Tin tốt ra nhưng thị trường không tăng như kỳ vọng, tại sao?

Thông tin mà giới đầu tư chờ đợi suốt nhiều năm cuối cùng cũng trở thành hiện thực: thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đây được xem là cột mốc lịch sử, mở ra cánh cửa lớn cho dòng vốn ngoại hàng tỷ USD đổ vào Việt Nam.

Với tin tức “trọng đại” như vậy, nhiều nhà đầu tư đã hình dung ra một phiên giao dịch bùng nổ, VN-Index sẽ tăng hàng chục điểm, cổ phiếu hàng loạt tím trần. Nhưng thực tế lại khác hẳn: chỉ số chỉ nhích lên gần 13 điểm, nhiều mã đầu ngành giao dịch lình xình, thậm chí còn giảm giá.

Vậy tại sao tin tốt ra mà thị trường lại không tăng mạnh như kỳ vọng? Câu trả lời nằm ở 4 yếu tố cốt lõi dưới đây:

Thị trường đã “đi trước một bước”

Trong đầu tư, có một quy luật kinh điển: “Buy the rumor, sell the news” – mua khi tin đồn xuất hiện và bán khi tin chính thức ra. Điều đó nghĩa là thị trường thường phản ứng trước khi sự kiện xảy ra, chứ không phải sau đó.

Trên thực tế, tin đồn về khả năng nâng hạng đã xuất hiện từ nhiều tháng trước. Suốt quý III, VN-Index đã liên tục tăng mạnh, vượt mốc 1.300 rồi 1.400 điểm, nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn đã tăng 20–40% chỉ trong vài tháng. Điều này cho thấy kỳ vọng nâng hạng đã được phản ánh vào giá phần lớn.

Khi tin tức chính thức xuất hiện, nó không còn tạo ra sự bất ngờ nữa – và đó là lý do thị trường không có thêm nhiều “động lực” để bật tăng mạnh.

Kỳ vọng quá cao so với thực tế

Một nguyên nhân quan trọng khác là mức kỳ vọng của nhà đầu tư cao hơn nhiều so với khả năng đáp ứng của thị trường. Trong tâm lý chung, nhiều người nghĩ rằng “nâng hạng ” đồng nghĩa với việc dòng vốn ngoại sẽ lập tức đổ vào, cổ phiếu sẽ tăng trần hàng loạt. Nhưng thực tế lại phức tạp hơn rất nhiều.

Dòng vốn ETF và các quỹ chủ động sẽ cần thời gian để tái cấu trúc danh mục, và quá trình này không diễn ra trong một phiên hay một tuần. Thậm chí, nhiều quỹ lớn còn chờ các bước hoàn thiện tiếp theo (như MSCI) mới bắt đầu giải ngân quy mô lớn.

Kỳ vọng quá cao khiến nhà đầu tư “thất vọng” khi thị trường chỉ tăng nhẹ, dù bản chất tin tức vẫn rất tích cực.

Nhà đầu tư chốt lời sau chuỗi tăng dài

Phiên 8/10 còn đánh dấu một hiện tượng kinh điển khác: chốt lời khi tin ra.

Sau nhiều phiên tăng mạnh trước đó, rất nhiều nhà đầu tư đã nắm lợi nhuận đáng kể trong tài khoản. Và khi thông tin nâng hạng chính thức được xác nhận – tức là “điều kỳ vọng đã thành hiện thực” – họ coi đây là thời điểm thích hợp để bán ra khóa lợi nhuận.

Chính áp lực bán từ nhóm này khiến thị trường không thể bứt phá như nhiều người mong đợi. Có thể thấy điều đó rõ nhất ở nhóm cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ nâng hạng như ngân hàng, chứng khoán hay bất động sản: giá mở cửa tăng mạnh nhưng sau đó nhanh chóng hạ nhiệt.

Dòng tiền mới chưa vào kịp – nhà đầu tư nước ngoài vẫn “quan sát”

Việc nâng hạng là một quá trình dài, không phải một cú hích ngay lập tức. Thực tế, dòng tiền ngoại lớn sẽ cần vài tháng để chuẩn bị, từ thay đổi cấu trúc danh mục, mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài, đến hoàn thiện các thủ tục nội bộ. Vì vậy, không thể kỳ vọng dòng vốn tỷ USD sẽ đổ vào ngay trong ngày hôm sau.

Trong khi đó, dòng tiền trong nước – vốn là lực đẩy chính của thị trường – đã có dấu hiệu thận trọng sau chuỗi tăng mạnh. Thanh khoản hôm nay dù vẫn cao nhưng không bùng nổ như kỳ vọng. Khi cả hai nguồn lực này đều không mạnh mẽ, việc VN-Index chỉ tăng 13 điểm là điều dễ hiểu.

Tựu chung lại, thị trường không tăng mạnh sau khi FTSE nâng hạng không phải vì tin tức không quan trọng, mà vì nó đã được phản ánh vào giá từ sớm, kỳ vọng bị đẩy quá cao và dòng tiền lớn chưa kịp nhập cuộc. Đây là quy luật rất thường thấy ở các thị trường trưởng thành: giá cổ phiếu phản ứng trước thông tin, chứ không phải sau đó.

Với nhà đầu tư, điều quan trọng là đừng để một phiên giao dịch “dưới kỳ vọng” làm lu mờ bức tranh dài hạn. Nâng hạng vẫn là bước ngoặt lớn giúp thị trường Việt Nam tiếp cận dòng vốn toàn cầu, tăng tính minh bạch và thanh khoản. Những tác động tích cực sẽ dần thể hiện trong trung và dài hạn, chứ không chỉ trong một phiên.