Moscow trước việc NATO mở rộng về sát biên giới nước này. Kể từ đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiều lần kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới đàm phán về "một kiến trúc an ninh châu Âu và toàn cầu mới đáng tin cậy và công bằng", có thể đáp ứng lợi ích của tất cả các bên.

Thông tin trên được công bố đúng vào ngày Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START) hết hiệu lực. Đây là thỏa thuận cuối cùng nhằm giới hạn kho vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga. Theo trang tin Axios, vấn đề này cũng được hai bên thảo luận tại Abu Dhabi. Bình luận về việc Hiệp ước New START hết hạn, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 5-2 cho biết Nga sẵn sàng tiếp tục đối thoại mang tính xây dựng với Mỹ về kiểm soát hạt nhân. Bộ Ngoại giao Nga cho biết đề xuất gần đây của Tổng thống Putin về việc gia hạn một số điều khoản của hiệp ước đã không được hồi đáp.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng thay vì gia hạn Hiệp ước New START, các chuyên gia hạt nhân nên làm việc về một hiệp ước mới, được cải thiện và hiện đại hóa, có thể tồn tại lâu dài trong tương lai. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh rằng Mỹ có kế hoạch thảo luận với Nga về một hiệp ước mới nhưng bác bỏ thông tin hai bên đã đạt được bất kỳ thỏa thuận tạm thời nào về việc tiếp tục tuân thủ các điều khoản của hiệp ước vừa hết hiệu lực nói trên.

Trong khi đó, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres hôm 5-2 nhận định việc Hiệp ước New START hết hạn là thời khắc nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế. Nhà lãnh đạo này cũng thúc giục Mỹ và Nga nhanh chóng ký kết thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới.