Nếu thành công, đây sẽ là sự vụ chưa từng có tiền lệ: Thành viên NATO 'ngỏ ý' với BRICS

Trong một cuộc phỏng vấn với tờ South China Morning Post (SCMP) hôm 24/1 trong chuyến đi đầu tiên tới Hồng Kông (Trung Quốc), tân Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Trung Quốc Selcuk Unal mô tả BRICS và các thành viên của nhóm này là "các nền kinh tế đang trỗi dậy" đóng vai trò ngày càng quan trọng trên toàn thế giới.

"Đó là lý do tại sao chúng tôi thực sự muốn trở thành thành viên một ngày nào đó", ông Unal nói, và cho biết thêm rằng quyết định cuối cùng phụ thuộc vào các thành viên BRICS .

Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ Unal đã trình Quốc thư lên Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hồi tháng trước sau khi nhậm chức vào tháng 8 năm ngoái. Trước đó, ông từng giữ chức đại sứ tại Hà Lan và Canada, và là đặc phái viên của Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề Syria.

Theo SCMP, Thổ Nhĩ Kỳ - một thành viên của NATO - đã chính thức nộp đơn xin gia nhập BRICS vào năm 2024.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan - người đã nhiều lần bày tỏ sự quan tâm đến việc gia nhập nhóm này - cho biết Thổ Nhĩ Kỳ có thể trở nên thịnh vượng và được tôn trọng nếu "đồng thời phát triển quan hệ với cả phương Đông và phương Tây".

Thổ Nhĩ Kỳ đã được đề nghị quy chế "quốc gia đối tác" của BRICS vào năm 2024 trong bối cảnh có những lo ngại về tư cách thành viên NATO của nước này trong BRICS - khối tự coi mình là đối trọng với trật tự toàn cầu do phương Tây dẫn dắt.

Được thành lập bởi Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc vào năm 2009, BRICS sau đó đã mở rộng để bao gồm Nam Phi, Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Nếu được chấp nhận, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ trở thành thành viên đầu tiên của NATO gia nhập BRICS .

Cân bằng các vấn đề khu vực

SCMP đưa tin, Thổ Nhĩ Kỳ - quốc gia sở hữu quân đội lớn thứ hai trong NATO sau Mỹ - lâu nay đã tận dụng vị trí địa lý và ngoại giao của mình để cân bằng các vấn đề khu vực.

Gần đây nhất, Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm hiểu về một hiệp ước quốc phòng ba bên với Pakistan và Ả Rập Xê Út, với việc Pakistan xác nhận hồi tháng trước rằng một dự thảo thỏa thuận đang được thảo luận.

Sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ và căng thẳng leo thang ở Trung Đông, Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng cường hợp tác với Bắc Kinh và Moscow, với việc Tổng thống Erdogan thăm Trung Quốc vào tháng 8/2025 để tham dự hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Theo Đại sứ Unal, Bắc Kinh và Ankara cũng đang nỗ lực tăng cường đối thoại về an ninh và chống khủng bố, một ưu tiên được đề xuất trong cuộc gặp giữa Tổng thống Erdogan và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 31/8/2025.

“Cả hai nước đều từng bị khủng bố tấn công trong quá khứ. Tôi nghĩ chúng ta có điểm chung để nói chuyện và đối thoại về vấn đề khủng bố. Các cuộc đàm phán này sẽ tiếp tục trong năm nay”, ông Unal nói.

Nhà ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ từ chối bình luận về việc Ankara sẽ giải quyết như thế nào những lo ngại của Washington về mối quan hệ ấm lên với Bắc Kinh, hoặc chính phủ của Tổng thống Erdogan đã quản lý thế nào hành động cân bằng tế nhị giữa hai siêu cường trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và các đồng minh châu Âu và NATO.

Đại sứ Unal liệt kê việc thúc đẩy các chuyến thăm cấp cao, các thỏa thuận thị thực song phương và mở rộng thương mại là những ưu tiên của ông trong quan hệ song phương Thổ Nhĩ Kỳ - Trung Quốc. Năm nay, nhân kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ song phương, hai nước đã có những cuộc trao đổi thương mại sôi nổi.

Ông Unal cho biết cả hai bên đang lên kế hoạch cho một số chuyến thăm cấp cao trong năm nay. Ông nói thêm rằng ông hy vọng Chủ tịch Trung Quốc sẽ thăm Thổ Nhĩ Kỳ một lần nữa, lưu ý rằng Tổng thống Erdogan đã "có lời mời" với nhà lãnh đạo Trung Quốc. Lần cuối cùng ông Tập thăm Thổ Nhĩ Kỳ là vào năm 2015.

Đại sứ Unal nói thêm rằng Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục hoan nghênh sự gia tăng đầu tư của Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực như vận tải, nông nghiệp, công nghệ, tài chính và năng lượng.

Theo SCMP, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ ba của Thổ Nhĩ Kỳ trên toàn cầu và lớn nhất ở châu Á, với kim ngạch thương mại hàng năm gần 50 tỷ USD.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng là thành viên NATO duy nhất không ngăn chặn Huawei Technologies khỏi mạng lưới viễn thông của nước này, và là một trong những quốc gia đầu tiên sử dụng vắc-xin Covid-19 của Trung Quốc trong đại dịch.

Thổ Nhĩ Kỳ đã đóng một vai trò quan trọng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc nhờ vị trí chiến lược của nước này tại ngã ba đường giữa châu Âu và châu Á, đóng vai trò là trung tâm của các tuyến đường bộ và đường biển kết nối các khu vực phía tây của Trung Quốc với thị trường châu Âu.

Sự hợp tác giữa Bắc Kinh và Ankara cũng mở rộng đến Hành lang Trung Đông - một dự án cơ sở hạ tầng xuyên khu vực do Thổ Nhĩ Kỳ dẫn đầu nhằm kết nối Trung Á và Caucasus với châu Âu.