Cựu Bộ trưởng Nhà nước Estonia, doanh nhân và chuyên gia kinh tế Raivo Vare đã chia sẻ những quan điểm về việc Nga đột ngột đóng cửa 7 cửa khẩu đường sắt biên giới đó với hãng tin ERR của Estonia.
Theo ông, động cơ của Nga trong việc đóng cửa các cửa khẩu biên giới không chỉ có một khía cạnh.
ERR dẫn lời ông Vare nói rằng: “Rõ ràng đây là một tín hiệu. Cho đến gần đây, các tuyến đường sắt này chủ yếu được sử dụng để vận chuyển hàng hóa không bị trừng phạt hoặc hàng hóa đến hoặc có nguồn gốc từ Trung Á. Giờ đây, rõ ràng đây là một động thái ưu tiên các cảng của Nga, bởi vì hàng hóa không bị trừng phạt, cũng như hàng hóa từ Trung Á, có thể được vận chuyển qua các cảng của Nga.”
Vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt tại Kaliningrad, Nga. Ảnh: Đường sắt Nga
Theo ông Vare, ngoài các cảng của Nga, Công ty Đường sắt Nga (RZD) là doanh nghiệp được hưởng lợi nhiều nhất từ việc đóng cửa biên giới đường sắt với Estonia, Latvia và Phần Lan. Do gặp khó khăn về tài chính, công ty này đã buộc phải sa thải nhân viên và hủy bỏ các dự án cơ sở hạ tầng. Việc chuyển hướng vận chuyển hàng hóa đến các cảng của Nga sẽ cho phép RZD vận chuyển được nhiều hàng hóa hơn.
Ông Vare nói thêm rằng điều đó cũng gửi một thông điệp chính trị tới các nước nêu trên rằng: “Chúng tôi [Nga] không cần các vị ở bên kia biên giới”.
Khủng hoảng nhiên liệu và việc chuyển hướng tuyến đường
“RZD cũng đang gặp vấn đề về nhiên liệu diesel, bởi vì tất cả hoạt động vận tải đường sắt xuyên biên giới đều dựa vào đầu máy diesel và những đầu máy M62 đó tiêu thụ rất nhiều nhiên liệu”, ông Vare tiếp tục.
Các báo cáo cho thấy Nga đang đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu trên toàn quốc và đã phải nhập khẩu nhiên liệu để đáp ứng nhu cầu.
Trong một cuộc phỏng vấn được Điện Kremlin công bố hôm 28/6, Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận nước này đang đối mặt với "tình trạng thiếu hụt nhất định" về nhiên liệu sau một loạt các cuộc tấn công liên tiếp của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu và các tuyến đường cung cấp nhiên liệu nội địa của Nga.
Ông Putin cho biết: "Đối với các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu nói chung, và cơ sở hạ tầng năng lượng nói riêng, dĩ nhiên, những cuộc tấn công vào các cơ sở hạ tầng của chúng ta [Nga] tạo ra vấn đề. Điều đó là hiển nhiên."
"Hiện tại chúng tôi đang ghi nhận tình trạng thiếu hụt nhất định, nhưng chưa đến mức nghiêm trọng", ông Putin nói thêm.
Ô tô xếp hàng dài trước trạm xăng Lukoil ở Moscow, Nga, vào ngày 30/6/2026. Ảnh: ANP/AFP
Theo chuyên gia Vare, hiện tại, động thái đóng cửa biên giới đường sắt của Nga có hai mặt. Thứ nhất, hàng hóa cần phải được chuyển hướng. Điều này "rất tốn kém" và làm gián đoạn kế hoạch giao hàng của nhiều doanh nghiệp. Thêm vào đó, hiện có nhiều chuyến tàu bị kẹt tại các cửa khẩu biên giới. Truyền thông Nga đưa tin hai chuyến tàu đã bị kẹt tại cửa khẩu biên giới Nga - Estonia vào ngày 1/7.
Thứ hai, động thái trên của Nga có thể tác động đến thị trường Trung Á. Doanh nghiệp trong khu vực này trước đây vận chuyển hàng hóa qua các nước Baltic, để hàng hóa được chuyển tiếp đến các cảng xa hơn của họ. Giờ đây, những chuyến hàng này cần phải đi qua các cảng của Nga.
Hãng tin ERR dẫn lời ông Vare cho biết: “Đối với Trung Á, điều này có nghĩa là chi phí nhập khẩu và xuất khẩu sẽ cao hơn vì giá cước vận chuyển đường sắt ở Nga đã tăng và dịch vụ vận tải của Nga nhìn chung rất đắt đỏ. Kết quả là, tất cả các doanh nghiệp tham gia vào các tuyến thương mại này sẽ đều chịu thiệt hại — không chỉ ở Trung Á mà còn ở phía bên này biên giới [các nước Baltic], bao gồm cả các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh thương mại với Trung Á.”
Vẫn có ngoại lệ
Đáng chú ý, Litva - quốc gia Baltic còn lại, bên cạnh Estonia, Latvia - đã không nằm trong danh sách các nước bị Nga đóng cửa biên giới đường sắt.
Theo ông Vare, điều này có thể là do Litva là quốc gia trung chuyển hàng hóa đến vùng lãnh thổ Kaliningrad của Nga. Cảng Klaipėda của Litva cũng chiếm vị trí quan trọng đối với Nga. Đây là nơi duy nhất hàng hóa vận chuyển đến các điểm đến phía đông có thể được trung chuyển. Một mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Nga là phân bón cũng đi qua cảng này.