Vụ 100 container hạt điều xuất khẩu sang Ý: Bộ Ngoại giao và Bộ NN&PTNT vào cuộc

Chiều 17/3, Bộ Ngoại giao tổ chức buổi họp báo thường kỳ diễn ra theo hình thức trực tuyến, thông tin về việc 100 container hạt điều Việt Nam xuất sang Italy có nguy cơ bị lừa.

Tại đây, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết ngay sau khi nhận được thông tin từ Hiệp hội Điều Việt Nam, theo chỉ đạo của Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Việt Nam tại Italy đã liên hệ với các chủ tàu, cử cán bộ trực tiếp đến các thành phố Genova, Napoli (Italy) để xác minh thông tin.

Ngoài ra, cơ quan chức năng còn gửi công hàm đến Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế, Cảnh sát Tài chính và các cơ quan chức năng của Italy đề nghị nhanh chóng điều tra, làm rõ vụ việc, triển khai các biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho các doanh nghiệp Việt Nam.

"Đại sứ quán và Thương vụ của Việt Nam tại Italy đã trao đổi với các doanh nghiệp Việt Nam, cũng như Hiệp hội Điều Việt Nam hướng dẫn cách giải quyết cụ thể; đề nghị các đơn vị có liên quan liên hệ với Tòa án kinh tế quốc tế, Trung tâm Trọng tài thương mại quốc tế tại Việt Nam yêu cầu can thiệp, có ý kiến với các hãng tàu, dừng giao hàng cho người mua trong nhóm nghi vấn là lừa đảo, nhằm giảm tối đa tổn thất cho doanh nghiệp", Người Phát ngôn Lê Thị Thu Hằng cho biết.

Theo Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan kiểm tra, làm rõ nguyên nhân, tích cực hỗ trợ doanh nghiệp trong nước trong việc giải quyết vụ việc này, cũng như đảm bảo an toàn tối đa cho các thương vụ giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Italy trong thời gian tới.

Cùng ngày, Bộ NN&PTNT đã có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ về việc xuất khẩu điều sang thị trường Italy để tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại công điện số 1583/CĐ-VPCP ngày 14/3/2022 về việc xuất khẩu điều sang thị trường châu Âu, ngày 15/3, lãnh đạo Bộ NN&PTNT đã có cuộc họp với lãnh đạo Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) để hỗ trợ doanh nghiệp xử lý vụ việc điều xuất khẩu sang Italy.

Trên cơ sở kết quả của cuộc họp, Bộ NN&PTNT cho biết, thông qua Công ty môi giới Kim Hạnh Việt, 5 doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nhân điều đã ký hợp đồng với một số khách hàng Italy để xuất khẩu nhân điều sang nước này.

Tổng lượng hàng xuất khẩu là 74 container. Các doanh nghiệp Việt thực hiện hợp đồng với phương thức thanh toán nhờ thu, hay còn gọi là "trả tiền nhận chứng từ D/P" (thu hộ). Sau khi làm thủ tục xuất khẩu, các doanh nghiệp Việt Nam lấy được bộ chứng từ từ hãng vận chuyển. Chứng từ sau đó được chuyển đến cho ngân hàng của người bán tại Việt Nam.

Ngân hàng phía Việt Nam chuyển phát nhanh bộ chứng từ này cho ngân hàng của nhà nhập khẩu ở EU. Nhà nhập khẩu sẽ tiến hành thanh toán cho ngân hàng nhập khẩu và nhận bộ chứng từ.

Với bộ chứng từ này, người mua có thể nhận hàng tại cảng và ngân hàng nhập khẩu tiến hành chuyển giao tiền cho ngân hàng phía Việt Nam. Tuy nhiên, bộ chứng từ gốc từ Việt Nam chuyển qua EU đã "thất lạc". Sau khi phát hiện ra các dấu hiệu nghi lừa đảo, doanh nghiệp Việt Nam đã nhanh chóng thu hồi các bộ chứng từ gốc.

Theo báo cáo của các doanh nghiệp, tính đến 15/3/2022, còn 36/74 container hàng với giá trị 162 tỷ đồng đang thất lạc chứng từ. Trong số đó, 8 container hàng đã cập cảng Genova của Italy, các container hàng còn lại sẽ đến cảng của Italy vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 năm 2022.

Đối với 36 lô hàng này, phía doanh nghiệp Việt Nam không còn quyền kiểm soát container hàng. Theo pháp lý quốc tế, các hãng tàu bắt buộc phải giao hàng cho người nhận khi họ cung cấp đầy đủ chứng từ (bản chứng từ gốc mà các doanh nghiệp Việt Nam đang thất lạc) và nộp phí nhận hàng.

Đối với các container đã thu hồi được bộ chứng từ gốc, các doanh nghiệp đang tìm kiếm đối tác tại châu Âu để bán lại nhằm giảm thiểu thiệt hại.

Bộ NN&PTNT đề xuất Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giao thông Vận tải làm việc với các hãng tàu vận tải 36 container hàng đang thất lạc hồ sơ gốc để phối hợp giữ hàng, tạo điều kiện cho bên luật sư xử lý dứt điểm vụ việc, để doanh nghiệp được lấy lại hàng và tái xuất sang thị trường khác.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam làm việc với các ngân hàng thương mại rà soát lại quá trình thực hiện giao dịch với ngân hàng của bên mua hàng để xác định nguyên nhân và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam xử lý hồ sơ của những lô hàng đang thất lạc hồ sơ gốc.

Bộ Công an tìm hiểu vụ việc, nếu phát hiện có yếu tố phạm pháp là các tổ chức, cá nhân trong nước thì xử lý theo quy định pháp luật Việt Nam, nếu là các tổ chức, cá nhân nước ngoài, làm việc với Interpol để xử lý theo quy định quốc tế.

Về lâu dài, Bộ NN&PTNT sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan và Vinacas phổ biến cho các doanh nghiệp kiến thức kinh tế, thương mại quốc tế tốt, thận trọng khi giao dịch với các bạn hàng mới để tránh các rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra.