Trung Quốc và hệ thống thanh toán riêng có thể cứu cánh cho Nga trước hàng loạt các lệnh trừng phạt?

Động thái thận trọng từ Trung Quốc

Ngân hàng trung ương (NHTW) Trung Quốc có thể là cứu cánh tài chính cho Nga nếu Bắc Kinh quyết định từ chối tham gia các nỗ lực của phương Tây nhằm cắt đối tác chiến lược của họ ra khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) có giao dịch hoán đổi tiền tệ trị giá hàng tỷ USD với NHTW Nga. Điều này cho phép hai quốc gia cung cấp thanh khoản cho các doanh nghiệp để họ tiếp tục giao dịch.

Trung Quốc cũng cho các ngân hàng của Nga tham gia vào hệ thống thanh toán riêng của nước này. Đây được coi là một giải pháp thay thế cho hệ thống thanh toán liên ngân hàng quốc tế SWIFT mà nhiều ngân hàng của Nga sẽ bị cấm sử dụng.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu Trung Quốc có thực hiện những hỗ trợ đó hay không. POBC vẫn chưa tiết lộ cách họ phản ứng với các lệnh trừng phạt của Nga. Hiện tại, Trung Quốc vẫn đang có những bước đi thận trọng. Hai ngân hàng quốc doanh lớn của Trung Quốc đang hạn chế tài chính để mua hàng hóa của Nga.

Đồng nhân dân tệ trong dự trữ ngoại hối có thể là sự trợ giúp lớn nhất đối với Nga. Tính đến tháng 6/2021, khoảng 13% dự trữ của Nga, ước tính 77 tỷ USD, nằm trong các tài sản ở Trung Quốc. Việc bán bớt số tài sản nắm giữ đó có thể mang lại cho Nga tính thanh khoản cần thiết.

Yu Lingqu, phó giám đốc trung tâm nghiên cứu tài chính tại Viện phát triển Trung Quốc, cho biết: "Tài sản Trung Quốc và đồng nhân dân tệ trong dự trữ ngoại hối của Nga có thể là một công cụ hiệu quả để chống lại tác động của các lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu".

Theo nhà ngoại giao hàng đầu của Liên minh châu Âu Josep Borrell, các quốc gia phương Tây đã công bố các biện pháp hạn chế đóng băng gần một nửa dự trữ của Nga trong nhóm G7. Tuy nhiên, Trung Quốc đã không ký các lệnh trừng phạt. Vì thế, Mỹ, châu Âu và các quốc gia khác không thể ngăn cản Nga tiếp cận nguồn dự trữ ở Trung Quốc.

Ông Borrell cho biết các quốc gia phương Tây không thể phong tỏa dự trữ của NHTW Nga ở Moscow hoặc ở Trung Quốc. Ông lưu ý rằng Nga đã chuẩn bị tài chính cho tình huống này trong vài năm qua bằng cách giảm tài sản bằng đô la và chuyển sang dự trữ đồng euro và nhân dân tệ.

Trung Quốc khó có thể theo các quốc gia phương Tây để đóng băng tài sản bằng đồng nhân dân tệ của Nga vì cả hai nước đều "muốn chống lại sự thống lĩnh của Mỹ và đồng đô la trong hệ thống tài chính toàn cầu".

Tình thế khó xử của Bắc Kinh là làm thế nào để hỗ trợ đối tác chiến lược của mình là Nga mà không vi phạm các lệnh trừng phạt của phương Tây. Chính quyền của Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ phải lựa chọn có nên tiếp tục cho phép Nga tiếp cận vào hệ thống tài chính của Trung Quốc hay không và liệu Trung Quốc có thể sử dụng thỏa thuận hoán đổi tiền tệ giữa hai quốc gia hay không.

Với việc các ngân hàng Trung Quốc bắt đầu hạn chế tài chính trong nhập khẩu hàng hóa của Nga, thỏa thuận hoán đổi 150 tỷ nhân dân tệ (24 tỷ USD) có thể được sử dụng để giúp các công ty Trung Quốc thanh toán cho việc nhập khẩu các sản phẩm năng lượng của Nga.

Hệ thống thanh toán của Trung Quốc liệu có thể cứu cánh cho Nga?

Các lệnh trừng phạt cũng có thể thúc đẩy hệ thống thanh toán trong nước của Trung Quốc đối với các giao dịch bằng đồng nhân dân tệ xuyên biên giới.

Được ra mắt bởi ngân hàng trung ương Trung Quốc vào năm 2015, Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới, hay CIPS, được coi là một giải pháp thay thế tiềm năng cho hệ thống thanh toán toàn cầu do Mỹ chi phối, trong đó có SWIF.

Nhiều ngân hàng Nga đã bị cắt khỏi SWIFT, hệ thống nhắn tin do Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu điều hành và được sử dụng cho các giao dịch trị giá hàng nghìn tỷ USD.

CIPS có nhiều ngân hàng địa phương tại Nga tham gia. Tuy nhiên, phạm vi của CIPS vẫn nhỏ hơn so với SWIFT. Hệ thống non trẻ chỉ có 75 ngân hàng tham gia trực tiếp, hầu hết là các ngân hàng Trung Quốc, cùng 1.205 ngân hàng tham gia gián tiếp. Trong khi đó, SWIFT có hơn 11.000 tổ chức thành viên và đồng nhân dân tệ chỉ chiếm 3% các khoản thanh toán qua hệ thống vào tháng 1.

Mặc dù CIPS cung cấp các dịch vụ gửi tin nhắn và thanh toán, các giao dịch thông qua CIPS vẫn có thể dựa vào các tin nhắn được gửi qua SWIFT nếu giao dịch liên quan đến các ngân hàng không được liên kết trực tiếp trong hệ thống CIPS, theo phó giám đốc Yu.

Ông Yu nói: "Có nhiều cơ hội cho việc sử dụng nhân dân tệ và CIPS trên phạm vi quốc tế, nhưng chúng ta không nên lạc quan một cách mù quáng".

Nguồn: Bloomberg