Rút giấy phép doanh nghiệp nợ thuế: Lợi bất cập hại

Tại dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) đang lấy ý kiến , Bộ Tài chính đề nghị áp dụng biện pháp: Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (DN), giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề... để cưỡng chế thu hồi thuế. Đây là biện pháp cưỡng chế thuế đã có trong Luật Quản lý thuế 2006 nhưng thời gian qua bị nhiều ý kiến đánh giá là không phù hợp và không hiệu quả.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Phan Đức Hiếu trao đổi với Pháp Luật TP.HCM cho rằng: “Biện pháp này có vẻ mang tính răn đe cao nhưng dường như là không có lợi cho Nhà nước và góp phần làm… thất thu thuế”.

Thu hồi giấy chứng nhận đồng nghĩa khai tử DN

. Phóng viên: Thưa ông, vì sao ông lại cho rằng biện pháp thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh không có lợi cho Nhà nước?

Ông Phan Đức Hiếu

+ Ông Phan Đức Hiếu: Theo tôi hiểu, mục tiêu của các biện pháp cưỡng chế thuế là thu hồi tối đa số thuế phải nợ. Tuy nhiên, nếu áp dụng biện pháp thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của DN thì mục tiêu này có thể không đạt được. Bởi vì thu hồi các loại giấy đăng ký này cũng đồng nghĩa với việc “khai tử” DN.

. Chắc tác động của biện pháp cưỡng chế thu hồi các giấy chứng nhận kinh doanh không chỉ có thế, thưa ông?

+ Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN có thể có tác động tiêu cực khác, đó là làm mất đi công ăn việc làm; mất hẳn khả năng trả nợ thuế (nếu để DN tiếp tục kinh doanh thì có khả năng đòi được nợ thuế); mất đi một DN và mất đi khoản thuế trong tương lai.

Nhìn vào bức tranh tổng thể này, có thể thấy không hoàn toàn hiệu quả, thậm chí có thể gây thiệt hơn thêm cho nền kinh tế.

. Tôi muốn hỏi lại, giả sử cơ quan thuế bảo lưu và áp dụng biện pháp thu hồi các giấy chứng nhận kinh doanh, điều gì sẽ xảy ra?

+ Như trên đã nói về tính không khả thi, kém hiệu quả của biện pháp này. Khi thu hồi giấy chứng đăng ký kinh doanh, DN sẽ phải thực hiện thủ tục giải thể theo Luật DN. Khi DN giải thể, không còn tồn tại, cơ quan thuế rất khó để cưỡng chế, thi hành quyết định thuế, xét về mặt thủ tục.

Hơn nữa, ngay cả khi biện pháp này giúp thu hồi được thuế thì theo luật pháp hiện nay sau đó DN vẫn buộc phải chấm dứt hoạt động, không thể phục hồi lại được. Điều này sẽ làm mất đi nhiều lợi ích về lâu dài.

VCCI cho rằng quy định ngân hàng có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản của khách hàng cho cơ quan thuế là không hợp lý. Ảnh: TL

Có nhiều giải pháp chống thất thu thuế

. Như vậy có thể hiểu khi “khai tử” một DN nợ thuế bằng cách thu hồi các giấy đăng ký kinh doanh cũng đồng nghĩa với việc “chết là hết nợ”. Vậy có cách gì hay hơn không?

+ Khi DN không nộp thuế tức là đã vi phạm nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của hiến pháp và các quy định có liên quan. Như vậy, chúng ta có thể tiến hành điều tra việc không hoặc chậm trả thuế theo quy định của pháp luật hình sự; tiến hành các biện pháp cưỡng chế trả nợ thuế theo pháp luật thuế, trừ biện pháp thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh .

. Dường như từ trước tới nay chưa có vụ việc nào mà cơ quan thuế khởi kiện DN ra tòa...

+ Có nhiều ý kiến băn khoăn cơ sở nào để khởi kiện. Tôi cho rằng có thể căn cứ vào luật dân sự để tiến hành khởi kiện và thu hồi nợ thuế. Cách làm này có thể vừa đảm bảo được lợi ích các bên, chắc chắn về pháp lý, vẫn có thể giúp thu hồi được nợ thuế nhưng lại hạn chế được tác động tiêu cực của biện pháp thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Tóm lại, tôi cho rằng nên xem xét và bãi bỏ biện pháp thu hồi giấy chứng nhận. Thay vào đó, nên thay thế bằng biện pháp khởi kiện DN ra tòa.