Samsung thua đau một doanh nghiệp từng bị gọi là ‘xác sống’, vị thế ‘vua chip’ cũng bị đối thủ non trẻ soán ngôi

Trong nhiều năm, khát vọng điển hình của một người trẻ Hàn Quốc là được vào làm việc tại Samsung. Thế nhưng, theo một khảo sát gần đây với các ứng viên trẻ, cái tên đó đã thay đổi: SK Hynix.

Lim Hee-jin, sinh viên Đại học Quốc gia Seoul danh tiếng, nhận xét: “SK Hynix là một công ty rất tốt với tiềm năng tương lai cao. Nếu bạn tôi được tuyển vào đó, tôi sẽ nói: ‘Cậu vào được một nơi tuyệt vời đấy, tôi thật sự ghen tị”.

Nhà sản xuất chip này đang ở tại giai đoạn thành công nhất lịch sử nhờ vị thế thống lĩnh một trong những công nghệ then chốt của nền kinh tế toàn cầu: chip bộ nhớ băng thông cao (HBM) - nền tảng cung cấp sức mạnh cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). SK Hynix đã vượt qua nhiều tên tuổi lớn, trong đó có đối thủ truyền kiếp Samsung, để nắm giữ hơn một nửa thị phần HBM toàn cầu.

Loại chip này cho phép khối lượng dữ liệu khổng lồ cần thiết cho AI được truyền tải với tốc độ cao. Công ty hiện là nhà cung cấp HBM chính cho Nvidia, đồng thời được Microsoft lựa chọn cho các dòng chip AI tự phát triển của hãng.

Tình trạng khan hiếm HBM, cùng với các dòng bộ nhớ DRAM và NAND còn nhiều hạn chế, đã đẩy giá lên cao, từ đó giúp SK Hynix hưởng lợi lớn. Doanh thu quý IV của hãng tăng 66% so với cùng kỳ năm trước, biên lợi nhuận hoạt động đạt 58% - thậm chí cao hơn cả TSMC, nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới. Vốn hóa thị trường của SK Hynix đã tăng 340% trong 12 tháng qua, lên 640 nghìn tỷ won (tương đương 438 tỷ USD).

Từ vị thế từng bị coi là “kẻ theo sau”, SK Hynix nay đã trở thành “người định hình” ngành chip, theo Giáo sư Kwon Seok-joon của Đại học Sungkyunkwan. “Họ đã biến nút thắt bộ nhớ thành lợi thế của mình.”, ông nhận định.

Công ty đang chuẩn bị tăng tốc với AI, không chỉ dừng lại ở sản xuất chip, mà còn cam kết đầu tư 10 tỷ USD để xây dựng một “công ty giải pháp AI”. Chủ tịch tập đoàn Chey Tae-won cho biết AI sẽ là “bước nhảy vọt lượng tử thứ tư” của SK Group - tập đoàn chaebol mà SK Hynix trực thuộc.

Viên ngọc quý

SK Hynix hiện được coi là “viên ngọc quý” của SK Group - tập đoàn khởi đầu là một công ty dệt may, sau đó tăng trưởng nhờ mua lại Korea Oil Corporation năm 1980 và Korea Mobile Telecommunications năm 1994 (đổi tên thành SK Telecom) và trở thành “cỗ máy in tiền” của tập đoàn.

Thương vụ mang tính chuyển đổi thứ ba là mua lại SK Hynix. Tuy nhiên, thành công hiện tại từng là điều khó tưởng tượng trong phần lớn lịch sử của công ty. Được thành lập năm 1983 dưới sự bảo trợ của tập đoàn Hyundai, Hynix từng là “doanh nghiệp zombie” do chủ nợ kiểm soát suốt nhiều năm sau khủng hoảng tài chính châu Á 1997-1998 và cuộc khủng hoảng dư cung DRAM đầu những năm 2000.

Đã có nhiều bên ngỏ ý mua lại, trong đó có Micron, từng đề nghị 3,2 tỷ USD vào năm 2002 nhưng không chấp nhận gánh khoản nợ 6 tỷ USD của Hynix. Hội đồng quản trị đã từ chối. Mãi đến năm 2011, SK Group mới bước vào, chi 3,4 nghìn tỷ won để chấm dứt điều từng được gọi là “Lời nguyền Hynix”.

Quyết định này từng vấp phải sự phản đối dữ dội nội bộ. “Đã có làn sóng phản đối trong SK Telecom,” bà Lee In-sook, Giám đốc công ty tư vấn Platform 9¾ và đồng tác giả cuốn sách Super Momentum về Hynix, cho biết. “Họ nói: ‘Nếu mua công ty đó, chúng ta sẽ thất bại. Chỉ đổ tiền vào rồi cũng sụp đổ theo”.

Chỉ hai tháng sau thương vụ, Chủ tịch Chey bị truy tố vì biển thủ quỹ tập đoàn và sau đó phải thụ án hơn hai năm tù trước khi được ân xá. Tuy nhiên, ông đã có một quyết định sáng suốt: bổ nhiệm kỹ sư kỳ cựu của Hynix, Park Sung-wook, làm CEO. Nhân viên tin tưởng Park, và với nền tảng kỹ thuật vững chắc, “không ai cần phải giải thích nhiều và cũng không thể nói dối ông ấy”, bà Lee kể lại.

Dù nhiều nhân viên đã rời đi trong thời kỳ bất ổn, những người ở lại phát triển tinh thần “được ăn cả, ngã về không”. Trong các buổi nhậu công ty, họ thường hô vang: “Go man go, is man is!” - một cách nói pha tiếng Anh - Hàn, đại ý: “Đi thì đi, ở thì ở”.

Ông Park, người rời ghế CEO năm 2019, khuyến khích đội ngũ ưu tiên nghiên cứu dài hạn thay vì lợi nhuận ngắn hạn. Họ tập trung vào công nghệ HBM trong khi ít ai tin vào tiềm năng của nó. Ứng dụng đầu tiên của HBM là trên một dòng card đồ họa đắt đỏ dành cho game thủ. Hynix vẫn kiên định, tăng chi tiêu R&D trung bình 14% mỗi năm trong giai đoạn 2010-2024.

Rồi cơn bùng nổ AI xuất hiện vào năm 2021. “Các tác vụ AI đòi hỏi khối lượng bộ nhớ khổng lồ… Phải đến khi ChatGPT ra mắt và thúc đẩy nhu cầu máy chủ AI bùng nổ, canh bạc nhiều năm của Hynix mới thực sự đơm hoa kết trái,” Chris Miller, tác giả cuốn Chip War, nhận định.

Theo HSBC, thị trường HBM tăng từ 1 tỷ USD năm 2022 lên 16 tỷ USD năm 2024 và dự kiến đạt 87 tỷ USD vào năm 2027. Doanh thu của Hynix đã tăng từ 44,6 nghìn tỷ won lên 97,1 nghìn tỷ won trong ba năm qua. Giáo sư Kwon dự báo tình trạng thiếu hụt bộ nhớ có thể kéo dài đến cuối năm 2027.

“Ai cũng đồng ý rằng bộ nhớ giờ là nút thắt cổ chai”, ông nói.

Mối đe doạ

Dù vị thế HBM của Hynix là kết quả của “quá trình tích lũy tri thức suốt nhiều thập kỷ”, các mối đe dọa vẫn hiện hữu. Samsung, từng chậm chân trong HBM cho AI, nay đã phát triển năng lực đáng gờm. Ray Wang từ SemiAnalysis nhận định môi trường cạnh tranh cho thế hệ HBM tiếp theo sẽ khốc liệt hơn.

Giáo sư Kwon cho rằng sức mạnh của khách hàng lớn như Nvidia mới là mối lo dài hạn. Nvidia chiếm 85% thị phần GPU dùng HBM cho AI. Khi Hynix, Samsung và Micron cùng cạnh tranh cung ứng, Nvidia có thể yêu cầu tiêu chuẩn cao hơn và chip tùy biến nhiều hơn.

Các đối thủ Trung Quốc cũng đang chen chân vào phân khúc giá rẻ. CXMT tại Hợp Phì tuyên bố đã đạt 5% thị phần DRAM.

Rủi ro địa chính trị cũng là bài toán lớn, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ muốn nhiều chip được sản xuất trong nước hơn. SK Hynix vẫn duy trì nhà máy tại Vô Tích (Trung Quốc), nơi sản xuất khoảng 40% DRAM, đồng thời công bố đầu tư 10 tỷ USD vào một công ty con tại Mỹ tập trung vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick gần đây cảnh báo: “Ai muốn sản xuất bộ nhớ có hai lựa chọn: trả thuế 100%, hoặc xây nhà máy tại Mỹ.”

Tuy vậy, thị trường dường như không quá lo ngại, và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cũng cho rằng nếu áp thuế 100%, giá chip tại Mỹ có thể tăng gấp đôi.

Nỗi lo về một “bong bóng AI” sau giai đoạn bùng nổ vẫn chưa lan tới trụ sở SK. Mùa hè năm ngoái, các công ty thành viên của tập đoàn, trong đó có Hynix, đã khởi công trung tâm dữ liệu AI lớn nhất Hàn Quốc tại thành phố Ulsan, trị giá 7 nghìn tỷ won.

Chủ tịch Chey khẳng định SK Hynix sẽ “xây dựng hạ tầng AI hiệu quả nhất bằng cách cung cấp mọi thứ từ bán dẫn đến giải pháp năng lượng”.

Trong cuốn sách của Lee, ông Chey chia sẻ thập kỷ qua là hành trình “giúp Hynix đủ sức chiến đấu trên chiến trường”.

“10 năm tới sẽ là thay đổi chính chiến trường đó,” ông nói. “Tôi muốn tận dụng làn sóng AI như một cú hích để đưa SK Hynix bước lên vị trí trung tâm của sân khấu toàn cầu”.

Theo: Financial Times