Cuba đón cú sốc lớn từ Mỹ

Ngày 1/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh cho phép Washington áp thuế trừng phạt đối với bất kỳ quốc gia nào bán dầu cho Cuba. Quyết định này đánh dấu bước siết chặt đáng kể trong chính sách cấm vận đối với đảo quốc Caribe, vốn đã chịu nhiều áp lực kinh tế trong những năm gần đây.

Phát biểu tại cuộc gặp với giới ngoại giao ở Havana, Đại biện lâm thời Mỹ Mike Hammer cho biết các biện pháp hạn chế trước đây sẽ được nâng cấp thành một cuộc “phong tỏa thực sự” đối với nền kinh tế Cuba. Theo ông, Washington sẽ không chỉ dừng ở các biện pháp trừng phạt mang tính biểu tượng mà sẽ trực tiếp nhắm vào những nguồn lực thiết yếu, trong đó có năng lượng.

Các dữ liệu mới nhất cho thấy Cuba đang ở trong tình trạng đặc biệt mong manh. Theo công ty phân tích dữ liệu hàng hóa Kpler, với mức tiêu thụ và sản lượng trong nước hiện tại, lượng dầu dự trữ của Cuba chỉ đủ dùng trong khoảng 15–20 ngày. Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi Mexico – nhà cung cấp còn lại đáng kể – dường như đã hoãn một lô hàng dự kiến, trong khi Mỹ tiếp tục chặn các nguồn cung từ Venezuela .

Nếu không sớm có thêm dầu, Cuba có nguy cơ phải áp dụng chế độ phân phối điện nghiêm ngặt hơn. Trên thực tế, phần lớn đất nước đã phải đối mặt với tình trạng mất điện gần như hằng ngày, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất.

Mặc dù trong những năm gần đây lượng dự trữ dầu của Cuba đôi lúc còn xuống thấp hơn hiện tại, Tổng thống Trump vẫn tuyên bố sẽ cắt đứt hoàn toàn nguồn cung năng lượng cho hòn đảo cộng sản này. Ông thậm chí nhận định rằng chính quyền Cuba hiện “đang rất gần với sự sụp đổ”.

Ông Jorge Piñón, chuyên gia về dầu mỏ tại Đại học Texas, cảnh báo Cuba đang đứng trước một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nếu không có thêm nguồn cung dầu trong vài tuần tới. Theo Kpler, từ đầu năm đến nay Cuba chỉ nhận được 84.900 thùng dầu, toàn bộ đến từ một chuyến hàng duy nhất của Mexico vào ngày 9/1. Lượng dầu này tương đương hơn 3.000 thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình khoảng 37.000 thùng/ngày mà Cuba nhận được từ tất cả các nhà cung cấp trong năm 2025.

Victoria Grabenwöger, nhà phân tích dầu thô của Kpler, cho biết nếu cộng lô hàng tháng 1 vào lượng dự trữ ước tính khoảng 460.000 thùng dầu vào đầu năm, Cuba cũng chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong tối đa 20 ngày.

Năm ngoái, Mexico là nhà cung cấp dầu lớn nhất cho Cuba, song nước này hiện đang chịu áp lực lớn từ chính quyền Trump. Khi được hỏi về việc hoãn một lô hàng dầu, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho rằng đó là “quyết định mang tính chủ quyền”. Tuy nhiên, bà khẳng định các chuyến dầu sang Cuba vẫn được thực hiện thông qua hợp đồng với Pemex hoặc dưới hình thức viện trợ nhân đạo.

Các nhà phân tích cho rằng Cuba nhiều khả năng đang nhận dầu với mức chiết khấu rất sâu, thậm chí miễn phí. Theo ông Gonzalo Monroy, chuyên gia tư vấn năng lượng tại Mexico City, Cuba phụ thuộc nặng nề vào Venezuela , và nếu Mexico không thể tiếp tục xuất khẩu do sức ép từ Mỹ, Havana sẽ đối mặt với “một vấn đề cực kỳ lớn”.

Ngoài dầu thô, Cuba còn thiếu hụt nghiêm trọng dầu nhiên liệu – loại nhiên liệu thiết yếu để sản xuất điện. Đến giữa năm 2025, Venezuela là nhà cung cấp duy nhất, nhưng chuyến hàng cuối cùng đã cập cảng vào tháng 11 và từ đó đến nay không có thêm nguồn bổ sung nào.