Tưởng đề xuất loại ngân hàng lớn nhất của Nga khỏi SWIFT đã là mạnh mẽ, châu Âu hoá ra đã giữ ‘lốp dự phòng khủng’?

Đề xuất loại Sberbank để tăng cường cô lập kinh tế Nga

Khi tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với nền kinh tế Nga, Uỷ ban châu Âu (EC) đã đề xuất loại bỏ ngân hàng lớn nhất của Nga là Sberbank ra khỏi hệ thống thanh toán toàn cầu SWIFT, hệ thống tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch trị giá hàng nghìn tỷ đô la giao dịch mỗi ngày.

Theo kế hoạch, Sberbank cùng với hai ngân hàng khác là Ngân hàng Tín dụng Moscow và Ngân hàng Nông nghiệp Nga sẽ bị ngắt kết nối với dịch vụ nhắn tin liên ngân hàng SWIFT.

Các thông báo đưa ra ngày 4/5 như một phần của gói trừng phạt được đề xuất bao gồm lệnh cấm dần dần nhập khẩu dầu mỏ của Nga để trả đũa cho chiến sự tại Ukraine.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát biểu trước Nghị viện châu Âu tại Strasbourg rằng châu Âu nhắm đến các ngân hàng quan trọng đối với hệ thống tài chính của Nga. Điều này sẽ tăng cường cô lập lĩnh vực tài chính Nga với hệ thống toàn cầu.

Các động thái này diễn ra sau quyết định của EU vào tháng 3 nhằm loại bỏ 7 ngân hàng khác, bao gồm cả ngân hàng lớn thứ hai của Nga VTB, ra khỏi SWIFT. Tổng cộng, 10 ngân hàng chiếm hơn 60% thị trường ngân hàng của Nga, trong đó Serbank kiểm soát 1/3 lĩnh vực này.

"Lốp dự phòng" sẽ được giữ lại trên hệ thống SWIFT?

Theo những người trong ngành, trong khi các biện pháp trừng phạt của phương Tây nhằm khiến nền kinh tế Nga bất ổn, các biện pháp mới nhất chống lại hệ thống tài chính sẽ có tác động hạn chế.

Theo họ, điều quan trọng là Gazprombank, ngân hàng lớn thứ 3 của Nga và là công ty con của tập đoàn dầu khí quốc doanh Gazprom, sẽ được phép ở lại SWIFT. Gazprombank chiếm 7% thị trường ngân hàng Nga và là ngân hàng lớn nhất trong việc tạo điều kiện thanh toán cho dầu và khí đốt xuất khẩu của Nga.

Một giám đốc ngân hàng Nga cho biết: "Về mặt logic, điều này có nghĩa là vai trò của Gazprombank trong việc hỗ trợ thanh toán dầu khí sẽ trở nên mạnh mẽ hơn. Đây là ngân hàng duy nhất của Nga hiện không bị trừng phạt".

Gazprombank đã tránh được các lệnh trừng phạt của EU. Tháng 3, Gazprombank nằm trong danh sách trừng phạt của Vương quốc Anh, nhưng chính phủ nước này đã cấp phép cho đến cuối tháng 5. Như vậy, Gazprombank có thể tiếp tục nhận các khoản thanh toán để cho phép dòng khí đốt của Nga chảy sang EU.

Các nhà phân tích cho biết EU vẫn có thể lựa chọn loại bỏ ngân hàng Gazprombank ra khỏi SWIFT. Điều này sẽ gây thiệt hại tài chính vô cùng lớn cho xuất khẩu của Nga. Nhưng đây được coi như một "lựa chọn hạt nhân" vì châu Âu phụ thuộc hơn 40% nguồn cung khí đốt tự nhiên và 26% dầu mỏ từ Nga.

SWIFT có trụ sở tại Brussels thuộc sở hữu của các thành viên và được giám sát bởi các ngân hàng trung ương nhóm G10. SWIFT đóng một vai trò quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng toàn cầu với hơn 11.000 tổ chức tài chính sử dụng hệ thống.

Đối với ngân hàng lớn nhất nước Nga Sberbank, việc bị loại khỏi SWIFT ở giai đoạn này sẽ không ảnh hưởng quá nhiều đến ngân hàng này. CEO của ngân hàng không coi đây là một vấn đề lớn vì Sberbank vốn đã bị trừng phạt và chỉ có một số ít các khoản thanh toán nước ngoài ở ngân hàng.

Ngân hàng nhà nước Sberbank bắt nguồn từ một nghị định năm 1841 do Hoàng đế Nicholas I ban hành. Đây là ngân hàng lớn thư hai của châu Âu với số lượng khách là 102 triệu, hầu hết đều cư trú ở Nga.

Trong khi Sberbank từng nuôi tham vọng vươn ra quốc tế, thì ngân hàng này đã phải tập trung lại vào việc thống lĩnh thị trường nội địa sau khi hứng chịu một loạt lệnh trừng phạt trong những tháng gần đây. Ngay sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự, Washington đã cắt Sberbank và 25 công ty chi nhánh khỏi hệ thống tài chính của Mỹ và hạn chế quyền truy cập của ngân hàng này với các giao dịch bằng đô la Mỹ.

Các biện pháp này đã dẫn đến việc chạy tiền gửi của khách hàng tại các công ty con nước ngoài của Sberbank và hoạt động kinh doanh tại Áo của ngân hàng này đã được đưa vào "thủ tục phá sản bình thường".

Chi nhánh ở Áo là ngân hàng đầu tiên không tuân theo các lệnh trừng phạt đối với Nga, vốn đã bị đặt dưới các biện pháp đặc biệt bởi chương trình bảo hiểm tiền gửi của Áo vào tháng 3.

Theo hồ sơ công ty công khai của ngân hàng, Sberbank tuyển dụng hơn 3.800 nhân viên và điều hành 187 chi nhánh trên khắp Trung Âu, với tài sản 12,9 tỷ euro và 770.000 khách hàng.

Ngay cả khi loại bỏ Sberbank và các ngân hàng khác khỏi SWIFT, phương Tây cũng không ngăn được các công ty thực hiện giao dịch xuyên biên giới. Nhưng việc đó sẽ trở nên tốn kém và gian nan hơn. Các giao dịch với nước ngoài sẽ sử dụng các công cụ liên lạc kém hiệu quả hơn, chẳng hạn như email và telex.

Ngân hàng trung ương Nga cũng đã chuẩn bị cho các biện pháp như vậy trong những năm gần đây bằng cách thiết lập một hệ thống nhắn tin thay thế, được sử dụng rộng rãi ở Nga và một số ít các tổ chức cho vay nước ngoài.

Tuy nhiên, một điều đáng lo ngại đối với các chủ ngân hàng và cơ quan quản lý tài chính phương Tây là khả năng xảy ra tấn công mạng trả đũa SWIFT phản ứng lại việc Sberbank, và có khả năng là Gazprombank, bị loại bỏ.

Tháng trước, một giám đốc điều hành cấp cao của một ngân hàng châu Âu nói với Financial Times: "Chúng tôi lập mô hình cho các cuộc tấn công mạng nhằm vào các tổ chức như Fed, nhưng chúng tôi nghĩ rằng đòn tấn công vào SWIFT có nhiều khả năng là để trả đũa việc các ngân hàng Nga bị loại trừ. Điều đó sẽ gây ra những hậu quả to lớn đối với mạng lưới ngân hàng toàn cầu".

Theo FT