The Economist: Nền kinh tế Trung Quốc đặc biệt dễ tổn thương trước sự lây lan của Omicron

Biến thể Omicron đe dọa tăng trưởng kinh tế Trung Quốc

Du lịch là yếu tố sống còn đối với sự đổi mới. Thật không may, những gì đúng với kinh doanh thì cũng đúng với virus. Tại một số thời điểm khi đang lây lan trên khắp thế giới, Covid-19 đã tạo ra những biến thể mới.

Sự xuất hiện của biến thể Omicron khiến Trung Quốc tiếp tục duy trì những hạn chế khắt khe về kinh doanh du lịch. Thật vậy, điều này có thể gây ra nhiều gián đoạn cho nền kinh tế Trung Quốc hơn là các nền kinh tế phát triển. Đó không phải là vì virus sẽ lây lan rộng khắp Trung Quốc. Ngược lại, đó là bởi vì chính phủ cương quyết ngăn chặn sự lây lan của chúng.

Kể từ cuối tháng 5, Trung Quốc đã ghi nhận 7.728 ca mắc Covid-19. Trong khi đó, số ca nhiễm ở Mỹ là 15,2 triệu. Các biện pháp hạn chế đi lại và tụ tập của Trung Quốc đã được siết chặt hơn, đặc biệt là khi gần các đợt bùng phát dịch bệnh. Chính sách "không khoan nhượng" của nước này đối với Covid-19 dẫn đến việc hạn chế đối với du lịch quốc tế. Du khách sẽ phải cách ly ít nhất 14 ngày tại một khách sạn được chỉ định. Theo nhà cung cấp dữ liệu Wind, số người nhập cảnh vào Trung Quốc đã giảm 99%.

Những hạn chế này đã ngăn các biến thể trước lây lan rộng. Nhưng việc phong tỏa liên tục ở các địa phương cũng khiếm tiêu dùng giảm sút, đặc biệt là các dịch vụ như ăn uống. Và những hạn chế đi lại với các quốc gia khác sẽ giáng một đòn khó lường đối với sự đổi mới.

Theo một nghiên cứu của Mariacristina Piva thuộc Đại học Cattolica del Sacro Cuore ở Milan và các đồng tác giả, cắt giảm một nửa chi tiêu đi công tác cũng gây tổn hại đến năng suất của một quốc gia tương đương cắt giảm 1/4 chi tiêu cho R&D.

Nếu biến thể Omircon lây lan nhanh hơn các biến thể khác, nó có thể làm tăng khả năng bùng phát dịch Covid-19 ở Trung Quốc, dẫn đến việc phong tỏa thường xuyên hơn. Nếu các hạn chế nghiêm ngặt như những quy định ngắn hạn Trung Quốc đã đặt ra vào giữa tháng 8 để chống chọi với đợt bùng phát dịch bệnh ở Nam Kinh, thì thiệt hại về tăng trưởng kinh tế có thể rất lớn.

Theo tính toán của The Economist dựa trên mô hình phong tỏa của ngân hàng Goldman Sachs, nếu đối với toàn bộ các quý, việc siết chặt quy định kiểm soát dịch có thể làm khiến GDP Trung Quốc giảm gần 130 tỷ USD, tương đương với khoảng 3% sản lượng hàng quý.

Mối đe dọa khác đối với kinh tế Trung Quốc

Omircon không phải mối đe dọa duy nhất đối với nền kinh tế Trung Quốc. Ngay cả trước khi biến thể này xuất hiện, nhiều nhà dự báo cho rằng tăng trưởng của Trung Quốc sẽ chậm lại 4,5 – 5% trong năm tới, vì sự kiểm soát của Trung Quốc đối với các doanh nghiệp tư nhân và sự suy giảm của thị trường bất động sản.

Những kịch bản tồi tệ hơn có thể hình dung được. Theo công ty tư vấn Oxford Economics, nếu bất động sản Trung Quốc sụt giảm nặng nề như năm 2014 – 2015, tăng trưởng GDP có thể giảm xuống 3% trong quý IV năm 2022 so với năm nay. Điều này sẽ kéo theo tăng trưởng cả năm giảm xuống 3,8%.

Nếu đầu tư vào nhà ở giảm sút nghiêm trọng như ở Mỹ hoặc Tây Ban Nha nửa cuối năm 2000, tăng trưởng Trung Quốc có thể giảm xuống 1% trong quý cuối năm 2022. Điều này sẽ khiến tăng trưởng cả năm giảm xuống 2,1%, Oxford Economics cho biết.

Cả hai kịch bản trên là điều không thể tránh khỏi. Oxford Economics đánh giá xác suất lặp lại năm 2014 – 2015 là không cao. Họ cho rằng khả năng lặp lại thảm họa kiểu Mỹ hoặc Tây Ban Nha là thấp.

Cả hai kịch bản đều giả định rằng các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc sẽ chỉ phản ứng bằng cách nới lỏng chính sách tiền tệ. Nhưng một phản ứng mạnh hơn dường như có thể xảy ra. Mặc dù "ngưỡng chịu đựng" của các cơ quan chức năng đã tăng lên, có nghĩa là họ không can thiệp nhanh chóng để thúc đẩy tăng trưởng, nhưng sức chịu đựng của họ vẫn có giới hạn.

Hiện tại, "nỗi đau" của lĩnh vực bất động sản đã được bù lại nhờ các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Ting Lu của ngân hàng Nomura chỉ ra rằng xuất khẩu đã đóng góp khoảng 40% tăng trưởng của Trung Quốc trong năm 2021, khi quốc gia này cung cấp hàng hóa mà cả thế giới cần.

Chính phủ Trung Quốc có thể làm gì?

Nếu biến thể giới giữ chân mọi người trong nhà, các nhà sản xuất của Trung Quốc có thể được chịu thiệt hại thêm một lần nữa. Tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chậm lại. Ông Lu cho rằng xuất khẩu vào năm tới sẽ đi ngang, trong điều điện giá điều chỉnh và không đóng góp gì vào sự tăng trưởng của Trung Quốc. Do đó, nền kinh tế sẽ cần các nguồn trợ lực khác.

Ví dụ, chính phủ có thể cắt giảm thuế đối với các hộ gia đình, cải thiện mạng lưới an sinh xã hội và thậm chí phát phiếu tiêu dùng. Vấn đề là người tiêu dùng có thể phản ứng chậm, đặc biệt nếu nhà của họ đang mất giá. Ngay cả chính phủ Trung Quốc cũng không thể buộc các hộ gia đình chi tiêu.

Một lựa chọn đáng tin cậy hơn là đầu tư công vào cơ sở hạ tầng khử cacbon và các cơ sở hạ tầng "mới", chẳng hạn như trạm sạc xe điện và mạng 5G. Tuy nhiên, điều khó khăn là những lĩnh vực này quá nhỏ để bù đắp cho sự suy thoái nghiêm trọng của thị trường bất động sản, như Goldman Sachs chỉ ra.

Do đó, chính phủ sẽ cố gắng ngăn chặn tình trạng suy thoái của lĩnh vực bất động sản trở nên quá nghiêm trọng. Các nhà phân tích tại ngân hàng Citigroup kỳ vọng rằng các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc sẽ ngăn mức đầu tư bất động sản giảm vào năm 2022. Điều đó sẽ giúp GDP tăng thêm 4,7%.

Các nhà phân tích cho rằng, để đạt được điều này, ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ phải cắt giảm tỷ lệ dự trữ của các ngân hàng xuống nửa điểm phần trăm và giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm vào đầu năm tới. Chính phủ trung ương sẽ cần phải nới lỏng lập trường tài khóa của mình và cho phép chính quyền địa phương phát hành thêm trái phiếu "đặc biệt", được hoàn trả thông qua doanh thu của dự án. 

Một trong những hạn chế mà Trung Quốc dường như không muốn nới lỏng là các hạn chế về Covid-19 đối với việc đi lại quốc tế. Những hạn chế đi lại có thể sẽ vẫn giữ nguyên cho đến sau Thế vận hội Mùa đông vào tháng 2 và đại hội Đảng Cộng sản vào cuối năm 2022. Những hạn chế có thể vẫn được duy trì cho đến khi dân số Trung Quốc được tiêm vắc xin hiệu quả hơn, có thể là một loại vắc xin do nước này tự điều chế và sản xuất.

Các doanh nhân ở Thượng Hải đã bắt đầu nói rằng những hạn chế đi lại tồn tại cho đến năm 2024. Loại virus này có thể biến đổi khôn lường. Tuy nhiên, chính sách của Trung Quốc đối với nó vẫn là bất biến.

Theo The Economist